Từ lâu, điện ảnh Hollywood đã định hình trong tâm trí công chúng một kịch bản giải cứu thế giới quen thuộc: một tiểu hành tinh khổng lồ đang lao thẳng về phía Trái Đất, nhân loại rơi vào hoảng loạn tột độ, một nhóm anh hùng xuất hiện, đặt bom kích nổ tảng đá không gian thành trăm mảnh và giải cứu hành tinh trong gang tấc. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học thực tế, kịch bản đầy kịch tính này lại ẩn chứa những sai lầm chết người.
Một nghiên cứu mới đây từ các nhà khoa học đã chỉ ra rằng, nếu một tiểu hành tinh cỡ lớn được phát hiện muộn trên quỹ đạo va chạm với Trái Đất, vũ khí hạt nhân quả thực là giải pháp phòng thủ cuối cùng và khả dĩ nhất của loài người.
Thế nhưng, mục tiêu của sứ mệnh không phải là "thổi bay" hay làm vỡ vụn thiên thạch đó. Thay vào đó, bước đi khôn ngoan nhất chính là chủ động đào một hố sâu trên bề mặt tiểu hành tinh, đặt thiết bị hạt nhân vào bên trong và tận dụng chính các vật chất bị hất văng từ vụ nổ để tạo lực đẩy, làm chệch hướng đường đi của mối đe dọa này khỏi Trái Đất.
Trước đó, nhân loại từng ghi nhận một cột mốc lịch sử trong lĩnh vực phòng thủ hành tinh vào năm 2022, khi sứ mệnh DART của NASA thử nghiệm thành công phương pháp va chạm động năng - cho tàu vũ trụ đâm thẳng như một quả đạn đại bác tốc độ cao để thay đổi quỹ đạo của tiểu hành tinh vệ tinh Dimorphos.
Tuy nhiên, DART chỉ là một thử nghiệm trên một mục tiêu nhỏ và hoàn toàn vô hại. Trong thực tế, nếu một tiểu hành tinh khổng lồ đang băng băng lao về phía chúng ta, yếu tố thời gian sẽ quyết định tất cả. Nếu phát hiện sớm trước nhiều năm, các kỹ sư có thể thong thả dùng lực hấp dẫn của tàu vũ trụ để kéo lệch hướng thiên thạch. Nhưng nếu thời gian chuẩn bị quá ngắn, mọi phương án thanh lịch đều phá sản.
Để làm rõ điều này, nhà nghiên cứu Xiaowei Wang cùng các đồng nghiệp tại Viện Công nghệ Phương tiện Phóng Trung Quốc đã tiến hành phân tích các tiểu hành tinh có đường kính lớn hơn 140 mét - nhóm thiên thạch thuộc danh mục đe dọa cao nhất, có khả năng gây ra thảm họa mang tính liên lục địa hoặc toàn cầu.
Sự nguy hiểm là hiện hữu khi rất nhiều thiên thạch gần Trái Đất vẫn đang ẩn mình trong bóng tối. Minh chứng rõ nhất là tiểu hành tinh 2024 MK rộng 150 mét chỉ được phát hiện vỏn vẹn 13 ngày trước khi nó sượt qua Trái Đất. Với một mốc thời gian ngắn ngủi như vậy, các biện pháp chuyển hướng thông thường là bất khả thi, buộc con người phải dùng đến giải pháp hạt nhân hạng nặng.
Tuy nhiên, việc kích nổ bom trong không gian gặp phải một trở ngại vật lý lớn: sự lãng phí năng lượng nghiêm trọng. Trong môi trường chân không ngoài vũ trụ, các vụ nổ hạt nhân không hoạt động giống như trên Trái Đất do không có bầu khí quyển để truyền đi các sóng xung kích hủy diệt.
Lực tác động lên tiểu hành tinh lúc này chủ yếu đến từ việc nhiệt lượng cực lớn nung nóng, nghiền nát và thổi bay các vật chất trên bề mặt của nó. Khi các mảnh vật chất này bị hất văng ra ngoài không gian, tiểu hành tinh sẽ bị giật lùi theo hướng ngược lại theo nguyên lý phản lực. Do đó, mấu chốt của vấn đề là làm sao để chuyển hóa tối đa năng lượng của vụ nổ thành động năng dịch chuyển tảng đá khổng lồ.
Các nhà khoa học đã xây dựng một cơ sở dữ liệu ảo, chạy các mô phỏng số phức tạp để so sánh hai chiến lược kích nổ hạt nhân. Chiến lược thứ nhất là đâm trực diện tốc độ cao, trong đó một thiết bị đi trước sẽ tạo ra một hố sụt nông trên bề mặt và một quả bom hạt nhân theo sau ngay lập tức kích nổ tại điểm va chạm.
Phương pháp này có ưu điểm tuyệt đối về mặt tốc độ và sự đơn giản, rất phù hợp cho các tình huống khẩn cấp cực hạn. Tuy nhiên, nó lại đối mặt với rủi ro kỹ thuật vô cùng lớn khi hố sụt quá nông, đòi hỏi thời gian kích nổ chính xác đến phần triệu giây, và thiết bị hạt nhân đi sau có nguy cơ bị phá hủy bởi các mảnh vỡ bắn ngược ra từ cú đâm đầu tiên.
Chính vì thế, nhóm nghiên cứu đề xuất một giải pháp kiên nhẫn và hiệu quả hơn nhiều: "Đào sâu hơn". Theo kế hoạch này, một tàu vũ trụ sẽ tiếp cận và bay song hành cùng tiểu hành tinh để thám sát kỹ lưỡng, chọn ra vị trí tối ưu. Sau đó, tàu sẽ bắn các thiết bị xuyên thấu thông thường để đào một hố sụt có độ sâu đáng kể.
Cuối cùng, thiết bị hạt nhân mới được đưa vào bên trong chiếc hố đã chuẩn bị sẵn này và kích nổ. Việc chôn sâu quả bom giúp giữ lại tối đa năng lượng vụ nổ áp vào tiểu hành tinh, giải phóng một lượng vật chất khổng lồ theo một hướng nhất định để tạo ra cú đẩy quỹ đạo mạnh mẽ nhất mà không làm vỡ vụn tảng đá thành nhiều mảnh nguy hiểm khác.
Mặc dù kế hoạch đào hố đòi hỏi những phương tiện phóng siêu nặng và công nghệ định vị cực kỳ phức tạp, các nhà khoa học khẳng định đây là phương án có độ tin cậy kỹ thuật cao hơn nhiều so với việc đánh chặn trực diện đầy may rủi.
Nghiên cứu này không phải là một lời kêu gọi kích nổ hạt nhân ngoài vũ trụ vào ngày mai, mà là một lời cảnh tỉnh sâu sắc gửi đến nhân loại. Vũ trụ rộng lớn, tối tăm và đầy rẫy hiểm họa bất ngờ, và việc chuẩn bị sẵn sàng một lá chắn hạt nhân bài bản, khoa học chính là bảo hiểm sinh tồn duy nhất của Trái Đất trước khi những kịch bản viễn tưởng bước ra ngoài đời thực.
Tham khảo: ZME
Đức Khương
