Thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân, chuyên gia tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho rằng với văn hóa hỏi thăm của người Việt, rất khó để tránh những câu hỏi như: “Bao giờ lấy chồng?”, “Bao giờ có con?”, “Lương bao nhiêu?”… Trong tình huống này, thay vì né tránh câu hỏi, mọi người nên thay đổi cách nhìn nhận và phản ứng với chúng.
Áp lực không nằm ở câu hỏi
Theo ThS. Hoàng Quốc Lân, áp lực lớn nhất không nằm ở chính câu hỏi, mà ở cách mỗi người diễn giải câu hỏi đó trong đầu mình.
“Khi nghe ‘Bao giờ lấy chồng?’, nhiều bạn trẻ tự động gắn thêm những suy nghĩ như: ‘Mình chậm quá’, ‘Mình kém người khác’, ‘Người ta đang đánh giá mình’. Chính những suy nghĩ ấy mới làm tổn thương mình nhiều hơn lời hỏi”, ThS. Hoàng Quốc Lân phân tích.
Vì vậy, để có một tâm thế vững vàng, điều đầu tiên là tách câu hỏi ra khỏi giá trị bản thân. Phần lớn người thân đặt ra những câu hỏi này chỉ vì không biết bắt đầu câu chuyện bằng chủ đề nào khác, hoặc đó đơn giản là những câu cửa miệng quen thuộc trong không khí sum họp. Họ muốn tạo sự gần gũi, dù cách thể hiện đôi khi thiếu tinh tế.
“Khi ta hiểu được điều đó, câu hỏi sẽ nhẹ đi rất nhiều” chuyên gia tâm lý nói.
Bên cạnh đó, ThS. Hoàng Quốc Lân khuyên mọi người nên chuẩn bị trước cách phản hồi. Theo cơ chế tâm lý, não bộ thường căng thẳng nhất khi bị “đánh úp”. Nếu đã hình dung trước tình huống và tập dượt cách trả lời, cảm xúc sẽ ổn định hơn khi đối diện thực tế.
Tùy mức độ thân mật, mỗi người có thể lựa chọn cách phản hồi phù hợp, từ hài hước, nhẹ nhàng đến thẳng thắn nhưng lịch sự. Quan trọng hơn, hãy nhắc mình rằng không ai có nghĩa vụ phải “báo cáo thành tích” mỗi dịp Tết. Mỗi người có một nhịp sống riêng, và không ai có quyền quyết định tốc độ trưởng thành hay hạnh phúc của người khác.
“Khi bạn tin vào hành trình của chính mình, dù người khác hỏi gì, bạn vẫn giữ được sự bình thản” ThS. Hoàng Quốc Lân nhấn mạnh.
Có nên chia sẻ cảm xúc thật trong dịp Tết?
Một băn khoăn khác thường gặp là: có nên nói ra những cảm xúc tiêu cực trong dịp Tết hay nên giữ mọi thứ nhẹ nhàng để không làm mất không khí chung?
Theo ThS. Hoàng Quốc Lân, điều này phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm từng gia đình. Có những gia đình sẵn sàng lắng nghe và an ủi, giúp người chia sẻ cảm thấy nhẹ nhõm hơn. Nhưng cũng có những gia đình vô tình khiến mọi thứ tệ hơn bằng những câu như: “Có gì đâu mà buồn!”, “Người ta còn khổ hơn!”, hay “Tết rồi đừng nghĩ linh tinh!”.
Trong trường hợp thứ hai, việc chia sẻ cảm xúc thật vào đúng dịp Tết đôi khi có thể khiến người trong cuộc cảm thấy tổn thương nhiều hơn.
“Nếu người thân có khả năng lắng nghe, bạn có thể nói thật, nhưng nên chọn thời điểm phù hợp khi mọi người bớt ồn ào, bớt rượu bia – để cuộc trò chuyện diễn ra rõ ràng và tôn trọng” ThS. Hoàng Quốc Lân khuyến nghị.
Ngược lại, nếu gia đình có xu hướng phán xét, mỗi người có thể chọn cách chia sẻ ở mức độ vừa phải, hoặc tạm giữ lại, đợi sau Tết để nói riêng với người mình cảm thấy an toàn hơn.
Ngọc Minh
