Năm 2021, Tòa án Nhân dân quận Thuận Nghĩa, Bắc Kinh, đã ra một phán quyết gây chú ý dư luận khi tuyên toàn bộ căn nhà của một cụ ông ngoài 80 tuổi thuộc về người giúp việc chăm sóc ông suốt nhiều năm.
Trước đó, tài sản này được chia cho 2 người con ruột theo phán quyết sơ thẩm. Tuy nhiên, khi vụ kiện được kháng cáo, tòa phúc thẩm ra phán quyết giao nhà cho người giúp việc. Điều này khiến dư luận đặt câu hỏi: Vì sao tài sản lại thuộc về người ngoài chứ không phải con ruột?
Bản di chúc gây tranh chấp
Theo hồ sơ, ông Vương đã lập di chúc để lại căn nhà duy nhất trị giá 1,4 triệu NDT (hơn 5,1 tỷ đồng) cho bà Trương – người giúp việc đã chăm sóc ông trong thời gian dài, nhưng không thông báo cho các con. Sau khi ông qua đời, con trai Tiểu Vương đã kiện em gái Tiểu Thôi ra toà, yêu cầu xác nhận toàn bộ di sản thuộc về mình.
Vì bà Trương không biết vụ kiện nên không tham gia tố tụng cũng như không xuất trình di chúc. Do đó, phán quyết chia tài sản cho 2 người con của toà án địa phương là không chính xác. Khi di chúc được cung cấp và chứng minh tính hợp pháp, tòa án đã hủy bản án trước và giao toàn bộ tài sản cho người được chỉ định trong di chúc.
Dẫu vậy, các con của ông Vương không chấp nhận và tìm mọi cách phủ nhận di chúc. Họ cho rằng văn bản này vô hiệu vì trái đạo đức xã hội, người lập di chúc không đủ năng lực hành vi, hình thức không hợp lệ và người nhận di sản không tuyên bố đúng hạn. Tòa án phúc thẩm sau khi xem xét toàn diện vụ việc đã bác bỏ toàn bộ lập luận này.
Tòa án bảo vệ di chúc hợp pháp
Toà án phúc thẩm xác định rằng di chúc của ông Vương được pháp luật Trung Quốc công nhận theo Điều 1158 Bộ luật Dân sự. Theo đó, người nhận di sản phải đáp ứng đầy đủ nghĩa vụ “sinh dưỡng – mai táng” đối với người lập di chúc. Bà Trương đã lo cho cuộc sống của ông Vương từ ăn uống, sinh hoạt đến đưa đi khám chữa bệnh, và cả công việc hậu sự khi cụ qua đời. Vì vậy, bà hoàn toàn xứng đáng hưởng tài sản mà cụ để lại.
Về năng lực lập di chúc, dù ông Vương bị suy giảm thính lực và giao tiếp khó khăn, nhân chứng xác nhận tinh thần cụ hoàn toàn minh mẫn, hiểu rõ và tự nguyện khi lập di chúc. Tòa cho rằng tình trạng sức khỏe này không thể đồng nhất với việc mất năng lực dân sự, miễn là người lập di chúc nhận thức được hành vi của mình và hậu quả pháp lý kéo theo.
Bên cạnh đó, di chúc đánh máy của ông Vương cũng đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý: phần thông tin và tài sản được viết tay, có chữ ký và dấu vân tay của người lập cùng hai nhân chứng không liên quan lợi ích. Do đó, văn bản này được công nhận là hợp lệ theo Điều 1136 Bộ luật Dân sự Trung Quốc.
Ngoài ra, việc các con của ông cụ cho rằng bà Trương không tuyên bố nhận di sản trong 60 ngày theo luật cũng không có cơ sở. Tòa chỉ ra rằng bà Trương đã tiếp tục quản lý, sử dụng căn nhà sau khi ông Vương mất và chủ động khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình. Đây được xem là tuyên bố nhận di sản đúng thời hạn. Ngoài ra, người phụ nữ này còn đăng thông báo trên báo để tìm thân nhân của ông Vương, thể hiện thái độ tích cực và thiện chí.
Qua vụ việc trên, toà án Trung Quốc khuyến nghị người già, người lớn tuổi nên lập di chúc sớm và cập nhật theo thời gian để tránh tranh chấp, giảm thiểu bất hòa hậu sự. Di chúc không chỉ là việc phân chia tài sản, mà còn là sự tiếp nối tình cảm và trách nhiệm với gia đình.
Quyền sở hữu tài sản có thể chuyển từ người này sang người khác, nhưng sự hòa thuận trong gia đình mới chính là tài sản vô giá và bền vững nhất mà mỗi người để lại sau khi nhắm mắt.
Ánh Lê (Theo Will.org.cn)
