Thời gian vừa qua, trên mạng xã hội Trung Quốc lan truyền một tin tức gây chấn động.
Tại một căn hộ ở Singapore, người ta phát hiện hai thi thể: người cha ngoài 70 tuổi đã hóa thành bộ xương trong phòng ngủ; cô con gái 47 tuổi nằm gục ở cửa phòng khách. Theo pháp y, người cha qua đời trước, khoảng một tháng sau người con gái mới trút hơi thở cuối cùng. Khoảng cách 30 ngày ấy không chỉ ngăn cách sự sống và cái chết mà còn kể lại một câu chuyện khiến người ta xót xa.
Bi kịch của việc bỏ qua giáo dục năng lực sinh tồn
Người con gái tên là Từ Na. Cuộc đời cô từng rực rỡ như một bức tranh dát vàng:
Năm 2001, cô tốt nghiệp ngành Khoa học Máy tính tại Đại học Quốc gia Singapore. Chỉ hai năm sau, cô lấy bằng thạc sĩ cũng tại đây. Năm 2008, cô đỗ chương trình tiến sĩ tại Đại học Cambridge. Sau khi tốt nghiệp, cô trở thành nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Số Quốc gia Pháp…
Từ Na từng được xem là hình mẫu của thành công: chăm chỉ, cầu tiến, học vấn đỉnh cao.
Thế nhưng trong ký ức rời rạc của hàng xóm, người phụ nữ tài năng ấy lại có một mặt khác: có lúc “vừa đi vừa vung tay múa chân”, hành vi khác thường, nghi ngờ có vấn đề tâm lý. Mỗi lần ra ngoài đều phải có người cha già đi kèm.
Sau khi mẹ qua đời năm 2017, hai cha con càng ít giao tiếp với bên ngoài. Họ sống nương tựa vào nhau. Người cha là cầu nối duy nhất giữa con gái và thế giới: là người đi mua thực phẩm, là tấm khiên chắn gió, là chỗ dựa cuối cùng.
Cho đến một ngày, trụ cột ấy âm thầm sụp đổ.
Không ai biết trong một tháng sau khi cha qua đời, Từ Na đã trải qua những gì. Có lẽ tiếng gọi cha của cô dần từ hoảng hốt sang yếu ớt. Có lẽ đến cuối cùng cô nhận ra người luôn ở bên mình sẽ không bao giờ tỉnh lại. Bộ óc từng giải được những bài toán hóc búa của Cambridge, cuối cùng lại không giải nổi bài toán cơ bản nhất: làm thế nào để tự mình sinh tồn.
Cô chết đói, cách thi thể cha không xa.
Thở dài trước bi kịch ấy, người ta không khỏi tự hỏi: Khi chúng ta dồn toàn bộ tâm sức vào thành tích học tập của con, liệu có bỏ quên điều quan trọng hơn: giáo dục năng lực sinh tồn? Tức là dạy con cách đối diện thất bại, cách tìm kiếm sự giúp đỡ, cách bước đi khi không còn ai che ô. Cha của Từ Na đã dành cả đời xây cho con gái một bến tránh gió, nhưng có lẽ lại quên dạy cô cách tự mình ra khơi.
Suy cho cùng, mỗi đứa trẻ rồi sẽ một mình bước vào khu rừng của thế giới. Điều quý giá nhất cha mẹ có thể trao cho con không phải là nhà kính không mưa gió mà là dũng khí trước bão tố, trí tuệ giải quyết vấn đề và khả năng thích nghi với xã hội.
Đó mới là bùa hộ mệnh tốt nhất trong một thế giới đầy bất định.
Câu chuyện này gây ám ảnh bởi ngoài kia cũng có không ít gia đình tương tự.
Họ tin rằng chỉ cần con học giỏi là đủ mà ít chú ý đến năng lực giao tiếp, thích nghi, tự lập.
Một người mẹ kể về con trai mình: từ nhỏ luôn đứng đầu lớp, tường nhà dán đầy giấy khen. Nhưng vì được chăm sóc quá mức, cơm bưng nước rót, quần áo mẹ giặt, tất mẹ xếp, cậu bé khi lên cấp ba nội trú lại không biết giặt đồ, không biết giữ vệ sinh chung, không hiểu ranh giới và sự tôn trọng. Cuối cùng bị bạn bè xa lánh, tự mình suy sụp. Lại có những bạn trẻ tốt nghiệp đại học danh tiếng nhưng liên tục thất nghiệp vì không chịu được áp lực, không biết hợp tác, không chấp nhận bị phê bình.
Học giỏi, nhưng không biết sống.
Giống như con cá bị ném lên cạn, thiếu môi trường quen thuộc là không thở nổi.
Trong một bộ phim tài liệu về giáo dục Phần Lan, quốc gia có hệ thống giáo dục hàng đầu thế giới, người ta nhận ra bí quyết không chỉ nằm ở sách vở, mà ở “giáo dục đời sống”.
Học sinh trung học có giờ nấu ăn, tự thiết kế thực đơn, mua nguyên liệu, bày biện món ăn. Trẻ em được khuyến khích làm việc nhà, thậm chí đi làm thêm khi đủ tuổi, để học cách giao tiếp và chịu trách nhiệm.
Nếu kiến thức là “biết”, thì kỹ năng sống là “làm”. Biết mà không làm được thì vẫn chưa trọn vẹn.
Cha mẹ có thể bắt đầu từ những điều nhỏ:
0-3 tuổi: Khuyến khích trẻ tự xúc ăn, tự đi vệ sinh, tập sửa sai thay vì người lớn làm thay.
3-6 tuổi: Dạy trẻ quét nhà, tưới cây, gấp khăn, đón tiếp khách, xây dựng ý thức chia sẻ.
6-12 tuổi: Tập cho trẻ giặt đồ, nấu món đơn giản, quản lý tiền tiêu vặt, học kỹ năng xử lý tình huống cơ bản.
Và quan trọng là nguyên tắc “bốn không”: Không làm thay. Không ngắt quãng khi con đang tập trung. Không phán xét. Không dùng phần thưởng vật chất để mua chuộc.
Có câu nói rất hay: Yêu một món đồ là giữ nó bên mình. Yêu một đứa trẻ là chuẩn bị cho ngày nó rời xa. Rồi sẽ có lúc con phải tự mình bước vào đám đông, tự giải thích khi bị hiểu lầm, tự gánh áp lực không ai thay thế.
Hôm nay bạn giặt hộ con đôi tất, ngày mai con phải tự vắt khô. Hôm nay bạn chắn hộ con một khó khăn, ngày mai con phải tự tìm đáp án. Tình yêu đích thực không phải là con thuyền chở con đi suốt đời mà là giúp con may cánh buồm của riêng mình.
Để khi ra biển lớn, con có thể bình thản trước sóng gió. Để khi đối diện cuộc sống, con không hoảng loạn. Và đó mới là thành công lớn nhất của người làm cha mẹ.
Hiểu Đan
Nguồn: QQ
