Mới đây, trên chuyến bay VN19 hành trình Hà Nội - Paris, một tình huống y tế khẩn cấp đã khiến cả phi hành đoàn và hành khách phen lo lắng. Một nam hành khách nước ngoài bất ngờ xuất hiện triệu chứng đau tai, sau đó nhanh chóng bị liệt nửa mặt trái và khó nói. Giữa không trung, những dấu hiệu này rất dễ bị nhầm lẫn với một cơn đột quỵ cấp tính nguy hiểm.
May mắn thay, GS.TS Mai Duy Tôn - Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cũng có mặt trên chuyến bay. Sau khi thăm khám lâm sàng, bác sĩ nhận định đây là trường hợp điển hình của liệt dây thần kinh số VII ngoại biên (liệt mặt), không phải đột quỵ não. Nhờ chẩn đoán chính xác và xử trí kịp thời bằng thuốc chuyên khoa mang theo, tình trạng bệnh nhân đã ổn định, giúp chuyến bay tiếp tục hành trình mà không phải hạ cánh khẩn cấp.
Câu chuyện này là lời cảnh báo đắt giá: Liệt mặt không chỉ xảy ra vào mùa đông giá rét mà còn có thể "gõ cửa" bất kỳ ai ngay giữa mùa hè nắng nóng.
Chia sẻ trên báo Thanh Niên, Th.S-BS Hoàng Duy Luân, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, thông tin: Liệt dây thần kinh số 7 là tình trạng khá phổ biến có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Hiện nhiều người vẫn hiểu chưa đúng vì cho rằng bệnh chỉ xảy ra vào mùa đông, mùa hè thời tiết nóng không thể "trúng lạnh". Thực tế, việc di chuyển liên tục giữa môi trường nóng và lạnh, đang ở ngoài trời nắng nóng vào phòng điều hòa ngay, để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, đầu hoặc gáy có thể khiến mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ và viêm dây thần kinh dẫn tới liệt mặt.
Tại sao mùa hè lại dễ bị liệt mặt?
Nhiều người lầm tưởng liệt mặt chỉ do trúng gió lạnh mùa đông. Tuy nhiên, vào mùa hè, sự chủ quan trong việc sử dụng thiết bị làm mát chính là nguyên nhân hàng đầu:
- Sốc nhiệt đột ngột: Đi từ ngoài trời nắng nóng (38-40°C) vào ngay phòng điều hòa nhiệt độ thấp (18-20°C). Sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh khiến mạch máu co thắt đột ngột, gây thiếu máu nuôi dưỡng dây thần kinh số VII.
- Thói quen dùng quạt/điều hòa sai cách: Để luồng gió lạnh từ quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào vùng đầu, mặt, gáy khi ngủ. Dây thần kinh số VII nằm trong ống xương đá, vốn rất ít cơ che phủ nên cực kỳ nhạy cảm với nhiệt độ.
- Tắm đêm bằng nước lạnh: Sau một ngày nắng nóng, việc tắm nước lạnh vào tối muộn làm cơ thể nhiễm lạnh, gây phù nề dây thần kinh mặt.
Nhận diện các dấu hiệu sớm
Nếu bạn hoặc người thân có các biểu hiện sau, cần nghĩ ngay đến liệt dây thần kinh số VII:
Mặt bị xệ, hơi cứng khác thường, miệng méo sang một bên.
Mắt bên liệt nhắm không kín (lộ lòng trắng).
Uống nước bị trào ra ngoài, khó cười nói, mất vị giác ở đầu lưỡi.
Đau phía sau tai hoặc đau vùng mặt.
Bí kíp phòng ngừa "liệt mặt" trong mùa nóng
Để tận hưởng mùa hè an toàn, các chuyên gia y tế khuyến cáo:
Sử dụng điều hòa khoa học: Duy trì nhiệt độ phòng từ 26-27°C. Tuyệt đối không để hơi lạnh thổi trực tiếp vào mặt và cổ khi ngủ.
Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột: Trước khi ra khỏi phòng điều hòa, nên tắt máy hoặc mở cửa trước vài phút để cơ thể thích nghi. Khi đi ngoài nắng về, hãy lau khô mồ hôi và nghỉ ngơi ít nhất 15-20 phút trước khi vào phòng lạnh hoặc đi tắm.
Không tắm quá muộn: Tránh tắm sau 22h, đặc biệt là tắm bằng nước lạnh. Nên sử dụng nước ấm để vệ sinh cá nhân vào buổi tối.
Tăng cường sức đề kháng: Ăn uống đủ chất, uống nhiều nước và tập thể dục nhẹ nhàng để cơ thể có hệ miễn dịch tốt trước các tác nhân gây bệnh.
Lời kết: Liệt mặt tuy không đe dọa tính mạng như đột quỵ, nhưng nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời (trong "giờ vàng"), bệnh có thể để lại di chứng méo miệng, trợn mắt vĩnh viễn, gây ảnh hưởng nặng nề đến thẩm mỹ và tâm lý. Nếu thấy dấu hiệu bất thường, hãy đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh để được xử lý kịp thời như trường hợp của nam hành khách trên chuyến bay đi Pháp vừa qua.
Minh Anh (Tổng hợp)
