Sáng 21/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030; Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Quan tâm về vấn đề cải cách tiền lương, ĐBQH Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho biết, trong tiến trình cải cách chính sách tiền lương, việc điều chỉnh mức lương cơ sở không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
ĐBQH Thạch Phước Bình (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo đại biểu, những năm gần đây, Nhà nước đã có những bước điều chỉnh tích cực khi nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng, 2,34 triệu đồng/tháng, và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026.
Song đại biểu cho rằng "vấn đề đặt ra hiện nay không còn là có tăng hay không, mà là tăng ở mức nào để vừa đảm bảo đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công".
Theo đánh giá của đại biểu, mức 2,53 triệu đồng/tháng từ 1/7/2026 là một bước tăng hợp lý về mặt kỹ thuật, nhưng chưa đủ mạnh để nói rằng đã bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm khu vực công.
Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành. Tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 (3,63%) và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý I năm 2026 là 3,51%.
Nên về danh nghĩa và khả năng thực tế, người hưởng lương ngân sách có thêm một phần thu nhập được dương. Đồng thời, mức tăng này khá gần với nhịp tăng lương tối thiểu vùng năm 2026 của khu vực doanh nghiệp (khoảng 7,2%).
Song theo đại biểu, mức tăng này chưa đủ để người khu vực công sống được bằng lương. Nhất là đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở đô thị lớn.
ĐBQH đề xuất tăng lương cơ sở lên 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng.
Ông nêu ví dụ, một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng (trước khi trừ bảo hiểm), trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6-7 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản.
"Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, giảm động lực và chất lượng cuộc sống. Do đó, mức 2,53 triệu đồng chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống", ông Bình nêu.
Bên cạnh đó, theo ông, áp lực chi tiêu cũng không hề nhỏ. Ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung. Ông chỉ ra, như nhà ở, điện, nước, vật liệu xây dựng tăng; thuốc và dịch vụ y tế cũng tăng, đây là các khoản chi "khó né" của hộ gia đình công chức, viên chức.
"Vì vậy dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn có thể là "đỡ hơn trước" chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế", ông Bình nêu.
Từ các phân tích thực tiễn về thu nhập và chi phí sống, đại biểu đề xuất mức tăng 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng, theo ông Bình đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp. Quan trọng hơn, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu.
Đặc biệt trong bối cảnh giá cả các mặt hàng thiết yếu như nhà ở, y tế, điện nước tăng nhanh hơn CPI chung, việc tăng lương ở mức đủ lớn để cảm nhận được là hết sức cần thiết.
Theo đại biểu, về mặt cân đối ngân sách, mức 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng có ưu điểm không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước, có thể thực hiện nếu đi kèm tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, giảm các khoản chi kém hiệu quả. Và điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.
Do đó, theo đại biểu, mức tăng 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng là phương án tối ưu, để vừa đảm bảo tính khả thi, vừa tạo được bước cải thiện thực chất. Đồng thời mở đường cho các bước cải cách sâu hơn trong thời gian tới.
Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang.
Dự thảo Nghị định hiện trong quá trình lấy ý kiến góp ý; quy định mức lương cơ sở áp dụng từ ngày 1/7/2026 là 2,53 triệu đồng/tháng, tăng 190.000 đồng so với hiện hành.
