Nhận lời mời của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ từ ngày 5-7/5. Nhân dịp này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Đại sứ Tôn Sinh Thành, nguyên Đại sứ Việt Nam tại các nước Ấn Độ, Nepal, Bhutan, Sri Lanka về kết quả của chuyến thăm.
Việt Nam và Ấn Độ đã trở thành Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường. Ông đánh giá thế nào về động thái này trong quan hệ 2 nước?
Năm 2016, quan hệ Việt Nam - Ấn Độ đã được nâng lên mức cao nhất là quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Sau 10 năm, quan hệ hai nước đã có những bước phát triển quan trọng, thực chất, ngày càng đi vào chiều sâu. Quan hệ chính trị - ngoại giao được chắt chặt bởi sự tin cậy chiến lược ngày càng cao, hợp tác an ninh - quốc phòng ngày càng hiệu quả, hợp tác kinh tế - thương mại tăng trưởng rất tích cực, với kim ngạch thương mại song phương đạt mức kỷ lục 16,46 tỷ USD năm 2025, gấp 2,5 lần so với năm 2016.
Hợp tác văn hoá, giao lưu nhân dân và du lịch nổi bật, với lượng khách Ấn Độ đến Việt Nam đạt 746.000 lượt, tăng 9 lần so với năm 2016. Những thành tựu trên đã tạo nền tảng vững chắc và cơ hội thực sự để hai nước mở rộng không gian hợp tác hơn nữa. Việc Việt Nam và Ấn Độ tuyên bố nâng cấp quan hệ lên "Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường" khẳng định quyết tâm kiến tạo xung lực mới và định hình khuôn khổ ở tầm mức cao hơn cho quan hệ giữa Việt Nam - Ấn Độ trong giai đoạn tiếp theo.
Với khuôn khổ hợp tác mới là "Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường", mọi lĩnh vực hợp tác sẽ phải được nâng lên mức cao hơn. Hợp tác chính trị - an ninh chắc chắn sẽ tăng cường mạnh mẽ với việc bổ sung thêm cơ chế 2+2 (Bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng).
Trong lĩnh vực kinh tế - thương mại, hai bên đã đặt mục tiêu đạt kim ngạch 25 tỷ USD năm 2030. Hai bên cũng sẵn sàng mở thêm đường bay thẳng để gia tăng gấp đôi số lượng khách du lịch giữa hai bên. Đặc biệt, hai bên quyết tâm nâng tầm hợp tác khoa hoc - công nghệ tới những lĩnh vực mới nổi như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và đất hiếm.
Chuyến thăm Ấn Độ là một trong những chuyến công du nước ngoài đầu tiên của lãnh đạo cấp cao nước ta kể từ sau khi nhậm chức. Theo ông, điều này cho thấy quan hệ Việt Nam - Ấn Độ có vai trò như thế nào, đặc biệt là trong hoàn cảnh môi trường quốc tế có nhiều biến động như hiện nay?
Đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Ấn Độ trên cương vị mới. Chuyến thăm cho thấy sự coi trọng và mức độ ưu tiên cao của Việt Nam đối với quan hệ Việt Nam - Ấn Độ. Chuyến thăm cùng với việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - Ấn Độ càng có ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh môi trường quốc tế đang biến động phức tạp, nhanh chóng, sâu sắc chưa từng có.
Cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt. Các thể chế đa phương đứng trước những thách thức lớn chưa từng có. Căng thẳng địa chính trị, chủ nghĩa cường quyền và chủ nghĩa bảo hộ đang chia cắt thị trường và gián đoạn chuỗi cung ứng. Những thách thức từ môi trường quốc tế và khu vực như vậy đang đòi hỏi cả Việt Nam và Ấn Độ phải đa phương hoá, đa dạng hóa quan hệ và đa dạng hóa thị trường, đặc biệt quan tâm tới các đối tác và các thị trường thân thiện. Đó chính là lý do hai nước cần phải củng cố, đổi mới và đưa quan hệ Việt Nam - Ấn Độ phát triển lên tầm cao mới, để đáp ứng yêu cầu mới của giai đoạn phát triển mới của mỗi nước.
