Một vòng qua các khu chợ truyền thống lâu đời tại TP.HCM, không khó để bắt gặp những dãy sạp im ắng giữa buổi sáng. Trong khi một số tiểu thương vẫn duy trì việc buôn bán, nhiều quầy hàng đã đóng cửa, mặt bằng được rao sang nhượng hoặc tìm người thuê mới.
Không còn cảnh người mua, kẻ bán tấp nập, nhiều khu chợ truyền thống ở TP.HCM những ngày này rơi vào cảnh vắng lặng. Sạp hàng phủ bạt, ki-ốt đóng cửa, bảng sang nhượng xuất hiện ngày một nhiều. Có nơi, tiểu thương mở cửa từ sáng nhưng đến cuối ngày vẫn không có khách.
Những dãy sạp phủ bạt, ki-ốt đóng cửa
Ghé chợ Bà Chiểu, phường Gia Định, TP.HCM vào những ngày này, không khí buôn bán tại khu nhà lồng khiến nhiều người bất ngờ bởi sự đìu hiu. Ngay từ lối vào, hàng loạt sạp hàng đã phủ bạt kín mít. Một lớp bụi bám trên mặt quầy cho thấy những nơi này đã lâu không còn hoạt động.
Dọc các lối đi, không khó để bắt gặp những ki-ốt đóng cửa, treo bảng sang nhượng hoặc cho thuê. Đặc biệt, tại khu vực bán quần áo, vải, khung cảnh càng vắng vẻ, lối đi gần như không có bóng khách. Một số tiểu thương ngồi trong sạp, tranh thủ lướt điện thoại trong lúc chờ người mua.
Không chỉ tại Bà Chiểu, một số chợ truyền thống khác như An Đông, Tân Bình cũng xuất hiện những khoảng trống trong khu vực kinh doanh. Có nơi, các sạp hàng đóng cửa nhưng bên cạnh vẫn là những tiểu thương cố gắng duy trì việc bán hàng mỗi ngày.
Bà Thanh Loan - một tiểu thương buôn bán lâu năm tại chợ Bà Chiểu (phường Gia Định) cho biết: "Nếu mà thật sự có người giải tỏa hết hàng này thì cô nghỉ luôn cũng được. Nhưng mà giải tỏa thì khó giải tỏa hết hàng hết. Chỉ có đem đổ xuống sông thôi."
Theo một tiểu thương, lượng khách hiện nay đã giảm rất mạnh so với trước. Bà Hồng - tiểu thương chợ Bà Chiểu chia sẻ: "Bây giờ chỉ còn khoảng 1% so với hồi xưa thôi. Sáng ra chỉ có tiểu thương với nhau, bán hàng với nhau. Có khi một ngày không có nổi một, hai người khách".
Một tiểu thương khác cho biết, có những ngày mở hàng nhiều giờ nhưng không bán được sản phẩm nào: "Dọn hàng 2-3 tiếng, có bữa không bán được đôi nào. Giờ người ta trả giá hơn phân nửa luôn". Trong khi đó, một số tiểu thương phải chấp nhận bán tháo hàng tồn kho để thu hồi vốn. "Nhiều khi hàng tồn kho cũ cũng phải bán lỗ. Để lâu thì bán lỗ luôn, ví dụ giá 50 thì bán 20 cũng bán", một tiểu thương chia sẻ.
Chợ vắng, người bán phải thay đổi cách tiếp cận khách
Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại chợ Tân Định, phường Tân Định. So với chợ Bà Chiểu, lượng khách tại đây có phần khá hơn, nhưng chủ yếu tập trung ở một số quầy đang bắt đúng xu hướng trên mạng xã hội.
Khu vực bán guốc gỗ thời gian gần đây thu hút khách nhờ một trào lưu đang được chú ý. Trong khi đó, các quầy bán vải, quần áo, đồ khô vẫn khá im ắng.
Với người đang thuê mặt bằng, doanh thu sụt giảm kéo dài có thể khiến việc tiếp tục kinh doanh trở nên khó khăn. Một số người lựa chọn thu hẹp hàng hóa, chuyển sang bán thêm trên mạng hoặc tìm phương án sang lại sạp để giảm gánh nặng chi phí.
Còn với những người sở hữu sạp, bài toán cũng không đơn giản. Mặt bằng bỏ trống đồng nghĩa không có doanh thu, nhưng nếu tiếp tục mở bán, họ vẫn phải duy trì nhiều khoản chi phí trong khi chưa chắc có đủ lượng khách để tạo ra lợi nhuận.
