Mới 20 tuổi nhưng Trần V.Q (trú tại Hoàng Mai, Hà Nội), sinh viên Học viện Ngân hàng, đã bị biến dạng toàn bộ cột sống. Nguyên nhân do Q bị cong vẹo cột sống từ nhỏ, khi phát hiện lại không được can thiệp.
Theo người bệnh, năm 15 tuổi, em phát hiện những dấu hiệu cong vẹo cột sống đầu tiên. Tuy nhiên, ở độ tuổi xương khớp đang phát triển mạnh mẽ, những đường cong ấy không dừng lại mà âm thầm tiến triển thành nhóm vẹo người lớn với hai góc vẹo cấu trúc thực thể phức tạp.
Dù sở hữu chiều cao 1,86m, Q luôn bị đau mỏi vùng thắt lưng khi ngồi lâu, dáng đi thay đổi, mất cân đối cơ thể và ngày càng mặc cảm về ngoại hình.
Sau khi thăm khám, PGS.TS.BS Nguyễn Lê Bảo Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội) - cơ sở Linh Đàm, xác định tổn thương chính nằm ở cột sống ngực, trong khi vùng thắt lưng chỉ cong ở mức trung bình.
Với trường hợp bệnh nhân Q còn rất trẻ, mục tiêu điều trị không chỉ là làm thẳng cột sống mà còn phải tính đến chất lượng cuộc sống nhiều chục năm sau. Vì vậy, ê-kíp quyết định chỉ can thiệp triệt để vùng cột sống ngực, đồng thời bảo tồn tối đa khả năng vận động của vùng thắt lưng để người bệnh vẫn duy trì được sự linh hoạt sau phẫu thuật.
Gia đình bệnh nhân cũng đã chờ đợi một thời gian để con được tiếp cận hệ thống robot hỗ trợ phẫu thuật cột sống thế hệ mới ngay khi công nghệ này được triển khai tại bệnh viện.
Đây là ca cong vẹo cột sống người lớn đầu tiên tại Việt Nam được thực hiện với sự hỗ trợ của hệ thống robot Mazor X Stealth Edition thế hệ thứ tư.
Theo bác sĩ Tiến, điểm khác biệt của hệ thống này là khả năng kết hợp cánh tay robot với hệ thống định vị theo thời gian thực. Nếu trước đây kế hoạch mổ được xây dựng từ phim chụp trước phẫu thuật nên có thể xuất hiện sai lệch khi thay đổi tư thế người bệnh trên bàn mổ, thì với công nghệ mới, bệnh nhân được chụp cắt lớp vi tính ngay tại phòng mổ sau khi gây mê. Hệ thống sẽ đồng bộ dữ liệu thực tế với kế hoạch phẫu thuật, giúp giảm tối đa sai số.
Ưu thế này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp cong vẹo cột sống phức tạp, khi cuống sống ở vùng cong lõm thường rất nhỏ và biến dạng. Chỉ cần sai lệch trong quá trình đặt vít có thể gây tổn thương tủy sống, dẫn tới liệt hoặc làm tổn thương các mạch máu lớn nằm sát cột sống.
Bác sĩ cảnh báo "sát thủ thầm lặng" ở tuổi học đường
Bác sĩ Tiến cho hay cong vẹo cột sống học đường - căn bệnh thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm.
Ở giai đoạn đầu, trẻ có thể chỉ xuất hiện những dấu hiệu rất nhẹ như hai vai không đều, lệch hông, nghiêng người hoặc bả vai nhô cao. Do trẻ ít đau nên nhiều gia đình cho rằng đây chỉ là tư thế xấu và không đưa con đi khám.
Nếu không được phát hiện và can thiệp trong giai đoạn cột sống còn phát triển, tình trạng cong vẹo sẽ tiếp tục tiến triển đến tuổi trưởng thành. Khi đó, cột sống đã xuất hiện biến đổi cấu trúc cố định, việc điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều và nhiều trường hợp phải phẫu thuật.
“Không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình và tâm lý, cong vẹo cột sống nặng còn có thể làm giảm chức năng hô hấp, chèn ép các cơ quan trong lồng ngực, gây đau mạn tính và đẩy nhanh quá trình thoái hóa cột sống”, bác sĩ Tiến cảnh báo.
Trường hợp của Q là minh chứng cho việc một bất thường xuất hiện từ tuổi thiếu niên nhưng kéo dài suốt 5 năm đã dẫn tới biến dạng cột sống phức tạp, buộc phải can thiệp bằng đại phẫu.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần quan sát tư thế của trẻ ngay từ lứa tuổi học đường. Khi thấy trẻ có biểu hiện lệch vai, lệch hông, cột sống cong bất thường hoặc thường xuyên nghiêng người khi đứng, nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa để được tầm soát và theo dõi.
Theo các chuyên gia, y học hiện đại có thể giúp chỉnh sửa nhiều trường hợp cong vẹo cột sống nặng bằng những kỹ thuật tiên tiến. Tuy nhiên, phát hiện sớm vẫn là yếu tố quyết định, bởi nếu được điều trị đúng thời điểm, nhiều trẻ có thể tránh được những ca phẫu thuật lớn khi bước vào tuổi trưởng thành.
Ngọc Minh
