Căn bệnh đó là: Lao.
Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong công tác phòng chống, bệnh lao vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm gây gánh nặng lớn tại Việt Nam. Hiện nước ta đứng thứ 12 trong số 30 quốc gia có số ca mắc lao cao nhất thế giới.
Đáng chú ý, căn bệnh từng được xem là phổ biến ở người cao tuổi nay đang có xu hướng gia tăng ở nhóm người trẻ. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng hoặc tổn thương phổi nghiêm trọng do chủ quan với các triệu chứng ban đầu.
Theo ghi nhận tại Khoa Bệnh lây đường hô hấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, số lượng người bệnh trẻ tuổi nhập viện vì lao phổi có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây. Không ít trường hợp đến viện khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển do nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường hoặc tự điều trị tại nhà.
Một trường hợp điển hình bệnh nhân 19 tuổi nhập viện trong tình trạng mệt mỏi kéo dài, ho khạc đờm khoảng một tháng, sốt cao, khó thở và xuất hiện ổ áp xe lớn ở vùng mông phải.
Kết quả thăm khám cho thấy bệnh nhân mắc đái tháo đường mới phát hiện, đã xuất hiện biến chứng nhiễm toan ceton, đồng thời bị lao phổi và áp xe phần mềm. Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực ghi nhận nhiều tổn thương phù hợp với lao phổi, trong khi các xét nghiệm đờm cho kết quả dương tính với vi khuẩn lao.
Các bác sĩ đã điều trị tích cực bằng thuốc chống lao, kiểm soát đường huyết bằng insulin, sử dụng kháng sinh, dẫn lưu ổ áp xe và thực hiện các biện pháp chăm sóc toàn diện. Sau một thời gian điều trị, các triệu chứng sốt, ho và khó thở giảm rõ rệt, sức khỏe người bệnh dần ổn định.
Nhiều yếu tố khiến bệnh lao trẻ hóa
Lao là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, lây chủ yếu qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc khạc đờm. Lao phổi là thể bệnh phổ biến nhất, tuy nhiên vi khuẩn lao cũng có thể tấn công nhiều cơ quan khác như hạch bạch huyết, màng phổi, xương khớp hay màng não.
Theo các chuyên gia, xu hướng gia tăng bệnh lao ở người trẻ có liên quan đến nhiều yếu tố trong lối sống hiện đại. Áp lực học tập và công việc kéo dài, thường xuyên thức khuya, dinh dưỡng thiếu cân đối, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia hoặc sống trong môi trường đông đúc, kém thông thoáng đều có thể làm suy giảm sức đề kháng, tạo điều kiện cho vi khuẩn lao phát triển.
Bên cạnh đó, không ít người trẻ còn thiếu kiến thức về bệnh lao hoặc cho rằng đây là bệnh của người lớn tuổi nên chủ quan trước những dấu hiệu ban đầu. Điều này khiến việc phát hiện và điều trị bị chậm trễ, làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho người thân và cộng đồng.
Ho kéo dài trên hai tuần cần đi khám
Đại tá, TS Vũ Viết Sáng, Viện trưởng Viện Lâm sàng các bệnh truyền nhiễm, Chủ nhiệm Khoa Bệnh lây đường hô hấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết nhiều trường hợp lao phổi ở người trẻ bị bỏ sót vì triệu chứng khá giống cảm cúm hoặc viêm đường hô hấp thông thường.
Các dấu hiệu cảnh báo lao phổi bao gồm:
- Ho kéo dài trên 2 tuần, có thể ho khan hoặc ho có đờm, đôi khi lẫn máu;
- Sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi nhiều vào ban đêm;
- Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân;
- Đau tức ngực, khó thở.
"Ở người trẻ, những biểu hiện này thường bị xem nhẹ hoặc tự điều trị tại nhà. Điều đó có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn, tăng nguy cơ biến chứng và lây lan trong cộng đồng", TS Vũ Viết Sáng nhận định.
Các chuyên gia nhấn mạnh, lao là bệnh hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt việc dùng thuốc, tái khám đúng lịch và tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc giữa chừng để tránh nguy cơ lao kháng thuốc.
Để phòng bệnh hiệu quả, mỗi người cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, rèn luyện thể lực, hạn chế thuốc lá và rượu bia, giữ môi trường sống thông thoáng. Khi xuất hiện tình trạng ho kéo dài trên hai tuần, cần chủ động đến cơ sở y tế để được kiểm tra và tầm soát lao.
Ngoài ra, việc thực hiện các biện pháp vệ sinh hô hấp như đeo khẩu trang khi có triệu chứng, che miệng khi ho, khạc đờm đúng nơi quy định và tiêm vắc xin phòng lao cho trẻ sơ sinh vẫn là những giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.
Sự gia tăng các ca lao ở người trẻ là lời cảnh báo rằng căn bệnh này không còn là vấn đề riêng của người cao tuổi. Chủ động nhận biết dấu hiệu bất thường, khám bệnh sớm và tuân thủ điều trị là những yếu tố then chốt để ngăn chặn bệnh lao, góp phần hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao tại Việt Nam.
Ngọc Minh
