Cảnh báo 4 kiểu khen HẠI nhiều hơn LỢI của cha mẹ

Cảnh báo 4 kiểu khen HẠI nhiều hơn LỢI của cha mẹ

Thứ 4, 19/11/2025 18:51
Câu số 1 ai cũng từng nói!

Trong nhiều gia đình, chuyện cha mẹ khen con tưởng là điều nhỏ nhặt nhưng đôi khi lại trở thành nguồn cơn mâu thuẫn. Một lời động viên không đúng cách có thể khiến trẻ cảm thấy bị áp lực, bị hiểu sai cảm xúc, thậm chí phản ứng lạnh nhạt hoặc nổi nóng.

Mới đây, câu chuyện của một phụ huynh Trung Quốc đã khiến nhiều cha mẹ giật mình. Theo đó, con gái của vị phụ huynh này đang học cấp 2, vừa giành giải ba trong một cuộc thi hát ở trường. Vô cùng tự hào trước thành tích của con, người mẹ lập tức khen: "Con giỏi lắm!".

Thế nhưng đáp lại sự hào hứng đó chỉ là một câu lạnh lùng: "Có gì hay đâu mẹ?". Rồi cô bé nói thêm: "Mẹ lúc nào cũng nói câu này. Nếu không biết khen thì đừng khen nữa", trước khi đóng sầm cửa phòng.

12bcd56e6201455999439e26f33373c3
Có những lời khen cha mẹ "tưởng đúng mà hoá sai". (Ảnh minh hoạ)

Người mẹ bối rối không hiểu vì sao một lời khen "có ý tốt" lại khiến con phản ứng như vậy. Các chuyên gia tâm lý cho biết, tình huống này xảy ra rất phổ biến. Nguyên nhân nằm ở việc nhiều cha mẹ sử dụng những câu khen quá chung chung, thiếu thấu hiểu và dễ khiến trẻ cảm giác bị phán xét hoặc áp đặt.

Dưới đây là 4 câu khen cha mẹ thường dùng nhưng cần hết sức thận trọng, vì chúng dễ gây phản tác dụng.

1. "Con giỏi lắm!", "Con thông minh quá!"

Đây là câu khen phổ biến nhất nhưng cũng dễ gây hiểu lầm nhất. Lời khen tập trung vào sự thông minh khiến trẻ nghĩ năng lực là bẩm sinh. Hậu quả là trẻ càng sợ thử thách, sợ thất bại vì sợ phá vỡ hình tượng "thông minh" mà người lớn gán cho mình. Thêm vào đó, nếu bố mẹ khen mà không quan sát cảm xúc thật của con, trẻ dễ thấy bố mẹ đang khen cho có.

Để lời khen trở nên có giá trị, cha mẹ nên tập trung vào những nỗ lực, ghi nhận hành trình thay vì gắn nhãn. Khi mô tả cụ thể những cố gắng mà trẻ đã bỏ ra, trẻ sẽ cảm nhận được rằng thành tích không phải do "trời ban" mà đến từ chính sự cố gắng của mình. Cách khen như vậy giúp trẻ hình thành tư duy phát triển và không còn sợ thất bại.

khencon 155868285214510456919391
Cha mẹ nên tập trung vào nỗ lực của trẻ. (Ảnh minh hoạ)

2. "Con giỏi hơn bạn A nhiều"

So sánh thường tạo cảm giác chiến thắng nhất thời, nhưng lại khiến trẻ lớn lên trong tâm thế "mình phải hơn ai đó mới có giá trị". Đến khi gặp người giỏi hơn, niềm tự tin lập tức lung lay. Tệ hơn, việc so sánh còn khuyến khích trẻ nhìn nhận bạn bè như đối thủ, khiến sự đồng cảm và tinh thần hợp tác dần mòn đi.

Thay vào đó, cha mẹ có thể hướng sự chú ý của trẻ về chính bản thân mình: con đã tiến bộ như thế nào, con đã làm tốt hơn ngày hôm qua ra sao. Khi trẻ tự cảm nhận được sự thay đổi từ trong chính nỗ lực của mình, chúng sẽ bớt phụ thuộc vào việc "hơn người khác" và học cách xây dựng chuẩn mực nội tại. Tự tin khi ấy trở thành một thói quen bền vững, không bị lung lay bởi ngoại cảnh.

3. "Con làm bố mẹ rất tự hào"

Dù đầy yêu thương, câu nói này lại dễ gieo vào trẻ cảm giác mình đang gánh trách nhiệm cảm xúc của cha mẹ. Nếu làm tốt, bố mẹ vui. Nếu thất bại, bố mẹ buồn. Với nhiều đứa trẻ, điều đó vô tình biến thành áp lực: chúng không dám sai vì sợ làm cha mẹ thất vọng, hoặc ngược lại, sẽ nổi loạn để cắt đứt kỳ vọng ấy.

Cha mẹ nên khuyến khích con nhìn nhận cảm xúc và sự tự hào của chính mình, khi đó trẻ sẽ hiểu rằng thành công là điều chúng làm cho bản thân. Điều đó nuôi dưỡng động lực nội tại – loại động lực giúp trẻ trưởng thành mạnh mẽ và bền bỉ hơn bất kỳ lời khen mang tính "chiều lòng" nào.

photo 1 17634356592391463979415 1763435764301 17634357650541226001154 1763439719517 17634397201941037910984
Một lời khen sai cách vô tình tạo áp lực cho trẻ. (Ảnh minh hoạ)

4. "Con ngoan quá"

Câu khen quen thuộc nhất nhưng cũng dễ lệch ý nhất. Bởi vì "ngoan" thường đồng nghĩa với "vâng lời", khiến trẻ hiểu rằng chúng được khen vì làm theo ý người lớn, không phải vì tư duy hay nỗ lực thật sự. Trẻ lớn lên trong điều kiện này dễ đánh mất khả năng tự chủ, sợ bày tỏ quan điểm riêng và có thể nổi loạn mạnh khi nhu cầu độc lập tăng cao.

