Leonardo Del Vecchio đã dành nhiều năm thiết kế một cấu trúc quản trị nhằm bảo vệ đế chế kinh doanh của mình sau khi qua đời.
Nhưng những lớp bảo vệ mà ông đặt ra giờ đây lại đang làm tê liệt công ty holding trị giá 55 tỷ euro ở trung tâm khối tài sản gia đình, khi tranh chấp giữa những người thừa kế chia rẽ hội đồng quản trị.
Dưới thời Del Vecchio, Delfin trở thành một trong những công ty đầu tư gia đình có ảnh hưởng nhất châu Âu, sử dụng các khoản cổ phần trị giá hàng tỷ euro tại tập đoàn kính mắt EssilorLuxottica, hãng bảo hiểm Generali và các ngân hàng Mediobanca, UniCredit để định hình chiến lược doanh nghiệp trong các lĩnh vực tài chính và công nghiệp của Italy.
Ngày nay, tập đoàn này gặp khó khăn trong việc đưa ra các quyết định chiến lược, hạn chế khả năng triển khai vốn, tái định hình danh mục đầu tư hoặc đóng vai trò nhà đầu tư chủ động từng giúp định hình chương trình nghị sự tài chính của Italy trong nhiều năm.
“Điều này tạo ra những tác động dây chuyền quan trọng đối với toàn bộ chủ nghĩa tư bản Italy”, Alfredo De Massis, giáo sư về khởi nghiệp và doanh nghiệp gia đình tại IMD và Đại học Chieti-Pescara nói.
Sau khi Del Vecchio qua đời năm 2022, quyền sở hữu Delfin được chia thành 8 phần bằng nhau, do 6 người con của ông, người vợ góa và con trai riêng của bà từ cuộc hôn nhân trước nắm giữ. Kể từ đó, các cổ đông tranh cãi về mọi thứ, từ cổ tức, thù lao lãnh đạo cho tới tương lai danh mục đầu tư của tập đoàn.
Mức độ bế tắc trở nên rõ ràng vào tháng 6, khi Leonardo Maria Del Vecchio tìm kiếm sự ủng hộ của hội đồng quản trị cho đề xuất mua lại 12,5% cổ phần của hai anh chị em ruột, nhằm nâng tỷ lệ nắm giữ của chính mình lên 37,5%.
Người đàn ông 31 tuổi này nói hồi tháng 3 rằng việc hợp nhất các cổ phần sẽ chấm dứt nhiều năm căng thẳng gia đình và tạo ra một cấu trúc sở hữu ổn định hơn. Nhưng nỗ lực này đã chia rẽ hai lãnh đạo được Del Vecchio giao phó việc giám sát đế chế, mở ra một mặt trận thù địch mới.
CEO Delfin Romolo Bardin phản đối việc công ty holding hậu thuẫn lời đề nghị mua lại này, trong khi Chủ tịch Francesco Milleri, người cũng là CEO EssilorLuxottica, lại ủng hộ.
Milleri nói hồi tháng 4 rằng việc đưa Leonardo Maria trở thành cổ đông chi phối sẽ “đơn giản hóa” quản trị của Delfin và giúp phá vỡ nhiều năm bế tắc. Tuy nhiên, một người khác thân cận với Delfin nhấn mạnh rằng Leonardo Maria “không phải cha mình” và cảnh báo không nên tập trung quá nhiều quyền lực vào tay ông.
Việc Leonardo Maria không giành được sự ủng hộ của hội đồng quản trị gần như đã chấm dứt nỗ lực trở thành cổ đông chi phối của tập đoàn. Nhưng tại đại hội thường niên của Delfin mùa hè này, sự kiện mà ông tẩy chay, các cổ đông cũng không đạt được đồng thuận về mức cổ tức cao hơn hoặc việc cho phép các thành viên gia đình chuyển cổ phần của họ vào các công ty holding cá nhân.
Các tranh chấp đã lan tới tòa án ở Italy và Luxembourg.
Rocco Basilico, con trai của người vợ góa Nicoletta Zampillo của Leonardo Del Vecchio từ cuộc hôn nhân trước và là anh cùng mẹ khác cha của Leonardo Maria, đã thách thức các nghị quyết phê chuẩn đề xuất bán cổ phần của Luca và Paola Del Vecchio. Sau đó, Leonardo Maria phản đối quyền của Basilico đối với 12,5% cổ phần của ông.
Trong một bức thư trước đại hội thường niên, Basilico nói rằng tình trạng “bế tắc” của gia đình đe dọa tương lai Delfin. Ông đề xuất tạo lối thoát cho cổ đông bằng cách bán một số khoản đầu tư tài chính, trong khi vẫn giữ cổ phần tại EssilorLuxottica. Trong phản hồi với bức thư, được chia sẻ với truyền thông, Leonardo Maria nói một động thái như vậy sẽ làm suy yếu di sản của cha ông.
Sinh năm 1935, Leonardo Del Vecchio đi lên từ một trại trẻ mồ côi ở Milan để xây dựng Luxottica từ một nhà cung cấp linh kiện trong thập niên 1960 thành tập đoàn kính mắt lớn nhất thế giới, thâu tóm các thương hiệu như Ray-Ban và Oakley trước khi sáp nhập với Essilor của Pháp vào năm 2018.
Nhưng ông không đào tạo bất kỳ người con nào làm người kế nhiệm. Thay vào đó, cố vấn lâu năm của ông là Milleri trở thành CEO EssilorLuxottica và sau khi Del Vecchio qua đời, kế nhiệm ông làm Chủ tịch Delfin.
