Trong nhiều năm qua, chúng ta đã quen với việc đổ lỗi cho sự bùng nổ của điện thoại thông minh và máy tính bảng đối với việc suy giảm thị lực ở trẻ em. Điều đó không sai, nhưng nó chỉ là một nửa của sự thật. Một nghiên cứu đột phá vừa được công bố trên tạp chí Cell Reports bởi các nhà khoa học từ Cao đẳng Nhãn khoa SUNY đã chỉ ra một "sát thủ thầm lặng" khác: ánh sáng lờ mờ trong những không gian sống và làm việc hiện đại.
Về mặt sinh học, cận thị không chỉ đơn thuần là nhìn mờ; đó là sự biến đổi vật lý khi nhãn cầu bị kéo dài ra so với hình dáng bình thường. Khi chúng ta ở ngoài trời dưới ánh nắng rực rỡ, đồng tử co lại một cách tự nhiên để bảo vệ võng mạc. Tuy nhiên, khi chúng ta bước vào trong nhà và tập trung vào các vật thể gần như trang sách hay màn hình điện thoại, đồng tử cũng co lại để giúp hình ảnh sắc nét hơn.
Vấn đề nảy sinh khi ánh sáng trong phòng quá yếu. Để duy trì sự lấy nét trong bóng tối, đồng tử buộc phải co thắt cực độ. Trạng thái này, theo chuyên gia Urusha Maharjan, làm giảm nghiêm trọng lượng ánh sáng đi tới võng mạc. Mắt chúng ta rơi vào tình trạng "đói ánh sáng" trong khi phải làm việc quá tải để duy trì tiêu cự gần. Chính áp lực kéo dài này đã gửi đi những tín hiệu sinh học sai lệch, khiến nhãn cầu dần bị giãn ra và không thể phục hồi.
Nghiên cứu của SUNY còn phát hiện ra một sự thật nghiệt ngã: khi bạn đã bị cận thị, mắt bạn lại càng trở nên nhạy cảm và dễ tổn thương hơn bởi ánh sáng yếu. Thông qua việc theo dõi 34 đối tượng thử nghiệm, các nhà khoa học nhận thấy ở người cận thị, đồng tử co lại mạnh hơn và nhanh hơn khi nhìn vật gần trong bóng tối.
Đáng lo ngại hơn, khả năng "thiết lập lại" của mắt thông qua phản xạ ánh sáng khi chớp mắt bị suy giảm nghiêm trọng ở những người cận thị. Thay vì được thư giãn sau mỗi lần chớp mắt, nhãn cầu của người cận thị thường bị kẹt trong trạng thái co thắt liên tục. Đây chính là động cơ thúc đẩy nhãn cầu tiếp tục kéo dài, khiến độ cận thị ngày càng tăng nhanh.
Tại sao tỷ lệ cận thị tại Mỹ lại tăng vọt từ 25% lên 42% ngay cả trước khi iPhone ra đời? Câu trả lời nằm ở lối sống "trong nhà" ngày càng phổ biến. Trẻ em hiện nay dành ít thời gian hơn cho các hoạt động ngoài trời, nơi cường độ ánh sáng môi trường cao gấp hàng trăm lần so với trong phòng. Ánh sáng tự nhiên không chỉ giúp võng mạc khỏe mạnh mà còn giúp mắt thư giãn mà không cần phải cố gắng lấy nét quá mức.
Giáo sư Jose-Manuel Alonso, tác giả cấp cao của nghiên cứu, nhấn mạnh rằng các biện pháp y tế như thuốc nhỏ mắt hay kính đa tròng sẽ chỉ là giải pháp tạm thời nếu chúng ta không thay đổi thói quen sinh hoạt. Việc đảm bảo một môi trường làm việc đủ sáng và ưu tiên các hoạt động ngoài trời không chỉ là lời khuyên về phong cách sống, mà là một yêu cầu cấp bách để bảo vệ giống nòi khỏi một tương lai mờ mịt.
Trận chiến chống lại cận thị không chỉ diễn ra tại các phòng khám nhãn khoa, mà bắt đầu ngay từ chiếc đèn bàn của bạn và những giờ vui chơi dưới ánh Mặt Trời.
Đức Khương
