Trong nhiều thập kỷ, câu hỏi liệu sự sống có thể du hành qua không gian bao la để "gieo mầm" từ hành tinh này sang hành tinh khác hay không vẫn luôn là một ẩn số lớn của nhân loại. Giờ đây, một nhóm các nhà nghiên cứu tại Đại học Johns Hopkins đã mang đến câu trả lời đầy hứa hẹn.
Thông qua các thí nghiệm mô phỏng va chạm thiên thạch, họ đã chứng minh được rằng vi sinh vật có đủ sự kiên cường để sống sót sau những biến cố khủng khiếp nhất khi bị hất văng khỏi một hành tinh.
Sức sống mãnh liệt của "sinh vật siêu đẳng"
Để kiểm chứng giả thuyết lithopanspermia - thuyết cho rằng sự sống phát tán qua các mảnh vỡ hành tinh - nhóm nghiên cứu đã chọn vi khuẩn Deinococcus radiodurans làm đối tượng thử nghiệm.
Đây là một loại vi khuẩn nổi tiếng trong giới sinh học nhờ khả năng chịu đựng bức xạ, cái lạnh và sự khô hạn cực độ. Cấu trúc vỏ ngoài dày cùng cơ chế tự sửa chữa DNA ưu việt khiến nó trở thành đại diện hoàn hảo cho những hình thái sự sống tiềm năng trên các hành tinh khắc nghiệt như Sao Hỏa.
Sử dụng một hệ thống súng khí chuyên dụng, các nhà khoa học đã bắn các vật thể vào mẫu vi khuẩn được kẹp giữa các tấm kim loại với vận tốc lên tới 300 dặm/giờ. Mục tiêu là tái tạo lại áp suất sốc khủng khiếp phát sinh khi một thiên thạch đâm vào bề mặt hành tinh và đẩy các mảnh đá vào không gian.
Kết quả thu được khiến giới khoa học kinh ngạc. Ở mức áp suất 1,4 gigapascal - cao gấp 14 lần áp suất tại điểm sâu nhất của rãnh Mariana dưới đáy đại dương - hầu như toàn bộ vi khuẩn đều sống sót. Ngay cả khi áp suất tăng lên mức 2,4 gigapascal, tỷ lệ sống sót vẫn duy trì ở mức 60%. Dù một số tế bào bị vỡ màng hoặc tổn thương cấu trúc nội bào, một lượng lớn vi sinh vật vẫn duy trì được khả năng sống và tiếp tục phát triển.
Giả thuyết "người Sao Hỏa" và thách thức bảo vệ hành tinh
Phát hiện này không chỉ là một minh chứng về sức sống bền bỉ của sinh vật mà còn đặt ra những suy ngẫm sâu sắc về nguồn gốc của chính chúng ta. Nếu vi khuẩn có thể sống sót sau quá trình bị đẩy ra khỏi Sao Hỏa và hành trình dài trong không gian để rơi xuống Trái đất, thì giả thuyết rằng sự sống trên hành tinh xanh có nguồn gốc từ hành tinh đỏ hoàn toàn có cơ sở khoa học.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng mang lại những lo ngại về vấn đề an toàn trong thám hiểm không gian. Hiện nay, các cơ quan vũ trụ như NASA hay ESA đều áp dụng các quy tắc bảo vệ hành tinh cực kỳ nghiêm ngặt nhằm tránh việc con người vô tình mang vi sinh vật từ Trái đất làm ô nhiễm các thế giới khác, hoặc ngược lại.
Theo Giáo sư K.T. Ramesh, tác giả chính của nghiên cứu, việc vi sinh vật có thể sống sót trong các mảnh vỡ hành tinh đồng nghĩa với việc chúng có thể dễ dàng di chuyển đến các mặt trăng như Phobos của Sao Hỏa với áp suất va chạm thấp hơn. Điều này đòi hỏi chúng ta phải cẩn trọng hơn bao giờ hết trong việc lựa chọn mục tiêu đổ bộ và xử lý các mẫu vật mang về từ không gian.
Tương lai của những cuộc thám hiểm
Thành công của nghiên cứu này mới chỉ là bước khởi đầu. Trong giai đoạn tiếp theo, nhóm nghiên cứu dự kiến sẽ thử nghiệm với các tác động lặp đi lặp lại để xem liệu quá trình này có tạo ra một sự "chọn lọc tự nhiên", hình thành nên những chủng vi sinh vật siêu bền bỉ hay không. Bên cạnh đó, các sinh vật phức tạp hơn như nấm cũng sẽ được đưa vào thử nghiệm để mở rộng hiểu biết về giới hạn của sự sống.
Những mảnh đá khô khốc bay lơ lửng trong không gian có thể không đơn thuần là rác thải vũ trụ. Chúng có thể là những "con tàu cứu sinh" mang theo mầm mống của sự sống, âm thầm kết nối các hành tinh trong Hệ Mặt Trời qua hàng triệu năm lịch sử. Nghiên cứu của Đại học Johns Hopkins đã củng cố thêm niềm tin rằng, giữa vũ trụ bao la, sự sống luôn tìm thấy cách để tồn tại và vươn xa.
Đức Khương
