Những video ghi lại cảnh robot hình người Unitree G1 bị đấm, đá, kéo ngã hay bắt chạy marathon liên tục xuất hiện trên mạng xã hội trong hơn một năm qua. Với nhiều người, đó chỉ là một màn trình diễn công nghệ hoặc một trò giải trí kỳ quặc dành cho cỗ máy có giá từ 13.500 USD. Nhưng nếu nhìn từ góc độ kinh doanh và chiến lược công nghệ, những cú ngã đó lại phản ánh một cuộc đua lớn hơn nhiều: cuộc đua xây dựng hạ tầng cho thế hệ AI tiếp theo.
Nếu NVIDIA trở thành cái tên không thể thiếu trong làn sóng AI tạo sinh nhờ GPU, thì Unitree đang theo đuổi một tham vọng tương tự trong lĩnh vực AI hiện thân (Embodied AI). Họ không chỉ bán robot. Họ đang cố gắng biến robot thành nền tảng mặc định để các công ty AI, trường đại học và phòng nghiên cứu trên thế giới phát triển những mô hình trí tuệ nhân tạo có khả năng tương tác với thế giới vật lý.
Đó cũng là lý do vì sao Unitree G1 dù chưa thể nấu ăn, dọn dẹp hay chăm sóc người già như những lời hứa của ngành robot hình người vẫn được săn đón bởi giới nghiên cứu. Giá trị lớn nhất của nó không nằm ở những gì robot có thể làm hôm nay, mà nằm ở việc nó cho phép hàng nghìn kỹ sư cùng huấn luyện AI cho ngày mai.
Bán nền tảng thay vì bán robot
Theo Barron's, có một phép so sánh khá thú vị giữa Unitree G1 với Android. Khi Android ra đời, rất ít người mua điện thoại chỉ vì hệ điều hành này. Điều khiến Android trở thành nền tảng thống trị không phải là phần cứng mạnh nhất, mà là việc Google tạo ra một hệ sinh thái đủ mở để hàng triệu lập trình viên xây dựng ứng dụng. Giá trị của Android không nằm trong chiếc điện thoại, mà nằm trong cộng đồng phát triển xung quanh nó.
Unitree đang cố gắng tái hiện mô hình đó với robot hình người. Thay vì định vị G1 là một sản phẩm tiêu dùng cao cấp, công ty xây dựng robot như một nền tảng phát triển. Phiên bản G1 EDU được thiết kế cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp với khả năng lập trình mở, hỗ trợ ROS2, SDK và các công cụ phục vụ phát triển thuật toán điều khiển. Robot chỉ là phần cứng ban đầu. Giá trị lâu dài đến từ phần mềm, dữ liệu và cộng đồng nhà phát triển.
Chiến lược này giúp Unitree khác biệt so với cách nhiều người vẫn hình dung về ngành robot. Trong suy nghĩ phổ biến, các hãng robot cạnh tranh bằng việc tạo ra cỗ máy thông minh nhất hoặc giống con người nhất. Nhưng trên thực tế, cuộc đua đang dần dịch chuyển sang câu hỏi khác: nền tảng nào sẽ được nhiều người sử dụng nhất để huấn luyện AI.
Ở góc độ này, mức giá khởi điểm 13.500 USD của Unitree G1 lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Với người tiêu dùng, đây rõ ràng là một món đồ công nghệ rất đắt. Nhưng với một startup AI hoặc một phòng thí nghiệm robotics, đây lại là mức giá thấp hơn rất nhiều so với việc tự phát triển một robot hình người từ đầu.
Theo Nvidia News, để tạo ra một robot hoàn chỉnh, doanh nghiệp phải giải quyết đồng thời hàng loạt bài toán từ cơ khí, động cơ, hệ thống cân bằng, cảm biến, pin, thị giác máy tính đến điều khiển chuyển động. Chi phí có thể lên tới hàng triệu USD trước khi AI được huấn luyện. Khi mua một nền tảng như Unitree G1, các nhóm nghiên cứu có thể bỏ qua toàn bộ phần chế tạo phần cứng để tập trung vào thứ quan trọng nhất: phát triển trí tuệ nhân tạo.
Đó chính là lý do nhiều chuyên gia ví robot hình người ngày nay giống như GPU cách đây vài năm.
Trong giai đoạn bùng nổ AI tạo sinh, mọi startup đều chạy đua sở hữu GPU NVIDIA vì đó là hạ tầng để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn. Không ai tự chế tạo GPU. Họ mua GPU rồi xây dựng AI của riêng mình.
