Bước vào tuổi 58, dì Trương (An Huy, Trung Quốc) luôn tự hào vì bản thân có sức khỏe tốt, ngoại hình trẻ trung hơn hẳn so với người cùng tuổi cùng thói quen ngủ sớm, tập thể dục hàng ngày.
Mọi chuyện bắt đầu thay đổi từ gần nửa năm trước. Dì Trương đột nhiên nhận ra sức khỏe của mình xuống cấp rất nhanh. Dì thường cảm thấy mệt mỏi dù chẳng làm gì nặng nhọc, ngủ dậy thì đau thắt lưng, chân hay sưng phù, nước tiểu nhiều bọt. Tuy nhiên, dì cố an ủi mình rằng ai có tuổi rồi cũng vậy, chỉ tập trung vào ăn uống bồi bổ để cải thiện.
Thế nhưng, càng bồi bổ dì Trương càng cảm thấy mình yếu đi. Con cái bắt đầu lo lắng và nhất quyết đưa dì đi bệnh viện kiểm tra. Chẳng ngờ, bác sĩ nói thận của dì bị tổn thương, ở giai đoạn đầu của bệnh suy thận. Rất tự tin về lối sống của mình, dì Trương cho rằng bác sĩ nhầm lẫn. Nhung bác sĩ càng hỏi thêm về lối sống thì "thủ phạm" hại thận của dì càng lộ ra.
Tổn thương thận của dì Trương chính là hậu quả từ tác động tích lũy của chế độ ăn uống không lành mạnh suốt một thời gian dài. Nhiều loại thực phẩm dì ăn mỗi ngày tưởng chừng vô hại nhưng lại liên tục bào mòn chức năng lọc, trở thành những "kẻ giết người thầm lặng" tàn phá hai quả thận.
Dì thích các món thịt kho, dưa muối và càng có tuổi càng mê nước ngọt có ga. May mắn là những thói quen lành mạnh khác bù đắp lại phần nào, giúp quá trình hoại tử các mô thận, suy thận của dì diễn ra chậm hơn. Bác sĩ đưa ra những hướng dẫn thay đổi lối sống để dì kiểm soát chỉ số lọc cầu thận, kéo dài thời gian đi đến kết cục chạy thận càng dài càng tốt.
4 thực phẩm cần "giữ mồm giữ miệng" để bảo vệ thận
Thận đóng vai trò là nhà máy lọc tạp chất trong máu, chuyển hóa nước, đào thải chất thải dư thừa và điều chỉnh cân bằng điện giải cho toàn bộ cơ thể. Đáng nói, nhu mô thận, nơi chứa các tế bào và đơn vị lọc máu lại hoàn toàn không có thần kinh cảm giác đau. Cơ quan này chỉ phát tín hiệu đau đớn khi xuất hiện sỏi lớn gây bít nghẹt hoặc viêm cấp tính làm căng giãn vỏ bao thận bên ngoài.
Chính vì vậy, trong suốt quá trình bị thực phẩm độc hại bào mòn, các tế bào thận sẽ chết đi một cách âm thầm mà có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng đau đớn nào ở giai đoạn đầu. Từ đó khiến người bệnh rất dễ chủ quan bỏ qua.
Dưới đây là 4 loại thực phẩm quen mặt trên mâm cơm hằng ngày đang trực tiếp bào mòn và đẩy nhanh quá trình tổn thương thận mà bác sĩ điều trị của dì Trương khuyên nên kiểm soát chặt chẽ:
1. Thực phẩm nhiều muối
Các món ăn khoái khẩu như rau củ muối, cá khô... các món kho nấu đậm vị, lạm dụng nhiều nước tương, dầu hào chứa lượng natri cực lớn.
Bác sĩ cảnh báo, nạp quá nhiều muối khiến cơ thể bị tích nước, đẩy huyết áp tăng cao và ép mạch máu ở thận phải co bóp liên tục với áp lực khổng lồ. Về lâu dài, hệ thống mạch máu này bị xơ cứng, lưu lượng máu nuôi thận giảm mạnh dẫn đến viêm thận mãn tính. Để an toàn, các chuyên gia khuyên bạn chỉ nên kiểm soát lượng muối ăn dưới 5g mỗi ngày (khoảng 1 thìa cà phê).
2. Nội tạng động vật và nước ninh xương đậm đặc
Nhiều người cho rằng ăn nội tạng động vật hoặc dùng nước cốt xương hầm, nước lẩu ninh lâu cực kỳ bổ dưỡng, thườn gdufng bồi bổ. Thực chất, chúng không bổ đến thế mà còn hại thận nếu dùng thường xuyên.
