OpenAI chính thức ra mắt ChatGPT for Teens hôm 18/8, một phiên bản riêng dành cho người dùng từ 13 đến 17 tuổi với hàng loạt giới hạn nội dung và công cụ hỗ trợ phụ huynh. Công ty cho biết phiên bản này áp dụng "các biện pháp an toàn phù hợp độ tuổi, được thiết kế để giảm tiếp xúc với nội dung có thể gây hại hoặc không phù hợp với sự phát triển", trong khi vẫn giữ nguyên khả năng học tập, sáng tạo và khám phá.
OpenAI không xác minh danh tính người dùng ngay từ đầu, mà dùng một hệ thống dự đoán tuổi dựa trên các tín hiệu hành vi như giờ đăng nhập điển hình, tuổi tài khoản và loại câu hỏi đặt ra. Nếu hệ thống không chắc chắn, tài khoản sẽ mặc định được xếp vào trải nghiệm dành cho người dưới 18 tuổi. Người dùng bị xếp nhầm vào nhóm tuổi teen có thể xác minh tuổi thật qua phần mềm định danh Persona để gỡ bỏ giới hạn. Tại Ý, người dùng bắt buộc phải hoàn tất xác minh trong 60 ngày kể từ khi được yêu cầu, nếu không một số tính năng sẽ bị khóa.
Những giới hạn cụ thể
Với tài khoản teen, ChatGPT bị chặn không cho gợi ý rằng nó có cảm xúc cá nhân hoặc ngụ ý có ý thức, đồng thời không được phép tham gia các cuộc trò chuyện mang tính tình cảm hoặc tình dục. Allison Mishkin, trưởng bộ phận phát triển trẻ em tại OpenAI, giải thích công ty đã rà soát để xác định "những tín hiệu giả định nào có thể khiến một thiếu niên phát triển mối quan hệ" với chatbot.
Chủ đề tự hại và tự sát bị chặn hoàn toàn, kể cả khi được đóng khung dưới dạng viết truyện hư cấu. Nếu phát hiện dấu hiệu ý định tự sát, OpenAI có thể cố gắng liên hệ phụ huynh, và trong tình huống khẩn cấp có thể liên hệ cơ quan chức năng.
Về mặt sử dụng, hệ thống sẽ nhắc nghỉ giải lao nếu người dùng hoạt động liên tục 90 phút trong khung 3 giờ. Phụ huynh có thể đặt "Quiet Hours", khung giờ ChatGPT hoàn toàn không khả dụng cho con, hoặc "Study Hours" để tự động bật chế độ học tập giúp học sinh hiểu bài thay vì chỉ đưa đáp án có sẵn. Ứng dụng cũng thêm cảnh báo nhắc thiếu niên cân nhắc kỹ trước khi tải lên ảnh riêng tư hoặc nhạy cảm. Tài khoản teen sẽ không hiển thị quảng cáo.
Bối cảnh pháp lý phía sau
Động thái này diễn ra giữa lúc OpenAI đối mặt hàng loạt áp lực pháp lý và xã hội. Gia đình Adam Raine, thiếu niên 16 tuổi tự sát hồi tháng 4, đã kiện công ty với cáo buộc ChatGPT trở thành "huấn luyện viên tự sát" cho con họ. Tháng 6, bang Florida kiện cả OpenAI lẫn CEO Sam Altman, cáo buộc ChatGPT hỗ trợ kẻ xả súng hàng loạt, khuyến khích tự sát, khiến trẻ vị thành niên nghiện một công cụ "không có giám sát phụ huynh".
Chỉ một tuần trước ngày ra mắt, một công tố viên tại Massachusetts truy tố một thiếu niên 17 tuổi hai tội danh giết người, sau khi phát hiện thiếu niên này từng trò chuyện với ChatGPT về ý tưởng liên quan tới việc làm hại gia đình mình trước khi gây án. Cùng thời điểm, hơn 30 nhà hoạt động sinh viên thuộc chiến dịch "Dump Big Tech" đã chiếm sảnh văn phòng vận động hành lang của OpenAI tại Washington DC để phản đối, cảnh sát bắt giữ 13 người sau đó.
Theo khảo sát của Pew Research công bố tháng 12/2025, gần một phần ba thiếu niên Mỹ dùng chatbot AI hàng ngày, trong đó ChatGPT là chatbot phổ biến nhất, hơn nửa số thiếu niên được khảo sát từng sử dụng.
Phản ứng còn dè dặt
Brendan Bouffard, luật sư về AI và quyền riêng tư tại tổ chức bảo vệ trẻ em Fairplay, nhận định hiệu quả thực sự của các biện pháp mới vẫn "còn chưa rõ", đặc biệt với vấn đề sử dụng cưỡng chế và phụ thuộc cảm xúc vào chatbot. Ông nói: "Thông báo kiểu này có thể xem là bước đi đúng hướng, nhưng tôi cũng muốn cảnh báo phụ huynh đừng bị dụ vào cảm giác an toàn giả tạo chỉ vì thông báo này."
Đáng chú ý, động thái này xuất hiện chỉ vài ngày sau khi có tin OpenAI đã giải tán đội Preparedness, bộ phận từng chịu trách nhiệm đánh giá tổng thể rủi ro thảm họa từ các model của công ty. Một công ty vừa bị lộ bỏ đội đánh giá rủi ro tổng thể, giờ lại tung ra tính năng an toàn nhắm đúng vào nhóm người dùng dễ tổn thương nhất và đang là tâm điểm của hàng loạt vụ kiện, là một sự trùng hợp đáng để độc giả tự đặt câu hỏi.
Thế Duyệt
