Mới đây, một trường hợp bé gái 2 tuổi tại Nghệ An tử vong nghi do bị bỏ quên trên ô tô. Cơ quan chức năng cho biết bé bị bỏ quên hơn 5 giờ.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam) cho biết, một chiếc ô tô đóng kín dưới trời nắng có thể nhanh chóng biến thành “lò nướng di động”. Ánh nắng xuyên qua kính xe, bị giữ lại bên trong và làm nhiệt độ tăng lên nhanh chóng theo hiệu ứng nhà kính.
Chỉ sau khoảng 10–15 phút, nhiệt độ trong xe có thể cao hơn môi trường bên ngoài rất nhiều, thậm chí vượt ngưỡng chịu đựng của cơ thể con người. Với trẻ nhỏ, nguy cơ còn nghiêm trọng hơn do khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện.
Cơ thể trẻ hấp thụ nhiệt nhanh hơn người lớn nhưng lại tỏa nhiệt kém hơn. Khi thân nhiệt tăng vượt 40 độ C, các cơ quan quan trọng như não, tim, thận bắt đầu bị tổn thương. Nếu tiếp tục tăng trên 41 độ C, nguy cơ tử vong là rất cao.
Không chỉ sốc nhiệt, trẻ còn đối mặt với tình trạng thiếu oxy. Trong không gian kín, không khí không được lưu thông, lượng oxy giảm dần trong khi CO2 tăng lên. Trẻ thở nhanh hơn, tiêu thụ nhiều oxy hơn, khiến não nhanh chóng rơi vào trạng thái thiếu oxy, dẫn đến lơ mơ, hôn mê rồi ngừng tim.
“Hai cơ chế nguy hiểm sốc nhiệt và thiếu oxy xảy ra đồng thời, khiến cơ thể trẻ suy sụp nhanh chóng, gần như không có cơ hội tự cứu”, bác sĩ Hoàng giải thích.
20 phút - ranh giới giữa sống và chết
Theo bác sĩ Hoàng, một sai lầm phổ biến của nhiều người là cho rằng “chỉ vài phút” để trẻ trong xe thì không sao. Tuy nhiên, thực tế y khoa cho thấy khoảng thời gian này có thể đủ để gây tổn thương nghiêm trọng.
Trong 10 phút đầu, trẻ có thể bắt đầu bị sốc nhiệt với các biểu hiện như quấy khóc, vã mồ hôi, tim đập nhanh. Sau đó, cơ thể nhanh chóng rơi vào trạng thái kiệt sức.
“Từ 15–20 phút, nhiệt độ trong xe có thể đạt mức gây tổn thương não không hồi phục. Trẻ có thể lơ mơ, mất ý thức, thậm chí co giật. Đây là giai đoạn cực kỳ nguy hiểm, khi mọi can thiệp đều phải chạy đua với thời gian”, bác sĩ Hoàng lưu ý.
Sau 30–60 phút, nguy cơ tử vong trở nên rõ ràng. Cơ thể mất nước nghiêm trọng, các cơ quan suy đa tạng. Nếu kéo dài hơn, khả năng sống sót gần như không còn.
Đáng lo ngại, toàn bộ quá trình này diễn ra trong im lặng. Trẻ không thể kêu cứu đủ lâu hoặc đủ lớn để thu hút sự chú ý. Khi người lớn phát hiện, thường đã quá muộn.
Dấu hiệu cảnh báo không thể bỏ qua
Nếu được phát hiện kịp thời, trẻ bị sốc nhiệt và thiếu oxy vẫn có cơ hội được cứu sống. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi người lớn phải nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm.
Ban đầu, trẻ có thể tỏ ra khó chịu, quấy khóc, da nóng đỏ. Tiếp theo là thở nhanh, tim đập mạnh, da khô hoặc vã mồ hôi bất thường.
Khi tình trạng nặng lên, trẻ có thể nôn ói, lơ mơ, mất phản ứng, co giật hoặc hôn mê. Đây đều là những dấu hiệu cấp cứu, không có giai đoạn “chờ xem”.
Đặc biệt, trẻ nhỏ diễn tiến rất nhanh. Một đứa trẻ có thể chuyển từ trạng thái tỉnh táo sang hôn mê chỉ trong thời gian ngắn. Vì vậy, bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể phải trả giá bằng tổn thương não vĩnh viễn hoặc tính mạng.
Bác sĩ Hoàng cho hay, khi phát hiện trẻ bị bỏ quên trong ô tô, việc đầu tiên là phải đưa trẻ ra khỏi xe càng nhanh càng tốt. Nếu không thể mở cửa, cần phá kính bên hông để tiếp cận. Sự chần chừ có thể khiến mất đi cơ hội sống.
Sau khi đưa ra ngoài, cần nhanh chóng chuyển trẻ đến nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể. Có thể dùng khăn ẩm lau người, tập trung ở các vùng như cổ, nách, bẹn, kết hợp quạt để hạ nhiệt.
Không nên dùng nước đá trực tiếp vì có thể gây co mạch đột ngột. Đồng thời, không ủ ấm hay đắp chăn cho trẻ.
Nếu trẻ còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Nếu trẻ lơ mơ hoặc hôn mê, tuyệt đối không cho uống để tránh sặc.
Trong trường hợp trẻ ngừng thở hoặc không còn phản ứng, cần tiến hành hồi sức tim phổi nếu có kỹ năng và gọi cấp cứu ngay lập tức.
Ngay cả khi trẻ tỉnh lại, vẫn phải đưa đến cơ sở y tế. Nhiều tổn thương nội tạng có thể không biểu hiện ngay mà diễn tiến âm thầm sau đó.
Ngọc Minh
