Câu chuyện bắt đầu từ một chiếc kẹp tóc nhìn hai chiều khác nhau
Nếu nhìn từ phía sau, chiếc kẹp tóc của tiếp viên Korean Air trông như một chiếc nơ bướm thanh lịch. Nhưng nhìn từ phía trước, nó lại hiện ra như một chiếc trâm cài binyeo, phụ kiện tóc truyền thống trong trang phục hanbok của phụ nữ Hàn Quốc. Cùng một vật, hai hình ảnh, hai nền văn hóa. Đó không phải ngẫu nhiên đó là chủ ý.
Gianfranco Ferré, nhà thiết kế người Ý từng giữ vị trí Giám đốc Sáng tạo của Christian Dior, không cố gắng "Hàn hóa" bộ đồng phục một cách lộ liễu. Ông giấu bản sắc văn hóa vào đúng một chi tiết nhỏ và để phần còn lại nói chuyện bằng ngôn ngữ thời trang phương Tây thuần túy.
Đây chính là điểm khiến giới mộ điệu trên Xiaohongshu và TikTok gần đây không ngừng chia sẻ: Một thiết kế nhìn rất Âu nhưng ẩn giấu tâm hồn Hàn.
Màu chủ đạo của bộ đồng phục không phải xanh pastel bình thường đó là sắc xanh trứng chim cổ đỏ (robin egg blue), lấy cảm hứng từ men gốm thanh từ truyền thống Hàn Quốc. Loại gốm sứ được chế tác từ thế kỷ 10-14 dưới triều Goryeo, nổi tiếng với màu xanh lam-lục thanh khiết, trong veo màu sắc mà người Hàn Quốc coi là biểu tượng của sự tinh tế và đẳng cấp hoàng gia.
Kết hợp với áo sơ mi trắng kem và phụ kiện cùng tông, tổng thể tạo ra cảm giác vừa nhẹ nhàng vừa có chiều sâu đặc biệt tương phản đẹp với ánh đèn vàng ấm trong cabin máy bay. Ferré đã chọn màu sắc không chỉ để đẹp ngoài đường phố, mà để đẹp đúng trong môi trường nó sẽ được mặc.
Ferré sử dụng Lycra poplin cho áo trên, Lycra dệt phẳng cho váy và quần bootcut, bên ngoài khoác vest cùng tông tất cả được cắt may theo đường nét kiến trúc sắc bén, ôm dáng mà không gò bó. Ông thay thế tông xanh đậm và đen vốn thống trị đồng phục hàng không Hàn Quốc bằng sắc celadon và beige lần đầu tiên trong lịch sử ngành này tại Hàn Quốc.
Điểm đắt giá nhất là chiếc khăn quàng cổ có cấu trúc cứng, vươn lên phía sau cổ như cánh chim đang sải. Đây là chi tiết đặc trưng nhất mà người ta nhận ra ngay khi nhìn vào bất kỳ hình ảnh nào của tiếp viên Korean Air — và cũng là chi tiết được chụp lại và chia sẻ nhiều nhất trên mạng xã hội thời gian qua.
Màu celadon từ gốm Goryeo, chiếc kẹp tóc mang hai hình hài tùy góc nhìn, chiếc khăn cứng vươn như cánh hạc trong tranh thủy mặc mỗi chi tiết đều là một câu hỏi đặt ra giữa hai nền văn hóa. Bộ đồng phục ra mắt kèm quảng cáo theo concept fashion show, có cả tiếp viên thật lẫn người mẫu, và đến nay vẫn được bình chọn là quảng cáo hàng không có tầm ảnh hưởng nhất trong lịch sử Korean Air.
"Kiến trúc sư của thời trang" và di sản cuối đời
Gianfranco Ferré sinh năm 1944 tại Legnano, Ý. Trước khi bước vào làng thời trang, ông học kiến trúc tại Đại học Bách khoa Milan, tốt nghiệp năm 1969. Nền tảng đó in đậm vào từng đường may, ông không thiết kế quần áo, ông thiết kế công trình mặc trên người. Báo chí thời trang quốc tế gọi ông là "the architect of fashion" (kiến trúc sư của thời trang).
