Nhiều người bệnh bị rắn độc cắn đã được điều trị ổn định, xuất viện và trở về với gia đình tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình trong thời gian qua. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết vẫn có những trường hợp nguy kịch phải thở máy, lọc máu và cả 2 cơ sở cũng đang liên tục tiếp nhận những ca rắn cắn nhập viện.
Nỗ lực giành lại sự sống cho những ca bệnh nguy kịch
Những ngày đầu tháng 7, niềm vui đã trở lại với nhiều gia đình có người thân từng đối mặt với nguy cơ tử vong do rắn độc cắn. Trong đó, có người bệnh 37 tuổi Ninh Bình bị rắn cạp nia cắn với diễn biến đặc biệt nặng và người bệnh 64 tuổi Hà Tĩnh bị rắn hổ mang cắn. Cả hai đã điều trị ổn định và được trở về nhà.
Sau nhiều ngày thấp thỏm bên ngoài phòng hồi sức, niềm hạnh phúc hiện rõ trên gương mặt người thân khi đón bệnh nhân xuất viện. Với các bác sĩ, điều dưỡng, đó không chỉ là một ca điều trị thành công, mà là kết quả của hành trình giành lại sự sống từ những thời khắc nguy kịch nhất.
Theo hồ sơ chuyên môn, sau khi bị rắn cắn vào ban đêm gần khu vực ao hồ, người bệnh 37 tuổi nhanh chóng xuất hiện đau rát họng, sụp mi, nhìn mờ, khó thở, sau đó diễn biến nặng với liệt cơ, suy hô hấp, phải đặt nội khí quản, thở máy. Có thời điểm, người bệnh liệt tứ chi, cơ lực 0/5, kèm viêm phổi bội nhiễm.
Sau điều trị tích cực, chăm sóc phục hồi tại Khoa Hồi sức tích cực - chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, sức khỏe người bệnh cải thiện rõ rệt. Ngày ra viện, người bệnh tỉnh táo, tự thở khí phòng, sức cơ tứ chi và cơ nâng cổ phục hồi 5/5, viêm phổi ổn định. Từ chỗ phụ thuộc hoàn toàn vào máy thở, chị đã có thể trở về nhà trong niềm xúc động của gia đình và ê-kíp điều trị.
Bệnh nhân phục hồi sau khi được các bác sĩ điều trị. Ảnh: Bệnh viện Bạch Mai
Cùng niềm vui ấy là trường hợp nữ người bệnh 64 tuổi Hà Tĩnh bị rắn hổ mang cắn. Người bệnh nhập viện trong tình trạng sưng nề bàn chân phải, đau nhiều, cần được theo dõi sát nguy cơ nhiễm độc, rối loạn đông máu, tổn thương tại chỗ và biến chứng toàn thân. Sau điều trị, người bệnh ổn định và được xuất viện.
Bên cạnh các trường hợp bị rắn cắn do chủ động bắt rắn, đơn vị cũng ghi nhận nhiều bệnh nhân bị rắn cắn khi sinh hoạt bình thường như khi đi lại, thiếu quan sát, thậm chí khi đang nằm trên giường ngủ.
“Rắn cạp nia là một trong những loài rắn cực độc tại Việt Nam. Biểu hiện tại vùng bị cắn rất kín đáo, thậm chí không biểu hiện gì, nhưng nọc độc thần kinh lại âm thầm gây liệt cơ, liệt cơ hô hấp, đẩy người bệnh vào suy hô hấp rất nhanh. Có những trường hợp phải thở máy kéo dài hàng tuần đến hàng tháng mới hồi phục được chức năng hô hấp”, BS Đỗ Tuấn Anh, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình chia sẻ.
Việc điều trị thành công các ca bệnh nặng không chỉ mang lại niềm vui cho người bệnh và gia đình, mà còn cho thấy năng lực tiếp nhận, hồi sức, theo dõi và phục hồi các trường hợp rắn độc cắn tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình. Đây cũng là minh chứng cho sự kết nối đồng bộ về chuyên môn, chất lượng điều trị và đội ngũ giữa hai cơ sở của Bệnh viện Bạch Mai.
