Một người mẹ kể rằng, từ khi con gái còn nhỏ, mọi chuyện đều tôn trọng ý kiến của con, thuận theo mong muốn của con, con muốn gì cũng đáp ứng. Thế nhưng, khi con bước vào cấp hai, cô nhận ra con ngày càng ích kỷ, không chịu làm việc nhà, cứ nhắc đến chuyện học hành là khó chịu, bị nói vài câu đã đóng sầm cửa. Cha mẹ hết lòng vì con, tại sao con vẫn không hiểu chuyện?
Nhiều phụ huynh lầm tưởng rằng “tôn trọng con” có nghĩa là chuyện gì cũng phải bàn bạc, mọi việc đều phải nhượng bộ. Vì sợ con không vui, cha mẹ liên tục lùi bước, không có giới hạn, cuối cùng chẳng khác nào trở thành người phục vụ con.
Nhà giáo dục Makarenko từng nói: “Cho con tất cả mọi thứ, hy sinh tất cả, thậm chí hy sinh cả bản thân mình, đó là món quà đáng sợ nhất mà cha mẹ dành cho con”.
Muốn chủ động hơn trong việc giáo dục con, cha mẹ cần kiên quyết thực hiện 4 điều sau.
1. Thiết lập ranh giới với con, nhẹ nhàng nhưng kiên định từ chối những yêu cầu vô lý
Khi con đưa ra yêu cầu không hợp lý, cha mẹ không cần giải thích dài dòng, cũng không phải cảm thấy áy náy rồi tìm cách bù đắp. Chỉ cần bình tĩnh nói “Không được”, sau đó đưa ra một phương án thay thế.
Chẳng hạn, khi con đòi một khoản tiền tiêu vặt lớn để mua đồ lưu niệm, cha mẹ có thể nói: “Nếu muốn mua món đồ đó, con hãy tự tiết kiệm tiền tiêu vặt của mình”.
Khi con giận dỗi, cha mẹ cũng không nên vì thế mà thay đổi quyết định. Sau vài lần thử giới hạn và nhận ra nguyên tắc của cha mẹ không dễ bị phá vỡ, trẻ sẽ dần hiểu rằng không phải yêu cầu nào của mình cũng được đáp ứng.
2. Ngừng chiều lòng con vô điều kiện, chân thành bày tỏ cảm xúc của bản thân
Khi con nổi nóng với cha mẹ, hãy bình tĩnh và kiên định nói rõ cảm xúc của mình.
Những lời con vừa nói khiến cha mẹ tổn thương. Cha mẹ là người chăm sóc, yêu thương con, nhưng điều đó không có nghĩa cha mẹ phải chấp nhận mọi cách cư xử. Con cần tôn trọng cha mẹ, cũng như cha mẹ luôn tôn trọng con.
Khi vui vẻ, cha mẹ sẵn lòng chăm sóc con; nhưng khi mệt mỏi hay không thoải mái, cha mẹ cũng có quyền bày tỏ cảm xúc và không nhất thiết phải tiếp tục làm mọi việc như thường lệ.
Khi nhận ra cha mẹ cũng có cảm xúc, có giới hạn và có thể bị tổn thương, trẻ sẽ có cơ hội nhìn lại hành vi của mình, từ đó học cách thấu hiểu người khác.
3. Xây dựng quy tắc gia đình và kiên quyết thực hiện
Nếu chuyện gì cũng phải hỏi ý con, từ giờ giấc sinh hoạt, việc học đến sử dụng điện thoại đều hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định của trẻ, thì điều tưởng như đang tôn trọng ý kiến của con đôi khi lại khiến cha mẹ vô tình trao hết quyền quyết định cho con.
Trẻ cần những quy tắc rõ ràng để biết giới hạn hành vi của mình. Điều trẻ cần không phải là những phụ huynh thiếu chính kiến, không có nguyên tắc, mà là những người lớn đủ vững vàng để hướng dẫn và chịu trách nhiệm.
Các quy tắc trong gia đình cần được xác lập rõ ràng. Cha mẹ có thể cùng con thảo luận về những chi tiết cụ thể, nhưng vẫn cần giữ vai trò định hướng đối với những nguyên tắc quan trọng. Khi giới hạn đã rõ ràng và được thực hiện nhất quán, trẻ sẽ có căn cứ để điều chỉnh hành vi của mình.
4. Ngừng làm thay mọi việc, để con tự chịu trách nhiệm về hậu quả từ hành vi của mình
Nhiều cha mẹ có thói quen thu dọn mọi rắc rối thay con: con chưa làm xong bài tập thì xin phép nghỉ học giúp, con dậy muộn thì tìm lý do giải thích hộ, chuyện gì cũng đứng ra giải quyết. Nhưng nếu cha mẹ luôn xử lý hậu quả thay con, trẻ sẽ khó học được cách chịu trách nhiệm.
Hãy trả lại cho con những trách nhiệm phù hợp với độ tuổi. Khi tự đối diện với hậu quả từ những lựa chọn của mình, trẻ mới có cơ hội rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề và học cách chịu trách nhiệm với bản thân.
Cha mẹ càng gánh vác thay con mọi việc, trẻ càng ít có cơ hội rèn luyện tính tự lập. Ngược lại, khi được phép mắc lỗi trong giới hạn an toàn và tự tìm cách khắc phục, trẻ sẽ dần trưởng thành hơn.
Tôn trọng con thực sự không phải là nhượng bộ vô điều kiện, mà là tình yêu có ranh giới và sự dẫn dắt có nguyên tắc.
Cha mẹ không cần hạ thấp bản thân để lấy lòng con. Khi biết giữ vững giới hạn của mình, đồng thời đối xử với con bằng sự tôn trọng và nhất quán, cha mẹ mới có thể giúp trẻ hiểu rõ chừng mực trong cách cư xử. Đó mới là một trong những nền tảng quan trọng của giáo dục gia đình.
Hiểu Đan (Theo QQ)
