Sùi mào gà “phức tạp” hơn trước
Theo TS.BSCK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, sùi mào gà hiện nay không chỉ trẻ hóa mà ngày càng phức tạp.
Điển hình là ca trẻ tuổi nhất - một nam sinh 18 tuổi - đến khám vì nổi các nốt sùi mềm quanh hậu môn khoảng 6 tuần. Bệnh nhân ngại nên tự mua thuốc bôi ngoài da, càng bôi càng rát. Khi khám, tổn thương đã lan thành mảng sùi ẩm, đường kính khoảng 2,5 cm. PCR HPV dương tính với type 6/11.
Theo nghiên cứu tại Bệnh viện Da liễu TP.HCM (2024), ở nhóm nam bệnh nhân sùi mào gà khám lần đầu, tuổi trung bình là 23,6 ± 3,6; riêng nhóm 18–23 tuổi chiếm 53,3%. Con số này cho thấy sùi mào gà đang tiến rất gần đến nhóm thanh niên.
Bác sĩ Anh Duy cho biết có ba nguyên nhân dễ thấy:
Một là người trẻ bước vào đời sống tình dục sớm hơn nhưng kỹ năng tự bảo vệ chưa theo kịp.
Hai là mạng xã hội, ứng dụng hẹn hò khiến việc kết nối bạn tình nhanh hơn, kín hơn và đôi khi ít ràng buộc hơn.
Ba là nhiều người biết HIV, sợ HIV, nhưng lại mù mờ với HPV; biết bao cao su nhưng dùng không đều; biết tiêm ngừa nhưng lại hiểu sai rằng tiêm rồi thì “yên tâm toàn tập”.
"Nói vui một chút, tốc độ kết nối đã lên 5G nhưng kiến thức phòng bệnh đôi khi vẫn đang chạy ở chế độ tiết kiệm pin", bác sĩ Anh Duy ví von.
Không chỉ người trẻ mà cả người già quan hệ tình dục không an toàn cũng có nguy cơ mắc bệnh. Bác sĩ Anh Duy đã từng tiếp nhận trường hợp bệnh nhân nam 68 tuổi, đã nghỉ hưu, có bạn tình mới sau nhiều năm góa vợ. Bệnh nhân đến khám muộn vì nghĩ các nốt sùi ở rãnh quy đầu chỉ là “mụn tuổi già”. Sau 4 tháng, tổn thương tăng số lượng, lan xuống thân dương vật, bìu. Khám cho thấy nhiều mảng sùi dạng súp lơ, dễ chảy máu khi chạm. PCR HPV dương tính type 6.
Bác sĩ Anh Duy cho hay sùi mào gà không phải là bệnh của riêng người trẻ. Người lớn tuổi có đời sống tình dục trở lại, có bạn tình mới hoặc chủ quan vì nghĩ “tuổi này rồi ai mắc nữa” vẫn hoàn toàn có thể nhiễm bệnh.
Sự phức tạp của bệnh sùi mào gà được bác sĩ Anh Duy phân tích cụ thể:
Thứ nhất, bệnh không phải lúc nào cũng rầm rộ. Có người chỉ nổi vài nốt nhỏ như gai mềm, không đau, không ngứa nhiều nên bỏ qua. Có người tổn thương nằm ở vùng quanh hậu môn, trong niệu đạo hay ở miệng nên càng khó nhận biết. Trong khi đó, CDC cho biết đa số người nhiễm HPV không có triệu chứng, và khoảng 9/10 trường hợp có thể tự đào thải vi rút trong vòng 2 năm. Chính sự âm thầm này làm nhiều người không biết mình nhiễm, vẫn tiếp tục lây cho bạn tình hoặc đi khám quá muộn.
Thứ hai, sùi mào gà giờ không hẳn đi một mình. Không ít bệnh nhân đến khám vì sùi, nhưng khi tầm soát lại phát hiện thêm lậu, chlamydia, giang mai hoặc các type HPV nguy cơ cao. Các hướng dẫn điều trị mới nhất cũng nhấn mạnh sùi mào gà có thể tái phát sau điều trị và việc xử trí không chỉ dừng ở “đốt cho hết nốt”. Cần đánh giá vị trí tổn thương, nguy cơ lây truyền, đồng nhiễm và theo dõi sau điều trị.
Thứ ba, sự chủ quan bây giờ cũng “nâng cấp”. Có người nghĩ đã tiêm vắc xin HPV là miễn nhiễm hoàn toàn. Có người dùng PrEP rồi tưởng như đã an toàn với mọi bệnh lây truyền qua đường tình dục. Trong khi đó, CDC lưu ý vắc xin HPV giúp phòng nhiễm mới chứ không điều trị nhiễm HPV đã có; bao cao su giúp giảm nguy cơ nhưng không bảo vệ tuyệt đối vì HPV còn lây qua tiếp xúc da kề da ở vùng không được che phủ.
Nhận biết sớm và phòng tránh hiệu quả
Phòng bệnh hiệu quả vẫn là quan hệ an toàn, dùng bao cao su đúng cách, tiêm vắc xin HPV đúng thời điểm, không dùng chung những hiểu lầm kiểu “đã tiêm rồi thì khỏi lo” hay “đã uống PrEP thì yên tâm mọi mặt”. Vắc xin rất quan trọng, nhưng không thay thế thói quen tình dục an toàn.
Theo bác sĩ Anh Duy, người dân nên đi khám khi thấy ở cơ quan sinh dục, hậu môn hoặc miệng có nốt sùi nhỏ, mảng gồ lên, bề mặt sần, dễ chảy máu hoặc có cảm giác cộm, ngứa, tiết dịch bất thường. Đừng đợi đến khi nốt sùi to như bông súp lơ mới đi khám.
Sùi mào gà ngày nay “phức tạp” hơn không phải vì căn bệnh này mới, mà vì đời sống tình dục hiện đại khiến nguy cơ tăng nhanh trong khi hiểu biết phòng bệnh chưa theo kịp. Bệnh đang trẻ hóa, nhưng không vì thế mà bỏ qua nhóm lớn tuổi; ngược lại, bất kỳ ai có quan hệ tình dục đều có nguy cơ nếu chủ quan.
Ngọc Minh