Leonardo Maria và Basilico gần như không thể khác nhau hơn. Không giống người cha né tránh truyền thông, Leonardo Maria xây dựng hình ảnh công chúng nổi bật thông qua các khoản đầu tư của family office vào xuất bản, nhà hàng và câu lạc bộ, trong khi đời tư nhiều sóng gió khiến ông trở thành gương mặt quen thuộc trên các tờ báo lá cải Italy.
“Tôi sinh ra giàu có và điều này bị xem là một bất lợi ở Italy, nhưng có sự khác biệt giữa thừa hưởng tài sản và gánh lấy trách nhiệm”, ông nói khi nhận bằng danh dự hồi tháng 7. “Tài sản thừa kế là thứ được trao cho bạn, còn trách nhiệm là thứ bạn phải tự bước ra và giành lấy”.
Basilico, lớn hơn ông 4 tuổi, thể hiện hình ảnh trái ngược, được những người biết gia đình mô tả là cực kỳ kín tiếng và khiêm nhường. Sống tại Mỹ, ông gần đây rời vị trí tại EssilorLuxottica, nơi với vai trò phụ trách mảng thiết bị đeo, ông đóng vai trò trung tâm trong quan hệ hợp tác kính thông minh của tập đoàn với Meta.
Leonardo Maria từng mô tả Milleri là “người gìn giữ” di sản công nghiệp của cha ông và là lãnh đạo có vị thế tốt nhất để đảm bảo tính liên tục. Ông nói với FT hồi tháng 3 rằng ông “hoàn toàn tin tưởng Milleri thực hiện tầm nhìn của cha mình”.
Nhưng Milleri đang ở một vị thế ngày càng khó khăn khi phải điều hướng bất hòa gia đình, đồng thời lãnh đạo EssilorLuxottica, công ty có cấu trúc quản trị Pháp-Italy từ lâu đã đòi hỏi sự xử lý thận trọng.
Chính sách cổ tức của Delfin cho thấy rõ sự bất hòa này. Tập đoàn chỉ phân phối cho 8 cổ đông mức bắt buộc 10% trong khoảng 1,5 tỷ euro lợi nhuận hằng năm.
Những người thân cận với Delfin nói mức chi trả cao hơn sẽ đem lại cho Leonardo Maria tiền mặt để hỗ trợ trả khoản nợ ngân hàng khoảng 1 tỷ euro mà ông tích lũy thông qua các khoản đầu tư bên ngoài Delfin. Các cổ đông khác, bao gồm một số người muốn thoái vốn, đã phản đối việc phân phối cao hơn, coi cổ tức là một phần của quá trình mặc cả rộng hơn về quyền kiểm soát.
Cuộc tranh cãi đang trở nên cấp bách hơn khi làn sóng hợp nhất tái định hình ngành ngân hàng Italy.
Delfin sở hữu 10% Generali, gần 3% UniCredit và 17,5% Monte dei Paschi di Siena, sau khi mua cổ phần MPS chủ yếu để đổi lấy cổ phần Mediobanca khi ngân hàng vùng Tuscany này thâu tóm đối thủ vào năm ngoái.
Nếu Intesa Sanpaolo thành công trong nỗ lực thâu tóm MPS, Delfin sẽ còn lại cổ phần 3-4% tại ngân hàng lớn nhất Italy. Nhưng khi CEO MPS Luigi Lovaglio tìm kiếm các thỏa thuận thay thế để chống lại lời chào mua thù địch, sự ủng hộ của Delfin cũng có thể mang tính quyết định trong việc định đoạt kết quả.
Ngược lại, việc vội vàng bán các cổ phần được Rome xem là tài sản chiến lược quốc gia sẽ gặp khó về chính trị. Tuy nhiên, các nhà phân tích nói rằng một công ty holding không có chiến lược nhất quán ngoài EssilorLuxottica cuối cùng có thể sẽ phải đơn giản hóa danh mục đầu tư.
“Delfin có thể muốn thoái vốn, tạo cho mình một bản sắc rõ ràng hơn, đồng thời giảm tiếp xúc với các hồ sơ nhạy cảm về chính trị, vì Leonardo Del Vecchio không còn ở đó nữa”, De Massis nói. “Ông ấy không có bản sao nào trong gia đình”.
Cổ phần tại MPS cũng trở thành một gánh nặng ngày càng lớn đối với Milleri. Các công tố viên Milan đang điều tra ông, cùng Lovaglio và nhà đầu tư Francesco Gaetano Caltagirone, về cáo buộc thao túng thị trường và cản trở cơ quan quản lý liên quan đến thương vụ MPS thâu tóm Mediobanca năm 2025. Cả ba đều phủ nhận sai phạm.
“Điều đó có nguy cơ biến cổ phần của Delfin tại ngân hàng vùng Tuscany từ một đòn bẩy chiến lược thành nguồn rủi ro pháp lý và danh tiếng đối với người được giao gìn giữ di sản của Del Vecchio”, một luật sư ở Milan giấu tên nói.
Với những người thừa kế, việc bán tài sản có thể đem lại thanh khoản rất cần thiết và nới lỏng các ràng buộc đang buộc họ lại với nhau thông qua Delfin. Tuy nhiên, với giới doanh nghiệp Italy, câu hỏi quan trọng hơn là liệu một trong những nhà đầu tư then chốt của nước này có thể khôi phục quyền lực để đưa ra các lựa chọn dài hạn hay không.
Những người thừa kế của Del Vecchio “rất khác người cha quá cố của họ”, De Massis nói. “Vì vậy cấu trúc cũng cần thay đổi... Nếu không, sẽ có sự lệch pha”.
Theo: Financial Times
Phương Linh