Một cách tiếp cận hợp lý hơn là ghi nhận các lựa chọn, suy nghĩ và cách con giải quyết vấn đề. Khi cha mẹ trân trọng quan điểm riêng của con, trẻ hiểu rằng mình được nhìn nhận như một cá thể độc lập, không phải một "đứa trẻ biết nghe lời". Điều này tạo không gian để trẻ phát triển tư duy, học cách chịu trách nhiệm với quyết định của mình và trưởng thành một cách lành mạnh.

Các chuyên gia cho rằng, khen trẻ không cần hoa mỹ, chỉ cần đúng trọng tâm và xuất phát từ sự quan sát thật sự. Khi lời khen cụ thể hơn, tôn trọng hơn, trẻ không chỉ tiếp nhận dễ dàng mà còn phát triển được sự tự tin, động lực nội tại và khả năng tư duy độc lập.

Theo Sohu

Trang Vũ

Cùng chuyên mục

Bé trai 11 tháng ở Mỹ được giải cứu sau 24 giờ mất tích trong rừng, gần 100 người tham gia tìm kiếm

Thứ 4, 11/11/2026 13:08
Một bé trai 11 tháng tuổi tại bang Nam Carolina (Mỹ) được lực lượng chức năng giải cứu sau khoảng 24 giờ bị chôn dưới đất trong một chiếc lồng chó.

Diệp Lê gọi tên chiếc mặt nạ giá gần 25 triệu đồng, hội “phú bà” mê làm đẹp đã biết chưa?

Thứ 4, 11/11/2026 13:05
Hội mê skincare chắc chắn sẽ tò mò khi Diệp Lê nhắc đến chiếc mặt nạ có giá lên tới 25 triệu đồng.

“Cậu Tuấn Cửa Ông” bị bắt vẫn nói: “Em xem cho em rồi, em không có số đi tù nào cả!”

Thứ 4, 11/11/2026 13:00
Tự nhận có khả năng xem tử vi, tướng số, Nguyễn Văn Tuấn (biệt danh “Cậu Tuấn Cửa Ông”) đăng tải nhiều video đưa ra những lời phán đoán tiêu cực về người khác, từ mất tiền, gia đình ly tán đến vướng vòng lao lý. Người này còn gợi ý làm lễ giải hạn với mức giá lên tới hàng chục triệu đồng.

Công an đề nghị 542 chủ phương tiện mang biển số sau sớm nộp phạt nguội theo Nghị định 168

Thứ 4, 11/11/2026 12:56
Hàng loạt phương tiện vi phạm giao thông đã được hệ thống camera giám sát ghi nhận tại 1 địa phương chỉ trong nửa cuối tháng 10/2026

Nam thanh niên 18 tuổi mất tích ở Nghệ An: Tìm thấy thi thể dưới sông, danh tính nạn nhân

Thứ 4, 11/11/2026 12:56
Sau 2 ngày mất tích, thi thể Q. đã được tìm thấy dưới sông vào khoảng 8 giờ 30 phút sáng 11/11.
     
Nổi bật trong ngày

Tỏi có thể giúp giảm mỡ máu nhưng nhiều người chế biến sai cách: Bác sĩ chỉ mẹo 15 phút giữ hoạt chất quý

Thứ 3, 10/11/2026 05:00
Tỏi được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ giảm cholesterol và triglyceride trong máu. Tuy nhiên, bác sĩ cho biết cách chế biến có thể ảnh hưởng đến hoạt chất quý trong loại gia vị này.

Trời lạnh nên dùng máy sưởi hay điều hòa 2 chiều?

Thứ 3, 10/11/2026 06:00
Nếu bạn cũng đang băn khoăn chưa biết nên lựa chọn thiết bị nào thì hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về vấn đề này nhé.

Có người yêu đẹp trai, lương cao nhưng cô gái quyết định chia tay sau một lần ngủ quên

Thứ 3, 10/11/2026 06:00
Tôi cũng từng nghĩ đây là người đàn ông trưởng thành, có thể đem lại cho mình một mối quan hệ nghiêm túc, lâu dài. Nhưng chỉ sau 2 tháng yêu Dương, tôi quyết định chia tay.

“Đây là phần RAM tôi chưa dùng”: Công cụ tự động gửi báo cáo hằng ngày cho Sam Altman để cà khịa cơn khát RAM của OpenAI

Thứ 3, 10/11/2026 06:20
Sau phát biểu gây tranh cãi của CEO Open AI Sam Altman về việc sở hữu RAM trên máy tính cá nhân là "lãng phí", cộng đồng công nghệ đã lập tức có những màn "cà khịa" đỉnh cao. Tiêu biểu nhất là Ram-Altman - một công cụ mã nguồn mở do IainKay phát triển.

Huawei ra mắt máy tính '100% linh kiện sản xuất tại Trung Quốc', dùng chip Kirin X90 và HarmonyOS

Thứ 3, 10/11/2026 06:22
Huawei vừa cho ra mắt mẫu máy tính để bàn Qingyun HM650 sử dụng toàn bộ linh kiện sản xuất trong nước, từ bộ xử lý tới các thành phần khác. Sản phẩm hướng tới khách hàng doanh nghiệp và cơ quan nhà nước. Đây là một nỗ lực của Trung Quốc để giảm phụ thuộc vào hệ sinh thái Windows – Intel.