Ngày 24/8, AP ghi nhận hơn 24.000 người được triển khai chữa cháy trên mặt đất tại hai đảo Sumatra và Borneo của Indonesia. Hạn hán, gió mạnh và các điểm cháy khó tiếp cận khiến lực lượng này cần thêm hỗ trợ từ trên không. Đây là quân số được ghi nhận vào cuối tháng 8, không phải số người đang chữa cháy tại thời điểm hiện nay.
Gần một tháng sau, khó khăn ấy vẫn hiện rõ ở Vườn quốc gia Berbak, tỉnh Jambi. Trong chuyến khảo sát bằng máy bay ngày 21/9, người đứng đầu lực lượng ứng phó cháy rừng của tỉnh, ông Al Haris, cho biết lửa vẫn đang hoạt động và lan trên vùng đất than bùn rộng lớn. Điểm cháy nằm sâu trong rừng, đường vào khó khăn, khiến lực lượng mặt đất khó tiếp cận. Theo ông, trước mắt họ phải dựa vào trực thăng thả nước hoặc chờ mưa; phương án gây mưa nhân tạo chỉ có thể tiến hành khi điều kiện mây phù hợp. Nhà chức trách chưa công bố diện tích cháy cuối cùng tại khu vực này.
Đất than bùn là những lớp xác thực vật tích tụ lâu năm trong môi trường ngập nước. Khi đất bị rút nước và khô đi, chính lớp vật chất dưới mặt đất trở thành nhiên liệu. NASA giải thích rằng lửa trong đất than bùn thường cháy âm ỉ ở nhiệt độ thấp, có thể tồn tại dưới mặt đất nhiều tháng và rất khó dập tắt. Vì thế, một khu vực không còn thấy ngọn lửa trên bề mặt vẫn cần được kiểm tra để xác định liệu than hồng bên dưới đã tắt hay chưa.
Tại Nam Kalimantan, cảnh sát đã thay đổi cách tiếp cận. Antara đưa tin ngày 18/9 rằng lực lượng chữa cháy ở Banjarbaru dùng ống đục lỗ đưa dung dịch làm ướt trực tiếp vào lớp than bùn, nhằm xử lý nguồn nhiệt dưới mặt đất thay vì chỉ phun lên phần lửa nhìn thấy. Một thiết bị bay có camera nhiệt được sử dụng để theo dõi nhiệt độ sau khi xử lý. Theo số liệu do cảnh sát địa phương công bố, nhiệt độ tại điểm thử giảm từ khoảng 130°C xuống 30°C trong khoảng một phút. Đây là kết quả được báo cáo tại điểm áp dụng phương pháp, chưa phải bằng chứng rằng cách làm này có hiệu quả tương tự trên mọi vùng cháy.
Trực thăng thả nước vẫn cần thiết, đặc biệt ở những điểm mà con người không thể vào bằng đường bộ. Tuy nhiên, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Thảm họa Quốc gia Indonesia, ông Suharyanto, lưu ý rằng phương tiện này phát huy tác dụng nhất khi đám cháy còn nhỏ và khó tiếp cận. Khi lửa đã lan trên diện rộng, lượng nước thả từ trên không không thể thay thế công việc của lực lượng mặt đất. Ông cho biết Indonesia tiếp tục đặt lực lượng chữa cháy trên mặt đất làm nòng cốt, đồng thời sử dụng hỗ trợ từ trên không tùy điều kiện từng đám cháy.
Tình hình tại rừng than bùn Londerang ở Jambi cho thấy công việc không kết thúc ngay khi một đợt cháy được tuyên bố dập xong. Theo Antara ngày 18/9, điểm cháy tại đây được phát hiện từ 27/8 và đợt chữa cháy đầu tiên hoàn tất vào 2/9. Giữa tháng 9, cháy lại xuất hiện ở một phần khác của khu rừng, khiến lực lượng hỗn hợp tiếp tục chữa cháy và làm ướt đất. Antara ghi nhận 142 người cùng một trực thăng tham gia ứng phó trong đợt này. Không có căn cứ để khẳng định đám cháy mới là ngọn lửa cũ lan ngầm sang vị trí khác.
Tại Londerang, công việc còn gồm quản lý nguồn nước, vận hành máy bơm, tạo đường ngăn lửa, theo dõi bằng thiết bị bay và tiếp tục làm ướt khu đất đã xử lý. Những bước ấy cho thấy vì sao chữa cháy đất than bùn cần nhiều thời gian và nhân lực: đội chữa cháy phải tìm nguồn nhiệt, đưa nước tới được lớp đất đang cháy và theo dõi để lửa không xuất hiện trở lại.
Các đám cháy ở Indonesia đang được tiếp sức bởi điều kiện khô hạn. Nhưng đặc tính của đất than bùn mới là lý do một số điểm cháy đặc biệt dai dẳng. Với lực lượng trên mặt đất, dập được ngọn lửa trước mắt chỉ là một phần công việc. Phần khó nhìn thấy nằm ngay dưới chân họ.
Nguồn: AP, The Guardian; Antara, Antara Jambi; NASA
Minh Ngọc
