Hiệu trưởng không “kiểm soát” giáo viên
Theo Vietnamnet, chia sẻ tại hội thảo “Nhịp cầu giáo dục Phần Lan: Từ hợp tác đến lãnh đạo nhà trường”, ông Ossi Kokkonen, Hiệu trưởng Trường Trung học Phổ thông Karkkila, cho biết hiệu trưởng ở Phần Lan không đứng bên ngoài lớp học để “soi” giáo viên đang làm gì, có lãng phí thời gian hay không. Ngược lại, giáo viên được trao quyền tự chủ chuyên môn rất lớn – từ việc thiết kế nội dung, lựa chọn phương pháp, thời điểm giảng dạy cho tới nguồn học liệu sử dụng.
Tất nhiên, việc xây dựng chương trình vẫn phải dựa trên khung chương trình quốc gia và mục tiêu của trường. Nhưng chương trình giáo dục quốc gia cũng chỉ đóng vai trò khung định hướng để các nhà trường và giáo viên thực hiện.
Ông Bob Karlsson, Hiệu trưởng Trường Kimitoöns Gymnasium, cũng đồng quan điểm về điều này. Theo ông, quyền tự chủ của giáo viên Phần Lan còn thể hiện rõ trong việc được trao quyền quyết định đánh giá học sinh. Mỗi giáo viên được quyền quyết định hình thức đánh giá phù hợp với đặc thù môn học. Tuy nhiên, quyền này cũng đi kèm với yêu cầu minh bạch trong đánh giá.
Vì thế, ngay từ đầu năm học, học sinh phải được thông báo rõ ràng về các tiêu chí. Giáo viên có trách nhiệm giải thích cụ thể việc đánh giá sẽ phản ánh kiến thức, kỹ năng hay năng lực nào của học sinh.
Cũng theo các nhà giáo dục Phần Lan, có được sự tự chủ như vậy là vì hiệu trưởng không can thiệp vào công việc của giáo viên mà chỉ đóng vai trò nhà hỗ trợ, tư vấn, nhà giáo dục. “Hiệu trưởng đều đi lên từ giáo viên, có nền tảng chuyên môn vững chắc, vì thế luôn hiểu rõ chương trình, tính chất công việc và có niềm tin với giáo viên của mình”, ông Kokkonen chia sẻ.
Chính xuất phát điểm này tạo ra một nền tảng quan trọng chính là niềm tin. Hiệu trưởng tin tưởng vào năng lực và tinh thần trách nhiệm của giáo viên; giáo viên tin vào lãnh đạo nhà trường; học sinh tin vào thầy cô của mình. Vì thế, trong hệ thống giáo dục Phần Lan, niềm tin không phải khẩu hiệu mà là nguyên tắc vận hành cốt lõi.
“Vai trò hiệu trưởng không phải là người đi kiểm soát hay soi giáo viên đang làm gì, có đang lãng phí thời gian hay không. Trách nhiệm của hiệu trưởng là luôn tôn trọng, hỗ trợ, làm giáo viên tin tưởng và có thêm sức mạnh, sự nỗ lực làm tốt nhất những gì có thể”, ông Ossi Kokkonen nói.
Cũng theo các chuyên gia, việc đào tạo giáo viên đạt trình độ cao chính là cơ sở để họ có quyền tự chủ, có khả năng quyết định dạy theo cách họ muốn.
Muốn học sinh hạnh phúc, giáo viên cũng phải hạnh phúc
Một điều được đánh giá cao ở nền giáo dục Phần Lan là tại đây không có thanh tra giáo dục. Việc thanh tra trường học đã bị loại bỏ ở đất nước này từ những năm 1990. Hệ thống vận hành hiện nay dựa trên việc kiểm soát nội bộ và năng lực tự đánh giá của giáo viên.
Các chuyên gia cho biết, trong khung giáo dục quốc gia Phần Lan có nội dung yêu cầu nhà trường phải tạo ra sự cân bằng, quan tâm đến đời sống tinh thần của giáo viên. Nhờ được sống trong môi trường lành mạnh, giáo viên sẽ có sức mạnh nội tại và có niềm tin vào công việc của mình.
Bà Sanna Kristiina Prior, Trường Imatran Yhteislukio cho hay, ngoài công tác chuyên môn, để thầy cô yêu công việc và yêu trường, đời sống tinh thần của giáo viên không thể bị xem nhẹ.
“Muốn có học sinh hạnh phúc, giáo viên cũng phải hạnh phúc”, bà nói.
Để giáo viên cảm thấy mình là một phần trong cộng đồng, các trường học Phần Lan thường tổ chức các hoạt động xây dựng cộng đồng một lần mỗi học kỳ như ăn sáng cùng nhau, đi xem kịch hoặc tụ họp buổi tối.
Riêng tại trường của bà Sanna còn có quỹ phúc lợi dành cho giáo viên nhằm hỗ trợ các hoạt động chung trong năm và chi trả phụ cấp cho các dịch vụ văn hóa, thể thao, chăm sóc sức khỏe.
“Sự cân bằng chính là nguồn gốc của hạnh phúc”, bà Sanna khẳng định.
Trang Đào (Tổng hợp)