Cảnh báo thời điểm gia tăng ca bệnh và nguyên tắc sơ cứu "vàng"
Đằng sau những ca bệnh được xuất viện là lời cảnh báo từ các bác sĩ. Mùa mưa và nóng là thời điểm rắn thường rời nơi trú ẩn để đi tìm thức ăn, làm tăng nguy cơ va chạm với con người tại khu dân cư, vườn tược, ruộng đồng.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết các ca rắn cắn có xu hướng gia tăng khi thời tiết biến động, mưa ẩm; nhiều trường hợp xảy ra vào buổi tối, ban đêm hoặc rạng sáng.
Không ít bệnh nhân đến viện muộn khi đã suy hô hấp, phải thở máy, vùng bị cắn hoại tử đã tối đa hoặc diễn biến nặng do tự xử trí bằng các biện pháp dân gian hoặc đi tìm thày lang, tìm các thuốc y học cổ truyền, đắp lá, dùng thuốc nam,… rồi lại chờ đợi xem các biện pháp sơ cứu đó có tác dụng hay không rồi mới đưa bệnh nhân tới bệnh viện. Điều này có nghĩa là đợi nọc độc gây hại hết cho cơ thể rồi mới đến viện, nọc độc nó phát tác hết, bỏ lỡ thời gian vàng để được dùng thuốc giải độc.
Các cơ sở bệnh viện vẫn đang liên tục tiếp nhận những ca rắn cắn nhập viện. Ảnh: Bệnh viện Bạch Mai
“Không có biện pháp dân gian nào có hiệu quả ngăn chặn nọc rắn. Những cách xử trí sai có thể làm vết thương nhiễm trùng, hoại tử và nguy hiểm nhất là làm chậm thời gian đưa người bệnh đến cơ sở y tế. Với rắn độc thần kinh như các rắn cạp nong, cạp nia, hổ chúa, hổ mang, phổ biến sau khi bị cắn 2-3 giờ, thậm chí sau hàng chục phút đã bị liệt cơ, khó thở, đe dọa tính mạng.
Với rắn độc gây hoại tử như rắn hổ mang thì hoại tử xuất hiện và tiến triển nặng rất nhanh trong vòng vài giờ, có trường hợp hoại tử ngay lập tức sau bị cắn, mà chỗ nào đã hoại tử rồi thì không thể cứu được, chỉ có thể dùng thuốc giải độc nhanh để sớm hủy hết nọc, ngăn chặn nó xảy ra”, TS. BS Trung Nguyên nhấn mạnh.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi bị rắn cắn, người dân cần giữ bình tĩnh, hạn chế vận động vùng bị cắn, với các loại rắn độc thần kinh thì băng ép bất động chân tay bị cắn, không nên tự đi lại, cần có người hoặc phương tiện chuyên chở và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng cấp cứu. Tuyệt đối không mất thời gian đi tìm thày lang, lá thuốc, các biện pháp chữa trị truyền miệng, không rạch, chích, hút nọc, chườm đá, gây điện giật,….
Để phòng tránh rắn cắn trong mùa mưa, nóng, người dân vẫn đảm bảo khi thấy rắn không chủ động bắt rắn, nên mang ủng, găng tay và chú ý quan sát khi làm vườn hoặc đi ruộng; sử dụng đèn khi đi lại ban đêm; dọn dẹp bụi rậm, đống gạch đá quanh nhà; đóng kín cửa, nhất là khu vực tầng một; không ngủ trực tiếp dưới nền nhà.
Một vết cắn nhỏ có thể trở thành cuộc chạy đua với thời gian, có thể cụt chân, cụt tay, tàn phế hoặc tử vong. Nhưng nếu được sơ cứu đúng và đưa đến bệnh viện trong “giờ vàng”, cơ hội sống, hồi phục và trở về lành lặn với gia đình sẽ lớn hơn rất nhiều.
