Tại xưởng đóng tàu Hoàng Phố ở Quảng Châu, Trung Quốc đang âm thầm xây dựng một lớp chiến hạm hoàn toàn mới - tàu tên lửa bán ngầm không người lái. Đây được xem là một "quân bài lật thế trận" có khả năng khuếch đại đáng kể sức mạnh tác chiến của các biên đội khu trục hạm và nhóm tác chiến tàu sân bay thuộc Hải quân Quân giải phóng nhân dân (PLAN).
Với thiết kế không người lái, loại tàu này loại bỏ hoàn toàn yêu cầu về chỗ ở, hậu cần và sinh hoạt thủy thủ, qua đó tận dụng tối đa tải trọng cho vũ khí và hệ thống cảm biến. Ảnh vệ tinh cho thấy thân tàu kéo dài khoảng 65 mét, dáng thon hẹp với hai cánh nổi ở phần đuôi, mang hình dáng lai giữa tàu ngầm và xuồng tấn công cao tốc.
"Kẻ tàng hình" trên mặt biển
Giới phân tích nhận định thiết kế bán ngầm giúp con tàu ẩn mình một phần dưới mặt nước, giảm đáng kể tiết diện phản xạ radar, khó bị phát hiện bởi các hệ thống trinh sát của đối phương. Việc nó có thể lặn tạm thời ở độ sâu giới hạn cũng giúp tăng khả năng sống sót khi bị tên lửa tấn công, thậm chí có thể tránh bị phát hiện ở cự ly xa. Nhiều chi tiết của dự án được giữ bí mật tuyệt đối, phần thân chính và cấu trúc thượng tầng đều bị che kín trong suốt quá trình thi công, cho thấy đây là chương trình công nghệ nhạy cảm bậc nhất của hải quân Trung Quốc.
Khả năng cơ động cao cũng là điểm đáng chú ý. Nhờ bỏ buồng điều khiển, hệ thống sinh tồn và các hạng mục phục vụ con người, tàu có thể đạt tốc độ lớn hơn đáng kể so với các tàu khu trục cùng kích cỡ. Một khi được trang bị tên lửa hành trình diệt hạm YJ-18 hoặc tên lửa phòng không tầm xa HHQ-9 tương tự như trên khu trục Type 055, tàu bán ngầm không người lái này sẽ trở thành "bệ phóng nổi" linh hoạt, vừa có thể tấn công, vừa hỗ trợ phòng không cho hạm đội.
Tham vọng hình thành "mạng lưới sát thương"
Tháng 2 vừa qua, Trung tâm Phát triển và Thiết kế tàu Trung Quốc (CSDDC) phối hợp với Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung, đã tổ chức một cuộc mô phỏng chiến đấu gây chấn động giới quân sự. Kịch bản cho thấy chỉ với sự hỗ trợ của hai tàu bán ngầm không người lái, một khu trục hạm Type 055 duy nhất có thể đánh bại tám khu trục hạm Arleigh Burke của Mỹ trong cùng điều kiện tác chiến. Hai tàu không người lái đóng vai trò "tay nối dài" cho Type 055, mang theo hàng loạt máy bay không người lái và xuồng cảm tử, được điều phối từ trung tâm chỉ huy của khu trục hạm.
Mô hình này cho thấy tiềm năng xây dựng một mạng lưới sát thương phân tầng, nơi mỗi phương tiện không người lái trở thành một mắt xích giá rẻ nhưng cực kỳ nguy hiểm. Khi được tích hợp trí tuệ nhân tạo, các tàu này có thể tự động chia sẻ dữ liệu cảm biến, định vị mục tiêu và khai hỏa theo mệnh lệnh chung, tạo thành bức tường tên lửa di động bảo vệ hoặc tấn công theo đội hình.
Giáo sư Dư Minh Huy - chuyên gia AI, người đứng đầu nhóm nghiên cứu mô phỏng đã công bố kết quả này trong Tạp chí Nghiên cứu Tàu thủy Trung Quốc ngày 13/1, khẳng định "tàu không người lái bán ngầm sẽ trở thành nhân tố cốt lõi trong tác chiến hải quân tương lai".
Không chỉ Trung Quốc theo đuổi hướng đi này. Hải quân Mỹ cũng đang phát triển chương trình tương tự, hướng đến biên đội tàu chiến lai giữa người lái và tự động. Tuy nhiên, trong khi Mỹ vẫn đang thử nghiệm quy mô nhỏ, Trung Quốc đã tiến hành đóng thực tế, cho thấy tốc độ triển khai vượt trội. Khi lực lượng khu trục của nước này dự kiến vượt quy mô hạm đội Mỹ vào giữa thập niên 2030 và đồng thời trẻ, hiện đại hơn, nhu cầu trang bị hàng trăm tàu hỗ trợ không người lái như vậy được cho là hoàn toàn khả thi.
"Bước ngoặt" cho hạm đội tương lai
Việc phát triển loại chiến hạm mới phản ánh tham vọng của Bắc Kinh trong chiến lược "hải quân thông minh", lấy công nghệ tự động, trí tuệ nhân tạo và vũ khí định hướng làm nòng cốt. Một đội hình phối hợp giữa tàu khu trục hạng nặng, tàu sân bay, tàu ngầm và tàu bán ngầm không người lái sẽ tạo nên cấu trúc chiến đấu ba chiều, có khả năng tấn công và phòng thủ ở mọi độ sâu, mọi môi trường.
Giới chuyên gia nhận định nếu được biên chế đại trà, tàu tên lửa bán ngầm không người lái có thể thay đổi hoàn toàn cách thức triển khai hải quân của Trung Quốc, đặc biệt trên các vùng biển nóng.
Nó cho phép hải quân nước này mở rộng vùng tác chiến mà không lo rủi ro sinh mạng, đồng thời duy trì mật độ hỏa lực vượt trội. Với tầm nhìn đó, "chiến binh tàng hình" mới của Trung Quốc có thể trở thành biểu tượng cho kỷ nguyên tự động hóa trên mặt biển - nơi công nghệ, chứ không phải con người, quyết định thắng bại của trận hải chiến hiện đại.
Quang Hưng (Theo Military Watch)
