“Miệng rộng nhưng không ăn, bụng sâu mà chẳng no” – câu đố này từ lâu đã xuất hiện trong kho tàng dân gian, mô tả chính xác hình dáng và công năng của một vật dụng trong bếp. Đó chính là cái nồi.
Nồi nói chung là dụng cụ nấu nướng, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt của người Việt. Trong nhiều gia đình, nồi là thứ được sử dụng hằng ngày, thậm chí nhiều lần mỗi ngày. Hiện nay có nhiều loại nồi với chất liệu khác nhau. Nhưng thực tế không phải ai cũng biết cạnh chọn loại phù hợp cho gia đình mình.
Ảnh minh họa
Thực tế, theo các chuyên gia và tổ chức y tế, chất liệu của nồi nấu ăn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thực phẩm trong quá trình đun nấu. Việc lựa chọn nồi theo thói quen, giá rẻ hoặc dùng kéo dài những chiếc nồi đã xuống cấp tiềm ẩn không ít rủi ro.
Chọn nồi sao cho phù hợp với gia đình?
Theo đánh giá của Consumer Reports – tổ chức bảo vệ người tiêu dùng uy tín tại Mỹ, nồi inox chất lượng cao hiện được xem là lựa chọn an toàn và phù hợp với đa số gia đình. Inox có ưu điểm bền, ít phản ứng với thực phẩm và thích hợp cho các món nấu phổ biến như canh, luộc, kho.
Tuy nhiên, Consumer Reports cũng lưu ý rằng nồi inox chỉ phát huy ưu điểm khi được sử dụng đúng cách. Việc đun nồi rỗng, để cháy khét hoặc dùng sản phẩm inox kém chất lượng có thể làm tăng nguy cơ thôi nhiễm kim loại ở mức rất nhỏ. Do đó, người tiêu dùng nên ưu tiên các loại nồi có ghi rõ mác inox 304 hoặc tương đương, đồng thời tránh nấu ở nhiệt độ quá cao trong thời gian dài.
Các loại nồi inox chất lượng cao được coi là lựa chọn hàng đầu hiện nay (Ảnh minh họa)
Bên cạnh inox, nồi gang cũng được nhiều chuyên gia đánh giá cao. Theo Harvard T.H. Chan School of Public Health, nấu ăn bằng nồi gang có thể giúp bổ sung một lượng sắt vi lượng tự nhiên cho thực phẩm, đặc biệt có lợi với những người có nguy cơ thiếu sắt.
Dù vậy, các chuyên gia của Harvard cũng khuyến cáo không nên sử dụng nồi gang chưa tráng men để nấu các món có tính axit cao trong thời gian dài, bởi điều này có thể ảnh hưởng đến mùi vị và hàm lượng sắt hòa tan. Với nhu cầu sử dụng hiện nay, nồi gang tráng men được xem là lựa chọn an toàn hơn, dù giá thành cao và trọng lượng nặng.
Nồi gang (Ảnh minh họa)
Ngược lại, nồi nhôm – từng rất phổ biến trong nhiều gia đình Việt – nay không còn được khuyến khích sử dụng thường xuyên. Theo World Health Organization, nhôm là kim loại phổ biến trong môi trường và thực phẩm, cơ thể con người vẫn hấp thụ một lượng nhỏ mỗi ngày. Tuy nhiên, WHO khuyến nghị cần hạn chế phơi nhiễm không cần thiết, đặc biệt từ các dụng cụ nấu ăn bằng nhôm đã cũ, trầy xước hoặc dùng để nấu thực phẩm có tính axit như canh chua, dưa muối.
Tại Việt Nam, các khuyến nghị từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế) cho thấy, việc chọn nồi nên dựa trên thói quen nấu nướng và nhu cầu sử dụng của từng gia đình. Gia đình thường xuyên nấu canh, luộc rau có thể ưu tiên nồi inox đáy dày để đảm bảo truyền nhiệt đều và bền lâu. Với các món kho, hầm, cháo – vốn cần giữ nhiệt lâu – nồi gang tráng men được đánh giá cao hơn về hiệu quả và độ an toàn.
Nồi nhôm hiện nay không còn được khuyến khích sử dụng (Ảnh minh họa)
Tóm lại, chiếc nồi trong gian bếp không chỉ đơn thuần là dụng cụ nấu nướng, mà còn là yếu tố âm thầm tác động đến chất lượng bữa ăn và sức khỏe của cả gia đình. Việc lựa chọn nồi phù hợp nên dựa trên chất liệu an toàn, thói quen nấu nướng và tình trạng sử dụng thực tế, thay vì chỉ nhìn vào giá thành hay sự tiện lợi trước mắt. Ưu tiên các loại nồi inox chất lượng tốt, nồi gang tráng men và hạn chế sử dụng nồi nhôm cũ, trầy xước là cách để giảm rủi ro không cần thiết trong quá trình nấu ăn. Khi bữa cơm gia đình ngày càng được quan tâm về dinh dưỡng và an toàn, chọn đúng chiếc nồi cũng chính là một bước chăm sóc sức khỏe bền bỉ, bắt đầu từ những điều nhỏ nhất trong căn bếp.
