Những ngày cận Tết, khi bao sái bàn thờ, không ít gia đình bất ngờ phát hiện bát hương xuất hiện những dấu hiệu “lạ” như rạn nứt, tro đầy nhanh, tàn nhang cháy cong hoặc đổ lệch sang một bên. Trên mạng xã hội, nhiều lời truyền miệng cho rằng đây là “điềm báo”, khiến không ít người hoang mang, lo lắng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia văn hóa và phong thủy, phần lớn hiện tượng này hoàn toàn có thể lý giải bằng những nguyên nhân rất đời thường.
Ảnh minh họa
Những dấu hiệu khiến gia chủ dễ suy diễn
Theo ghi nhận từ các chuyên trang nghiên cứu văn hóa tín ngưỡng tại Việt Nam, bát hương là vật thờ linh thiêng nên bất kỳ thay đổi nào cũng dễ khiến gia chủ liên tưởng đến yếu tố tâm linh. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Hùng Vĩ (Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam) từng phân tích trên Báo Văn Hóa rằng: trong thờ cúng dân gian, “vật thờ cũng chịu tác động của thời gian, môi trường và sinh hoạt hằng ngày, không nên nhìn mọi biến đổi theo hướng điềm báo”.
Thực tế, các hiện tượng như bát hương rạn chân, tro vón cục hay nhang cháy lệch thường xuất hiện nhiều hơn vào dịp cuối năm do tần suất thắp hương tăng cao, cộng thêm việc lau dọn, di chuyển bàn thờ.
Cụ thể, về hiện tượng bát hương bị nứt hoặc rạn, theo phân tích đăng tải trên chuyên trang Phong thủy Lạc Việt, nguyên nhân phổ biến là do bát làm từ sứ, tiếp xúc nhiệt lâu ngày hoặc đặt trên bề mặt không phẳng. Chuyên trang này khuyến cáo: nếu chỉ rạn nhẹ, bát vẫn vững, gia chủ không cần thay ngay; chỉ nên thay khi bát nứt lớn, mất an toàn và gây bất an về mặt tâm lý.
Ảnh minh họa
Đối với tình trạng tro bát hương đầy nhanh, sẫm màu, nhiều bài viết trên Tạp chí Kiến trúc và Phong thủy Lạc Việt chỉ ra nguyên nhân đến từ việc sử dụng nhang hóa chất hoặc đổ tro mới lẫn tro cũ. Các chuyên gia nhấn mạnh khi bao sái, nên rút bớt chân nhang, sàng lọc tro cũ và thay bằng tro sạch, khô, tránh đổ chồng khiến bát hương nhanh bẩn.
Trong khi đó, tàn nhang cháy cong, đổ lệch được lý giải là do yếu tố gió, độ ẩm và chất lượng nhang. Theo các chuyên gia, hiện tượng này không mang ý nghĩa tâm linh nếu đời sống gia đình vẫn diễn ra bình thường, không có biến động bất thường.
Ảnh minh họa
Chuyên gia hướng dẫn cách hóa giải đơn giản, tránh mê tín
Từ góc nhìn của cả chuyên gia Việt Nam và Trung Quốc, cách xử lý khi thấy bát hương có dấu hiệu lạ khá thống nhất: trước hết cần bình tĩnh, kiểm tra lại vị trí đặt bát hương, chất lượng nhang và tiến hành bao sái đúng cách. Việc thay bát hương chỉ nên thực hiện khi thật sự cần thiết, không nên làm theo lời truyền miệng thiếu căn cứ.
Theo Phong thủy Lạc Việt, trong thờ cúng, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và nề nếp sinh hoạt, không phải những thay đổi mang tính vật lý của đồ thờ. Hiểu đúng để xử lý đúng không chỉ giúp tránh mê tín, mà còn giúp mỗi gia đình giữ được tâm thế nhẹ nhõm, an yên khi bước sang năm mới.
