Nhắc tới những điểm du lịch nổi bật của khu vực miền Bắc, chắc chắn không thể bỏ qua cái tên vịnh Hạ Long. Những ngày gần đây, vịnh biển này nhận được nhiều sự quan tâm hơn nữa bởi "cảnh tượng lạ". Đó chính là hình ảnh những chiếc thuyền buồm với cánh buồn đỏ rực giữa mặt nước xanh trong.
Với nhiều cư dân địa phương, đây là khung cảnh tưởng chừng đã lùi sâu vào ký ức, chỉ còn tồn tại trong những bức ảnh cũ và thước phim quay cách đây gần 30 năm. Theo ghi nhận của báo Tiền Phong, thuyền buồm xuất hiện không nhằm phục vụ đánh bắt, mà được phục dựng dựa trên nguyên mẫu thuyền truyền thống, hướng tới trải nghiệm du lịch văn hóa và trình diễn. Từ hình dáng thân thuyền đến màu sắc buồm đều bám sát kiểu thuyền ba vách xưa, song được gia cố để bảo đảm an toàn khi hoạt động trên vịnh.
Ảnh Nguyen Khoai Lang
Giới chuyên môn cho rằng, việc đưa thuyền buồm trở lại mặt nước Hạ Long không đơn thuần là tạo điểm nhấn thị giác, mà còn giúp kể lại câu chuyện lịch sử của vùng di sản bằng không gian sống động. Giữa dòng tàu hiện đại, những cánh buồm gỗ xuất hiện như một lát cắt thời gian, nhắc nhớ rằng trước khi trở thành điểm đến du lịch nổi tiếng, Hạ Long từng là nơi con người sinh tồn, lao động và gắn bó với biển theo một cách rất khác.
Thuyền buồm - Hình ảnh gắn liền với vịnh Hạ Long vào thế kỷ trước
Nhiều người lớn tuổi sống ven vịnh cho biết, lần cuối họ còn thấy thuyền buồm hoạt động thường xuyên là vào cuối những năm 1980 – đầu 1990. Khi đó, trước khi tàu máy trở nên phổ biến, thuyền buồm là phương tiện mưu sinh quen thuộc của ngư dân, gắn với đánh bắt ven bờ, vận chuyển hải sản và cả sinh hoạt gia đình trên mặt nước.
Theo các tư liệu đăng tải trên Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, loại thuyền phổ biến nhất khi ấy là thuyền buồm ba vách, đóng bằng gỗ, thân thấp, bè ngang, phù hợp với vùng vịnh kín gió. Trên thuyền thường có một hoặc hai cột buồm, buồm vải dày màu đỏ sẫm hoặc nâu thẫm – vừa bền trong điều kiện nắng gió, vừa dễ nhận diện giữa sương mù. Với nhiều gia đình, con thuyền không chỉ là phương tiện lao động, mà còn là "ngôi nhà nổi" gắn bó suốt nhiều thế hệ.
Thuyền buồm Hạ Long xưa (Ảnh Françoise Demulder)
Một trong những thời điểm hiếm hoi mà hình ảnh thuyền buồm xuất hiện dày đặc trên vịnh Hạ Long trong giai đoạn cuối thế kỷ XX là năm 1991, khi đoàn làm phim Đông Dương (Indochine) của đạo diễn người Pháp Régis Wargnier tới đây ghi hình.
Theo các tư liệu điện ảnh và thông tin từ báo Lao Động, đoàn làm phim đã dựng phim trường trực tiếp trên vịnh Hạ Long và tiến hành quay trong gần 3 tháng liên tục. Bộ phim có sự tham gia của Catherine Deneuve, nữ minh tinh từng được mệnh danh là "người đàn bà đẹp của nước Pháp".
Trong nhiều cảnh quay, những chiếc thuyền buồm gỗ của ngư dân địa phương được sử dụng làm bối cảnh tự nhiên, tạo nên hình ảnh đoàn thuyền lướt giữa các đảo đá. Khi Đông Dương ra mắt và giành Oscar cho Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất năm 1993, những thước phim này đã góp phần đưa vẻ đẹp của vịnh Hạ Long đến với khán giả quốc tế.
Thuyền buồm Hạ Long trong bộ phim (Ảnh ST)
Với nhiều nhà nghiên cứu, đây cũng được xem là những hình ảnh ghi lại khá trọn vẹn cảnh thuyền buồm truyền thống trên vịnh trước khi chúng rút khỏi đời sống thường nhật.
Thuyền buồm ở Hạ Long ngày nay
Với du khách, sự xuất hiện của thuyền buồm trên Vịnh Hạ Long mang đến một trải nghiệm khác biệt so với việc ngắm vịnh từ tàu du lịch thông thường. Theo chia sẻ từ các hướng dẫn viên địa phương, thời điểm buổi sáng sớm hoặc cuối buổi chiều là lúc cánh buồm nổi bật nhất trên mặt nước, khi ánh nắng nghiêng tạo nên khung cảnh gợi nhớ những thước phim xưa.
Du khách được khuyến nghị lựa chọn các tuyến tham quan nhẹ, di chuyển chậm để dễ quan sát, chụp ảnh và cảm nhận trọn vẹn không khí yên ả mà hình ảnh thuyền buồm mang lại. Không ít du khách quốc tế cho biết, chính hình ảnh những cánh buồm gỗ lướt giữa đảo đá đã khiến họ liên tưởng đến Hạ Long như một không gian di sản sống, nơi lịch sử và hiện tại cùng tồn tại.
Cảnh thuyền buồm bên cạnh du thuyền hiện đại gây ấn tượng (Ảnh changgg_oiwiiiiiii)
Trong bối cảnh du lịch đang hướng tới các giá trị bền vững và trải nghiệm có chiều sâu, thuyền buồm được xem là một biểu tượng mới – vừa gợi ký ức văn hóa biển, vừa góp phần làm mềm nhịp du lịch hiện đại. Với nhiều người, đó không chỉ là một phương tiện được phục dựng, mà là một dấu ấn thị giác giàu cảm xúc, giúp hình ảnh Hạ Long trở nên khác biệt và giàu bản sắc hơn trên bản đồ du lịch.
