Ông cho rằng công nghệ này đang lấy sáng tạo của con người để tạo ra sản phẩm mới và không thể thay thế trải nghiệm, cảm xúc của nghệ sĩ.
“Công nghệ không có lỗi, vấn đề là khi nó thay thế nghệ sĩ”
Trong lúc Hollywood ngày càng thử nghiệm AI để tạo hình ảnh, rút ngắn quy trình sản xuất và giảm chi phí, Travis Knight lại chọn một hướng hoàn toàn khác. Khi được hỏi liệu LAIKA có đưa AI vào quy trình làm phim hay không, CEO kiêm đạo diễn của studio trả lời dứt khoát: “Absolutely f*cking not” (tạm dịch: “Tuyệt đối không”).
Knight sau đó gọi AI là “theft” (trộm cắp), cho rằng công nghệ này hấp thụ nhiều năm sáng tạo, sự khéo léo và trí tưởng tượng của con người rồi tạo ra nội dung mới từ những dữ liệu đó. Với ông, đây không đơn thuần là vấn đề công nghệ mà liên quan trực tiếp đến bản chất của nghệ thuật.
“AI là trộm cắp”, Knight nói trong cuộc phỏng vấn với The Playlist. Ông cho rằng sản phẩm được tạo ra theo cách này “không có tính người, không có tinh thần”.
Điều đáng chú ý là Knight không phản đối công nghệ nói chung. LAIKA vốn là một trong những studio stop-motion sử dụng nhiều công nghệ hiện đại để mở rộng giới hạn của kỹ thuật làm phim thủ công.
Theo Knight, máy tính, máy in 3D, phần mềm hay những công cụ kỹ thuật khác đều có giá trị khi chúng được đặt vào tay nghệ sĩ và giúp họ hiện thực hóa ý tưởng. Ranh giới chỉ xuất hiện khi công nghệ bắt đầu thay thế chính người sáng tạo.
“Chúng tôi sử dụng máy tính như những công cụ để thúc đẩy sự sáng tạo và nghệ thuật của con người. AI không làm điều đó”, ông nói.
Quan điểm này cũng được Knight nhấn mạnh trong một cuộc phỏng vấn khác với Variety. Ông gọi AI là một công nghệ đáng kinh ngạc nhưng cho rằng nó trở thành vấn đề khi “thay thế nghệ sĩ”, thay vì hỗ trợ họ.
Với LAIKA, sự khác biệt này đặc biệt quan trọng bởi toàn bộ triết lý của studio xoay quanh bàn tay con người. Mỗi nhân vật, bối cảnh và chuyển động trong phim stop-motion đều được tạo dựng và điều chỉnh thủ công trước máy quay, từng khung hình một.
“Wildwood”, bộ phim mới nhất do Knight đạo diễn, là ví dụ rõ nhất cho cách làm này. Tác phẩm mất khoảng 16 năm từ khi Knight bắt đầu theo đuổi dự án đến khi hoàn thành; riêng quá trình sản xuất kéo dài nhiều năm, với hơn 230 con rối, 49 animator và hơn 1.000 nghệ sĩ tham gia.
Thay vì tìm cách rút ngắn quy trình bằng AI, LAIKA tiếp tục đầu tư vào kỹ thuật stop-motion, từ cơ chế chuyển động của con rối đến chất liệu quần áo, tóc và lông, nhằm khiến những nhân vật vật lý trở nên sống động hơn trên màn ảnh.
LAIKA chọn con đường chậm hơn
Lý do khiến Knight phản đối AI không chỉ nằm ở vấn đề bản quyền hay nguy cơ mất việc trong ngành sáng tạo. Ông đặt câu hỏi sâu hơn về khả năng của máy móc trong việc kể những câu chuyện về con người.
“Một cỗ máy chưa từng yêu. Một cỗ máy chưa từng mất ai. Một cỗ máy chưa từng tan vỡ trái tim”, Knight nói. Theo ông, nếu một câu chuyện xoay quanh tình yêu, mất mát hay sự đau khổ, người kể cần là một chủ thể từng trải qua những cảm xúc ấy.
Ảnh: LAIKA
Knight thừa nhận AI có thể ngày càng giỏi mô phỏng những trải nghiệm của con người. Tuy nhiên, ông vẫn cho rằng máy móc không thể thực sự sở hữu những trải nghiệm đó.
Đây cũng là lý do ông xem việc AI tạo ra nội dung từ tác phẩm của con người là một dạng “larceny” - hành vi chiếm đoạt. Theo Knight, những công cụ này có thể rất mạnh về mặt kỹ thuật nhưng không có đời sống, ký ức hay cảm xúc riêng để trở thành một nghệ sĩ theo nghĩa ông hiểu.
Sự phản đối của Knight càng đáng chú ý khi đặt cạnh cách ngành giải trí đang nhìn AI. Nhiều studio và nhà làm phim xem công nghệ này như một công cụ có thể giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí hoặc mở rộng khả năng sản xuất.
LAIKA lại theo đuổi điều ngược lại: dành nhiều năm cho một bộ phim stop-motion mà từng chuyển động nhỏ đều đòi hỏi sự can thiệp của con người.
Knight thừa nhận có những cách dễ dàng hơn để làm phim. Nhưng theo ông, “dễ hơn” không đồng nghĩa với “tốt hơn”. Giá trị của stop-motion nằm chính ở hàng nghìn hành động, quyết định và công sức của con người được tích tụ trong từng khung hình.
“Wildwood” vì thế không chỉ là một bộ phim mới của LAIKA mà còn trở thành một tuyên ngôn về cách studio nhìn nhận nghệ thuật trong thời đại AI: công nghệ có thể tiếp tục phát triển, nhưng với Knight, con người vẫn phải là người cầm lái quá trình sáng tạo.
Dù phản đối việc dùng AI để thay thế nghệ sĩ, Knight không phủ nhận toàn bộ tiềm năng của công nghệ. Ông cho rằng AI có thể tạo ra những đột phá lớn trong các lĩnh vực như y tế và phân tích dữ liệu, đồng thời cảnh báo xã hội cần thận trọng trước những tác động tiêu cực mà nó có thể gây ra.
Với riêng LAIKA, lập trường hiện tại rất rõ ràng: công nghệ có thể giúp nghệ sĩ làm tốt hơn, nhưng không được trở thành nghệ sĩ thay họ.
Nguồn: The Playlist, Yardbarker
Minh Ngọc