Đến giai đoạn AI hiện thân, tài nguyên khan hiếm không còn chỉ là sức mạnh tính toán. Thứ các công ty cần là robot thật để tạo dữ liệu.
Một mô hình ngôn ngữ có thể học từ hàng tỷ trang văn bản trên Internet. Nhưng robot thì không thể học cách mở cửa, cầm cốc nước hay leo cầu thang chỉ bằng cách đọc tài liệu. Chúng phải thực hiện hành động trong thế giới vật lý, va chạm, thất bại rồi điều chỉnh. Mỗi lần bước hụt, mỗi lần bị đẩy ngã hay mất thăng bằng đều trở thành dữ liệu để AI học cách phản ứng tốt hơn trong lần tiếp theo.
Điều này giải thích vì sao những video robot bị "hành" lại xuất hiện với tần suất dày đặc. Đó không đơn thuần là nội dung câu view. Phía sau mỗi video là hàng nghìn hoặc hàng triệu mẫu dữ liệu phục vụ cho quá trình huấn luyện AI. Một cú ngã không phải là thất bại của robot, mà là dữ liệu để thuật toán cải thiện khả năng giữ thăng bằng, dự đoán lực tác động và phục hồi trạng thái.
Có thể nói, dữ liệu vận động sẽ trở thành "nhiên liệu" mới của AI hiện thân, giống như dữ liệu văn bản từng là nhiên liệu của ChatGPT.
Chính vì vậy, cuộc cạnh tranh của ngành robot hình người đang dần chuyển từ phần cứng sang hệ sinh thái. Hãng nào bán được nhiều robot hơn chưa chắc đã chiến thắng. Hãng nào khiến nhiều nhà nghiên cứu, startup và doanh nghiệp cùng phát triển trên nền tảng của mình mới là bên có lợi thế dài hạn.
Đây là mô hình từng giúp Android thống trị smartphone và cũng là mô hình đã đưa NVIDIA trở thành doanh nghiệp nghìn tỷ USD. Phần cứng chỉ là điểm khởi đầu. Hệ sinh thái mới là nơi tạo ra giá trị lớn nhất.
Các con số hiện tại cho thấy Unitree đang đi đúng hướng. Theo Reuters, công ty đã chiếm hơn 30% lượng robot hình người xuất xưởng trên toàn cầu trong năm 2025 và hơn một nửa doanh thu hiện đến từ dòng robot hình người. Đây là một lợi thế đáng kể trong bối cảnh thị trường vẫn còn ở giai đoạn đầu và chưa có doanh nghiệp nào thực sự thống trị. Goldman Sachs cũng dự báo thị trường robot hình người có thể đạt quy mô khoảng 38 tỷ USD vào năm 2035, phản ánh kỳ vọng ngày càng lớn vào khả năng thương mại hóa của lĩnh vực này.
Đáng chú ý hơn, ngay cả NVIDIA cũng đang mở rộng từ GPU sang robot thông qua nền tảng Isaac và mô hình nền tảng GR00T dành cho robot hình người. Google DeepMind, Figure AI, Agility Robotics hay Sanctuary AI cũng đều tập trung mạnh vào AI hiện thân. Điều đó cho thấy cuộc đua không còn nằm ở việc chế tạo một robot biết đi, mà ở việc xây dựng nền tảng để robot có thể học nhanh hơn, thích nghi tốt hơn và thực hiện ngày càng nhiều tác vụ trong thế giới thực.
Nhìn từ góc độ đó, Unitree G1 không phải là một sản phẩm hoàn thiện dành cho người tiêu dùng. Nó giống một "máy chủ" của kỷ nguyên robot hơn là một thiết bị gia dụng. Giống như GPU từng là hạ tầng của AI tạo sinh, robot hình người đang dần trở thành hạ tầng của AI hiện thân.
Có thể sẽ còn nhiều năm nữa trước khi robot hình người thực sự bước vào mọi gia đình. Nhưng nếu kịch bản AI hiện thân bùng nổ trở thành hiện thực, giá trị lớn nhất của Unitree sẽ không nằm ở việc họ bán được bao nhiêu robot, mà ở việc bao nhiêu công ty, bao nhiêu trường đại học và bao nhiêu mô hình AI của tương lai được xây dựng trên chính nền tảng mà họ tạo ra. Đó mới là cuộc chơi mà Unitree đang hướng tới, và cũng là lý do những cỗ máy liên tục bị đẩy ngã trên mạng xã hội có thể đang âm thầm đặt nền móng cho một ngành công nghiệp trị giá hàng chục tỷ USD trong thập kỷ tới.
*Nguồn: Reuters, Barron's, Nvidia News
Lâm Mộc