Bộ đồng phục Korean Air là dự án đồng phục hàng không duy nhất trong sự nghiệp Ferré và là một trong những tác phẩm cuối cùng ông hoàn thành trước khi mất năm 2007, chỉ hai năm sau khi bộ đồng phục ra mắt. Khi nhận lời, ông phát biểu trong thông cáo chính thức gửi WWD: "Thiết kế đồng phục cho Korean Air là cơ hội tuyệt vời để tái khẳng định những nguyên tắc và giá trị tôi luôn tin tưởng. Tôi tạo ra quần áo cho những người đàn ông và phụ nữ thực sự, cho cuộc sống họ đang thực sự sống."
Triết lý của ông cho dự án này cũng rất rõ: đồng phục phải "đảm bảo hiệu suất, thoải mái và thực tiễn điều này chỉ đạt được khi chú ý tuyệt đối đến những vấn đề căn bản như đường nét và kết cấu."
Thời điểm đó, Korean Air nằm trong nhóm rất nhỏ các hãng hàng không mời nhà tạo mốt haute couture cùng Delta (Richard Tyler), Air France (Christian Lacroix), JAL (Yoshie Inaba), British Airways (Julian MacDonald). Riêng Ferré, đây là lần đầu và duy nhất.
Viral lại trước khi bị khai tử
Sau khi ra mắt, bộ đồng phục giành nhiều giải thưởng "Best Airline Uniform" quốc tế và trở thành biểu tượng nhận diện của Korean Air trên toàn thế giới. Nhưng không phải ai cũng lãng mạn với nó. Đầu năm 2025, công đoàn tiếp viên Korean Air chính thức lên tiếng: "Tiếp viên trong cabin đi hơn 15.000 bước mỗi ngày và làm việc đứng liên tục hơn 14 giờ. Thế nhưng đồng phục và giày được thiết kế mà hoàn toàn không tính đến môi trường làm việc của chúng tôi." Phàn nàn cụ thể xoay quanh quy định bắt buộc mang giày cao gót 3-5cm trong sân bay, chỉ được đổi giày bệt sau khi lên máy bay. Chất liệu một số phần đồng phục cũng bị chỉ trích vì dễ nhăn và không thoáng khí cho ca dài.
Và điều khiến làn sóng chia sẻ lần này mang màu sắc hoài niệm đặc biệt, bộ đồng phục này sắp biến mất. Tháng 3/2025, Korean Air công bố nhận diện thương hiệu hoàn toàn mới sau thương vụ sáp nhập với Asiana Airlines. CEO Walter Cho xác nhận đồng phục mới sẽ ra mắt năm 2027, đồng thời thừa nhận áp lực: thiết kế mới phải "vượt qua mức độ yêu thích" mà bộ đồng phục Ferré đã gây dựng suốt hai thập kỷ. Cộng đồng mạng dường như cảm nhận được điều đó nên mới chia sẻ rầm rộ, như thể muốn lưu lại trước khi quá muộn.
Trong ngành hàng không, đồng phục thường được thay sau 10-12 năm. Korean Air giữ nguyên thiết kế của Ferré suốt 20 năm qua nhiều lần tái cơ cấu, qua đại dịch, qua làn sóng rebrand của ngành. Không phải vì lười thay đổi, mà vì thiết kế đó vẫn đang làm tốt công việc của nó.
Mỗi lần tiếp viên xuất hiện ở sân bay hay vô tình lọt vào ống kính hành khách, màu celadon và chiếc khăn "biết bay" đang làm marketing mà không tốn một đồng ngân sách quảng cáo.
CEO Y.H. Cho từng nói khi ký hợp đồng với Ferré năm 2005: "Chúng tôi vinh dự được hợp tác với một nhà thiết kế được kính trọng như vậy, và tôi biết thời trang của ông sẽ hòa nhập hoàn hảo vào môi trường của Korean Air."
Hai mươi năm sau, câu nói đó vẫn còn nguyên giá trị.
Khi một bộ đồng phục từ năm 2005 vẫn đang được người ta chủ động tìm kiếm và chia sẻ sau đó 20 năm, đó không còn là đồng phục nữa.
Đó là di sản.
Yên Yên
