Cụ thể, qua thông tin từ các cơ quan chức năng và phản ánh trên các phương tiện thông tin đại chúng về việc phát hiện các đường dây môi giới, mua bán, chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người, hoạt động trái phép, kết nối qua các nền tảng mạng xã hội, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đạo đức nghề nghiệp, uy tín của ngành Y tế và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, tính mạng của người dân.
Để tăng cường quản lý nhà nước và chấn chỉnh việc thực hiện các quy định của pháp luật trong lĩnh vực hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện nghiêm các quy định tại Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và các hướng dẫn của Bộ Y tế trong hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Nghiêm cấm mọi hành vi môi giới, mua bán mô, bộ phận cơ thể người dưới bất kỳ hình thức nào. Người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Bộ Y tế nếu để xảy ra vi phạm tại đơn vị.
Các cơ sở có thực hiện ghép tạng phải rà soát, chấn chỉnh kịp thời công tác quản lý, toàn bộ quy trình chuyên môn liên quan đến hiến, lấy và ghép tạng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Thực hiện đầy đủ quy trình tiếp nhận, thẩm định, xác minh mối quan hệ giữa người hiến và người nhận theo đúng quy định của pháp luật, nhất là đối với các trường hợp hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể ở người sống.
Kiểm tra, rà soát chặt chẽ hồ sơ hiến, ghép; bảo đảm tính hợp pháp, minh bạch và đầy đủ của hồ sơ. Không thực hiện ghép mô, bộ phận cơ thể người khi hồ sơ chưa đầy đủ hoặc có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến việc môi giới, mua bán trái phép.
Tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm pháp lý cho đội ngũ nhân viên y tế, đặc biệt đối với cán bộ trực tiếp tham gia hoạt động ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Ảnh minh họa
Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn có thực hiện ghép mô, bộ phận cơ thể người. Kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật. Tăng cường tuyên truyền, vận động để tăng số lượng mô, bộ phận cơ thể người từ người chết não, từng bước hạn chế nguồn hiến từ người sống.
"Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu môi giới, mua bán mô, bộ phận cơ thể người, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải kịp thời báo cáo cơ quan quản lý cấp trên và phối hợp với cơ quan chức năng để xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật", Bộ Y tế nêu.
Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị nghiêm túc triển khai thực hiện các nội dung nêu trên. Trong quá trình thực hiện nếu có khó khăn, vướng mắc, đề nghị phản ánh về Bộ Y tế (Cục Quản lý Khám, chữa bệnh) để được hướng dẫn, giải quyết.
Ngày 28/2, Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Đoàn Văn Hòa (35 tuổi), Nguyễn Đức Xuân (35 tuổi) và Lê Văn Sơn (30 tuổi) về tội Mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người.
Kết quả điều tra xác định, đường dây trên do Đoàn Văn Hòa cầm đầu, với sự giúp sức của Nguyễn Đức Xuân và Lê Văn Sơn. Nhận thấy nhu cầu ghép gan, thận của bệnh nhân mắc bệnh mạn tính ngày càng cao, các đối tượng đã đứng ra tổ chức môi giới nhằm trục lợi.
Để tìm người mua và người bán, Hòa chỉ đạo đồng phạm sử dụng các tài khoản Facebook đăng tải nội dung tìm người hiến gan, thận gấp với “hậu tạ cao”, kèm số điện thoại liên hệ.
Đồng thời các đối tượng còn thông qua những “chân rết” tại địa phương, chủ yếu là những người từng bán bộ phận cơ thể, để tìm kiếm người có nhu cầu bán gan, thận. Với người cần ghép tạng, nhóm này trực tiếp liên hệ, thu thập hồ sơ bệnh án, thỏa thuận giá cả và yêu cầu đặt cọc tiền.
Sau khi đạt được thỏa thuận, các đối tượng hướng dẫn người bán hoàn tất thủ tục pháp lý tại địa phương dưới hình thức hiến tặng bộ phận cơ thể nhằm hợp thức hóa hồ sơ. Người bán sau đó được đưa ra Hà Nội hoặc TPHCM để kiểm tra sức khỏe, xét nghiệm các chỉ số đặc thù, trong đó có chỉ số tương thích HLA, phục vụ cho việc ghép tạng.
Theo lời khai, mỗi ca ghép thận được các đối tượng “ra giá” khoảng 800-950 triệu đồng, còn một lá gan có giá từ 1,2 đến 1,5 tỷ đồng, chưa kể chi phí phẫu thuật và các khoản phát sinh khác.
Trong khi đó, người bán thận chỉ được trả 300-450 triệu đồng, người bán gan nhận 600-800 triệu đồng.
Trước khi tiến hành phẫu thuật, người mua hoặc thân nhân phải chuyển tiền theo thỏa thuận cho Hòa qua tài khoản ngân hàng hoặc đưa tiền mặt. Sau đó, Hòa sẽ thanh toán lại cho người bán theo tỷ lệ đã thống nhất. Với mỗi ca ghép thành công, nhóm đối tượng hưởng lợi hàng trăm triệu đồng và chia nhau tùy theo vai trò của từng người.
Cơ quan điều tra xác định, các đối tượng đã môi giới cho nhiều cặp ghép gan, thận ở nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Vụ án đang được mở rộng điều tra, làm rõ các cá nhân, tổ chức liên quan để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