Trong chuyến thăm lần này, về hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, hai nhà lãnh đạo nhất trí tạo đột phá, gia tăng tính bổ trợ lẫn nhau theo phương châm cùng thắng, đôi bên cùng có lợi, nhất là trong tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Narendra Modi cũng nhất trí lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cho giai đoạn phát triển mới của quan hệ. Theo ông, trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng, hướng đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, những định hướng hợp tác này với Ấn Độ có lợi gì cho xu thế này?
Trong chuyến thăm lần này, hai bên nhất trí lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cho giai đoạn phát triển mới của quan hệ. Hai bên cũng nhất trí mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ lõi như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, 6G, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái hợp tác giữa các doanh nghiệp công nghệ hai nước, hướng tới thành lập các liên doanh, trung tâm nghiên cứu phát triển, trung tâm đổi mới sáng tạo chung. Đây là những định hướng hợp tác rất quan trọng và cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng, hướng đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Đây cũng là những lĩnh vực Ấn Độ đã đi trước, nên có thể hỗ trợ cho Việt Nam. Đơn cử như ngành IT, Ấn Độ bắt đầu phát triển từ những năm 1980 và nay đã thành "siêu cường IT", xuất khẩu IT lớn nhất thế giới với trị giá 250 tỷ USD năm 2025, chiếm 50% thị phần toàn cầu. Đây là nền tảng rất quan trọng và thuận lợi cho Ấn Độ bắt đầu chương trình chuyển đổi số (Digital India) từ năm 2015, nhằm chuyển đổi Ấn Độ thành nền kinh tế số toàn diện từ hạ tầng số, quản trị số đến dịch vụ số. Kết quả đến nay đã có 1,3 tỷ người Ấn Độ đã có nhận dạng sinh trắc học, hơn 900 triệu người dùng internet, 250.000 làng được kết nối băng thông rộng, Ấn Độ dẫn đầu thanh toán số toàn cầu với 14 tỷ giao dịch UPI/tháng.
Hay về sản xuất chip bán dẫn, Ấn Độ có chương trình "Semicon India" từ năm 2021 và đã xây dựng được hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh từ thiết kế, sản xuất đến đóng gói. Nhà máy sản xuất Chip đầu tiên của Ấn Độ đã đi vào hoạt động tại Gujarat từ 2025. Về Trí tuệ nhân tạo (AI), Ấn Độ bắt đầu chương trình "India AI Mission" từ năm 2024, và chưa đầy 24 tháng sau, đã thiết lập được hạ tầng tính toán, dữ liệu, hỗ trợ cho các startup AI bản địa.
Từng là Đại sứ ở Ấn Độ, theo ông, quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ có điều gì đặc biệt và để lại ấn tượng trong ông?
Tôi công tác ở Ấn Độ 2 nhiệm kỳ và hiện nay tôi vẫn tham gia giảng dạy môn nghiên cứu Ấn Độ tại Học viện Ngoại giao, nên chưa bao giờ ngừng theo dõi mối quan hệ Việt Nam - Ấn Độ. Điều ấn tượng nhất đối với tôi là sự phát triển nhanh chóng và liên tục của mối quan hệ này.
Tôi đã được chứng kiến 4 lần nâng cấp quan hệ Việt Nam - Ấn Độ, từ mối quan hệ Đối tác toàn diện năm 2003, được nâng cấp lên quan hệ Đối tác chiến lược năm 2007, rồi được nâng cấp lên quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện năm 2016 và nay một lần nữa lại được nâng cấp lên quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường.
Một trong những lý do cho sự phát triển này đã được cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng lý giải là "quan hệ Việt Nam - Ấn Độ trong sáng như bầu trời không một gợn mây". Đúng là hiếm có một mối quan hệ nào trên thế giới mà hoàn toàn không có xung đột lợi ích và không hề có thăng trầm như quan hệ Việt Nam - Ấn Độ. Những đổi thay, biến động của thế giới dường như không thể làm phai nhạt những tình cảm hữu nghị, cảm thông và tin cậy lẫn nhau giữa nhân dân và lãnh đạo hai nước, mà trái lại chỉ làm cho hai nước, hai dân tộc gắn bó và hợp tác chặt chẽ hơn. Do vậy, tôi cũng muốn tiếp lời Thủ tướng Phạm Văn Đồng để ví von rằng "chỉ có bầu trời mới là giới hạn của mối quan hệ Việt Nam - Ấn Độ".
Lan Hương (Thực hiện)