Bởi đây là những món chứa hàm lượng purin rất cao, khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành axit uric trong máu. Khi chất này tăng quá cao, chúng sẽ kết tủa thành các tinh thể sắc nhọn như gai vải lắng đọng tại thận, đâm toạc ống thận gây bệnh gút cấp ở thận hoặc hình thành sỏi, chặn đứng lối thoát của nước tiểu. Bạn nên cắt giảm món này, chỉ ăn hải sản tối đa 2 lần một tuần và bỏ thói quen uống nước cốt xương.
3. Thực phẩm quá nhiều đường
Trà sữa, nước ngọt có ga, nước trái cây đóng hộp, bánh kem, bánh quy và các loại kẹo ngọt hủy hoại thận nhanh chẳng kém gì rượu bia hay thói quen nhịn tiểu.
Theo các chuyên gia thận học, lượng đường tinh luyện đậm đặc trong các loại thực phẩm này khi nạp vào cơ thể quá mức sẽ kích hoạt hội chứng kháng insulin và gây rối loạn vi tuần hoàn. Đường dư thừa bám chặt vào màng lọc của cầu thận, làm màng lọc bị rách, xơ hóa và dẫn đến tình trạng rò rỉ protein ra ngoài qua nước tiểu. Để bảo vệ thận, các chuyên gia khuyến cáo lượng đường bổ sung hằng ngày chỉ nên gói gọn dưới 25g.
4. Các loại thịt chế biến sẵn
Xúc xích, giăm bông, thịt xông khói, lạp xưởng... thường chứa rất nhiều chất phụ gia, muối phosphate và chất bảo quan nhân tạo. Ăn với mức độ vừa phải thì không sao nhưng ăn nhiều thì thận sẽ sớm đổ bệnh.
Bác sĩ giải thích, những hợp chất tổng hợp này khi đi vào máu sẽ bắt buộc bộ máy lọc của thận phải hoạt động hết công suất, "tăng ca" kiệt lực thâu đêm để đào thải độc tố ra ngoài. Tình trạng quá tải kéo dài liên miên từ ngày này sang ngày khác khiến các đơn vị lọc máu của thận bị nhiễm độc nặng, tổn thương cấu trúc, teo tóp và chết dần không thể phục hồi.
Chưa kể, bản thân chế độ ăn quá nhiều đạm cũng là "thủ phạm" phá thận. Kiểu ăn uống này tạo ra lượng lớn urê và chất thải nitơ, ép thận phải tăng áp lực và công suất lọc liên tục để đào thải. Tình trạng quá tải kéo dài này làm tổn thương các tiểu cầu thận và đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận.
4 dấu hiệu sớm nhất khi thận tổn thương
Vì hai quả thận luôn âm thầm chịu đựng mà không hề phát ra tín hiệu đau đớn, bạn cần thuộc lòng 4 thay đổi bất thường ngay trên cơ thể dưới đây để kịp thời đi cứu lấy chính mình trước khi quá muộn:
- Nước tiểu có bọt lâu tan: Khi đi vệ sinh, nếu thấy bề mặt nước tiểu xuất hiện lớp bọt li ti dầy đặc như bọt xà phòng, đợi khoảng 10 phút vẫn không chịu tan hết thì đó là dấu hiệu màng lọc cầu thận đã bị rách, khiến protein bị rò rỉ ra ngoài.
- Sưng phù mắt và cổ chân: Thận yếu không đào thải được nước và muối dư thừa, khiến chất lỏng tích tụ tại các vùng da lỏng lẻo. Nếu buổi sáng thức dậy thấy mí mắt sưng húp, chân tay phù nề, ấn vào thấy lõm xuống và lâu đàn hồi trở lại thì chứng tỏ thận đang có vấn đề.
- Mệt mỏi, hụt hơi liên tục: Thận đảm nhận việc tiết ra hormone kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Thận bị tổn thương sâu sẽ ngừng sản xuất hormone này gây thiếu máu nghiêm trọng, khiến cơ thể luôn mệt mỏi, lả đi dù không làm việc nặng.
- Đi tiểu đêm nhiều lần, nước tiểu đổi màu: Bình thường thận sẽ cô đặc nước tiểu để bạn ngủ ngon giấc. Nếu bỗng nhiên phải thức dậy đi tiểu quá 2 lần mỗi đêm, nước tiểu lúc thì loãng nhạt như nước lọc, lúc lại chuyển màu vàng sậm hoặc đỏ nhạt như nước rửa thịt, đó là lời cảnh báo đanh thép chức năng thận đã suy sụp.
Nguồn và ảnh: Aboluowang, Family Doctor
Chiến My
