"Mẹ vắng nhà" (1979) là một trong những tác phẩm điện ảnh kinh điển của Việt Nam thập niên 70-80, tái hiện những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhưng đầy khí phách của dân tộc qua lăng kính ngây thơ của những đứa trẻ. Bộ phim không chỉ giành giải "Bông sen Vàng" danh giá tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ V (1980) mà còn ghi dấu ấn quốc tế với giải "Lọ hoa pha lê" tại Liên hoan phim Quốc tế Karlovy Vary (Tiệp Khắc) cùng năm.
Trong số 5 đứa trẻ của má Út Tịch, nhân vật chị cả Bé do Vân Dung thủ vai khi ấy mới 9 tuổi đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng khán giả. Sau 47 năm, cuộc sống hiện tại của cô bé tháo vát năm xưa đã rẽ sang một hướng hoàn toàn khác biệt.
Hành trình đến với điện ảnh đầy ngẫu hứng
Vân Dung là con gái của đạo diễn Long Vân nổi tiếng, là một cô bé gốc Hà Nội nhưng lại rất năng động và leo trèo giỏi. Ngay từ khi mới 1 tuổi rưỡi, cô đã có vai diễn đầu tiên trong phim Người đôi bờ. Với nền tảng gia đình nghệ thuật và kinh nghiệm diễn xuất từ nhỏ, việc cô tham gia Mẹ vắng nhà dường như là một sự sắp đặt tự nhiên.
Chia sẻ về kỷ niệm tham gia bộ phim, Vân Dung kể lại một tình huống đầy ngẫu hứng: "Đang ở chơi ở sân thì đạo diễn Khánh Dư tới bảo: 'Theo các chú đi đóng phim nhé!'. Thế là cô bé 9 tuổi ấy lon ton lên nhà sắp xếp quần áo, cắt đôi bánh xà phòng Liên Xô và viết lại mẩu giấy nhắn cho bố mẹ xin phép đi đóng phim". Sự ngây ngô và bộc phát ấy đã đưa cô đến với vai diễn để đời.
Vai diễn của cô đã khắc họa chân thực và xúc động hình ảnh trẻ em Việt Nam kiên cường, trưởng thành trước tuổi trong bối cảnh chiến tranh.
Trong phim, Vân Dung đã thể hiện xuất sắc vai Bé - người chị cả tháo vát, vừa chăm sóc các em, vừa thay má quán xuyến mọi việc nhà, thậm chí còn đóng vai "cô giáo" dạy lũ em học trong khi má Út Tịch đi chiến đấu. Vai diễn của cô đã khắc họa chân thực và xúc động hình ảnh trẻ em Việt Nam kiên cường, trưởng thành trước tuổi trong bối cảnh chiến tranh.
Học nghệ thuật chính quy nhưng chọn làm tiếp viên hàng không
Sau thành công vang dội của Mẹ vắng nhà, nhiều người tin rằng Vân Dung sẽ chắc chắn theo đuổi con đường nghệ thuật. Thực tế, cô cũng đã có những bước đi đầu tiên rất bài bản.
Sau khi tốt nghiệp lớp 12, Vân Dung đã đăng ký thi và trúng tuyển vào Nhà hát Kịch Việt Nam. Đây là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, được mệnh danh là "anh cả đỏ" của nền nghệ thuật sân khấu kịch nói Việt Nam. Việc được đào tạo tại đây là một vinh dự và cơ hội lớn cho bất kỳ diễn viên nào.
Tuy nhiên, một năm sau đó, cô đã quyết định theo bố chuyển vào TP.HCM và tiếp tục học tại trường Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh TP.HCM (nay thường thuộc hệ thống đào tạo của trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM). Ngôi trường này là đơn vị chuyên đào tạo diễn viên, đạo diễn, và các nhân lực kỹ thuật cho ngành nghệ thuật, và cũng là nơi đã "nhào nặn" ra nhiều tên tuổi lớn như Lý Hùng, Diễm Hương.
Được đào tạo bài bản tại hai đơn vị nghệ thuật danh tiếng của đất nước, ai cũng nghĩ Vân Dung sẽ tiếp tục tỏa sáng trên màn ảnh hay sân khấu. Tuy nhiên, sau khi ra trường, cô chỉ tham gia một vai chính duy nhất trong phim Tình đời của đạo diễn Trần Phương.
Sau đó, Vân Dung đã đưa ra một quyết định gây bất ngờ lớn: chuyển hẳn sang nghề tiếp viên hàng không và đến nay không còn tham gia bất kỳ hoạt động nghệ thuật nào nữa. Bước ngoặt này đã khép lại sự nghiệp diễn xuất đầy hứa hẹn của "Bé" năm xưa.
Sự nghiệp mới trong ngành hàng không đã khiến thông tin về Vân Dung trở nên rất hiếm hoi đối với công chúng. Giờ đây, ở tuổi 56, cô sống một cuộc sống riêng tư và rời xa ánh đèn sân khấu. Dù vậy, vai diễn của cô trong Mẹ vắng nhà vẫn là một thước phim quý giá, đọng lại những cảm xúc còn nóng hổi đến hôm nay trong lòng khán giả yêu điện ảnh Việt Nam.
Hiểu Đan (tổng hợp)
