Tiểu đường type 2 thường được nhắc đến cùng chế độ ăn nhiều đường, thừa cân hay ít vận động. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy giấc ngủ và nhịp sinh học cũng liên quan mật thiết tới sức khỏe chuyển hóa.
Theo CCTV News, một nghiên cứu được các nhà khoa học Hà Lan công bố tại Hội nghị thường niên lần thứ 60 của Hiệp hội Nghiên cứu Tiểu đường châu Âu năm 2024 cho thấy những người có xu hướng ngủ muộn, dậy muộn có nguy cơ gặp nhiều vấn đề chuyển hóa hơn.
Nghiên cứu dựa trên dữ liệu của hơn 5.000 người tham gia Nghiên cứu Dịch tễ học Béo phì Hà Lan.
Ngủ muộn, dậy muộn liên quan nguy cơ tiểu đường type 2 cao hơn 50%
Kết quả cho thấy nhóm thường xuyên ngủ muộn, dậy muộn có nguy cơ tăng chỉ số khối cơ thể, vòng bụng lớn và xuất hiện các biểu hiện của hội chứng chuyển hóa cao hơn. Đáng chú ý, so với nhóm có thói quen đi ngủ sớm, nhóm “cú đêm” có nguy cơ mắc tiểu đường type 2 cao hơn khoảng 50%.
Tuy nhiên, đây là mối liên quan được ghi nhận trong nghiên cứu, không có nghĩa cứ ngủ muộn là chắc chắn mắc tiểu đường. Một trong những yếu tố được nhắc tới là sự xáo trộn đồng hồ sinh học.
Đồng hồ sinh học điều phối chu kỳ ngủ - thức, nhiệt độ cơ thể, quá trình tiết hormone và nhiều hoạt động chuyển hóa. Khi thường xuyên thức khuya hoặc giờ ngủ thay đổi thất thường, nhịp sinh học có thể bị rối loạn, từ đó ảnh hưởng đến nội tiết và độ nhạy insulin, làm tăng nguy cơ mất kiểm soát đường huyết.
Ngủ đủ 8 tiếng nhưng ngủ rất muộn có ổn không?
Không ít người cho rằng chỉ cần ngủ đủ 7-8 tiếng thì đi ngủ lúc nào cũng không quan trọng. Tuy nhiên, theo CCTV News, việc duy trì lịch ngủ muộn nhưng đều đặn tuy có thể tốt hơn tình trạng hôm ngủ sớm, hôm thức tới sáng, song vẫn tiềm ẩn những bất lợi đối với sức khỏe.
Người có thói quen thức khuya cũng thường đi kèm các hành vi không có lợi như ăn đêm, ngồi lâu, ít vận động hoặc sinh hoạt thiếu điều độ. Những yếu tố này có thể cùng lúc làm tăng nguy cơ béo phì, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa đường.
Thức khuya kéo dài còn có thể làm hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh hơn, từ đó gây bất lợi cho huyết áp và quá trình kiểm soát cân nặng.
Nếu buộc phải ngủ muộn, nên làm gì để giảm nguy cơ?
Với người thường xuyên phải thức khuya do công việc, điều quan trọng đầu tiên là cố gắng duy trì giờ ngủ và giờ thức tương đối ổn định, tránh thay đổi thất thường giữa các ngày.
Bên cạnh đó, cần hạn chế những thói quen có thể khiến nguy cơ chuyển hóa tăng thêm.
CCTV News khuyến cáo không nên ăn quá nhiều vào ban đêm, đặc biệt tránh ăn ngay trước khi ngủ. Ban ngày cần duy trì vận động, giảm thời gian ngồi liên tục, ăn uống cân bằng và kiểm soát cân nặng.
Giữ cân nặng trong giới hạn phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc tiểu đường type 2 và tăng huyết áp.
2 điều quan trọng khi ngủ là đủ và đều
Một giấc ngủ tốt không chỉ được tính bằng số giờ nằm trên giường. Theo khuyến cáo được CCTV News dẫn lại, người trưởng thành nên xây dựng giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định mỗi ngày, đồng thời bảo đảm thời lượng ngủ phù hợp.
Có thể tự đánh giá chất lượng giấc ngủ qua một số dấu hiệu như có dễ buồn ngủ vào giờ nghỉ hay không, có ngủ đủ khoảng 6-8 tiếng và khi thức dậy có cảm thấy tỉnh táo, đủ năng lượng hay không.
Để dễ ngủ hơn, nên tăng tiếp xúc ánh sáng tự nhiên vào ban ngày, vận động đều đặn, hạn chế thiết bị điện tử trước giờ ngủ và giữ phòng ngủ yên tĩnh, thoải mái.
Những người mất ngủ kéo dài không nên tự ý lạm dụng melatonin hoặc thuốc ngủ. Nếu tình trạng khó ngủ, thức giấc nhiều lần hoặc mệt mỏi ban ngày kéo dài, nên đi khám để tìm nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị phù hợp.
Quan trọng hơn, phòng tiểu đường không chỉ là “bớt ăn ngọt”. Ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên, giữ cân nặng phù hợp và duy trì nhịp ngủ ổn định đều là những mắt xích quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe chuyển hóa.
Lam Chi
Nguồn: CCTV News