Sự thay đổi trong cách mua sắm cũng tạo thêm áp lực cho mô hình kinh doanh tại chợ truyền thống. Người tiêu dùng hiện có nhiều lựa chọn hơn, từ cửa hàng chuyên doanh, trung tâm mua sắm đến các nền tảng bán hàng trực tuyến. Việc có thể xem mẫu mã, so sánh giá và đặt hàng ngay trên điện thoại cũng khiến một bộ phận khách hàng giảm tần suất đến chợ.
Trong khi đó, chi phí để duy trì một sạp hàng không vì lượng khách giảm mà giảm theo. Tiền thuê, điện, phí dịch vụ và các khoản chi liên quan vẫn là những khoản mà tiểu thương phải tính toán hàng tháng.
Anh Đỗ Tiến Thông - tiểu thương buôn bán ở chợ Tân Định cho biết, "Hầu như bây giờ ở chợ này, gần nửa số sạp đã đóng cửa. Tình trạng này diễn ra dần dần, từ từ rồi đến bây giờ. Những người hiện tại muốn vào đây kinh doanh cũng không có tinh thần để làm, vì thấy chợ vắng quá".
Nhiều tiểu thương lớn tuổi khó thích ứng với livestream, bán hàng online
Tại chợ Bình Tây, phường Bình Tây, hoạt động mua bán vẫn diễn ra nhưng không còn sôi động như nhiều năm trước. Bên cạnh những quầy vẫn duy trì việc kinh doanh, một số ki-ốt đã đóng cửa trong thời gian dài. Có sạp được chủ chuyển hướng kinh doanh, có nơi đang trưng sẵn nhựa. Đáng chú ý, không ít quầy hiện được tận dụng làm kho chứa hàng, thay vì là nơi giao dịch trực tiếp với khách như trước.
Không khí trầm lắng cũng bao trùm chợ Tân Bình, phường Tân Hòa, một trong những khu chợ sỉ quen thuộc của TP.HCM. Nhiều tiểu thương vẫn cố gắng bám trụ, mở cửa mỗi ngày để duy trì việc buôn bán. Thế nhưng, có những ngày cả sạp không đón nổi một vị khách.
Trong bối cảnh khách ngày càng ít, những tiểu thương tại các chợ truyền thống cũng bắt đầu tìm cách thích nghi với sự thay đổi của thị trường. Livestream bán hàng, đăng hình sản phẩm lên mạng xã hội, chốt đơn online dần trở thành những cách tiếp cận khách hàng mới.
Ông Trần Văn Sĩ - tiểu thương chợ Bắc Ninh (phường Bình Thọ) chia sẻ: "Trong chợ toàn những người lớn tuổi, thích ứng với việc bán hàng online rất khó vì có thể nói trước quên sau. Cũng có thể học hỏi thêm con cháu trong nhà. Dù mình không am hiểu được cái đó, nhưng có thể từ từ mình sẽ chấp nhận được."
Một tiểu thương lớn tuổi cho biết việc bán hàng online là điều không dễ dàng: "Cô lớn tuổi đâu có biết làm online, làm điện thoại này hay đâu. Muốn nhưng mà tại vì lớn tuổi quá, học không nổi. Con nó chỉ qua là quên liền, không có nhớ. Chứ không phải là mình không muốn bán như vậy."
Một tiểu thương khác nói: "Có nhiều người chịu không nổi thì người ta nghỉ. Người ta nghỉ á, người ta chịu không nổi, người ta nghỉ nhiều lắm. Nhiều khi nhà người ta có mặt tiền, người ta bán hàng ăn, hàng uống; nhiều khi người ta đi làm thuê, ví dụ như vậy."
Một tiểu thương cho biết thêm: "Hồi đó thường thường đi lên chợ Sáu Kỳ Lâm mua rất nhiều. Nhưng mà từ ngày dịch đến giờ là chưa biết chợ Sáu Kỳ Lâm là sao, chưa bao giờ đi lên đó hết. Gần kể như nửa năm nay rồi, bạn hàng cũng không nhập đâu. Những người mà họ đi chào hàng, không có nhiều như hồi đó nữa đâu."
Không khí trầm lắng tại một số khu chợ cũng cho thấy những thay đổi đang diễn ra trong hoạt động bán lẻ. Với tiểu thương, việc giữ chân khách, điều chỉnh mặt hàng và tìm thêm kênh bán hàng mới đang trở thành cách để thích ứng với thị trường.
Trong bối cảnh đó, những dãy sạp đóng cửa xen kẽ các quầy hàng vẫn sáng đèn phản ánh phần nào sức ép mà tiểu thương tại các chợ truyền thống đang phải đối mặt: khách mua thưa hơn, trong khi chi phí duy trì việc kinh doanh vẫn hiện hữu mỗi ngày.
Nam An - Ảnh, Clip: Di Anh
