Tổng thống Mỹ thứ 2 đến thăm Thiên Đàn
Ngày 14/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bước lên những bậc thang màu ngà voi bên trong Thiên Đàn — vùng đất linh thiêng gắn với quyền lực hoàng gia Trung Hoa suốt hàng thế kỷ.
“Trung Quốc thật đẹp”, ông Trump nói với truyền thông.
Theo các nhà phân tích, chuyến thăm của ông Trump tới Thiên Đàn mang đậm tính biểu tượng và dường như là một trong những khoảnh khắc được dàn dựng kỹ lưỡng nhất trong chuyến công du Trung Quốc lần này.
Nằm ở phía nam Bắc Kinh, quần thể Thiên Đàn rộng khoảng 270 ha, có lịch sử hơn 600 năm. Đây từng là nơi các hoàng đế nhà Minh và nhà Thanh cầu nguyện cho mùa màng bội thu, đồng thời thực hiện những nghi lễ phức tạp gắn với quyền lực hoàng gia và trật tự vũ trụ.
Ông Trump là tổng thống đương nhiệm thứ hai của Mỹ được biết đến đã chính thức thăm Thiên Đàn, sau ông Gerald Ford vào năm 1975.
Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, ông Trump và ông Tập đã chụp ảnh chung trước khi tham quan khu phức hợp. Các nhà phân tích nói với CNA rằng ý nghĩa của chuyến thăm này vượt xa yếu tố lịch sử hay nghi lễ đơn thuần.
Với một số người, đây là thông điệp về hòa bình và sự chung sống. Trong khi đó, những người khác cho rằng chuyến thăm phản ánh các cuộc đàm phán thương mại và kỳ vọng về một “mùa gặt bội thu” mới trong quan hệ Mỹ - Trung.
Các chuyên gia nhận định, việc lựa chọn địa điểm mang nhiều tầng ý nghĩa như Thiên Đàn có thể là một phần trong thông điệp của Bắc Kinh nhằm thể hiện sự hài hòa và ổn định giữa lúc căng thẳng địa chính trị ngày càng leo thang.
Theo Reuters, đối với ông Tập Cận Bình, việc đón tiếp ông Trump tại đây tạo ra một không gian giàu tính biểu tượng về sức sống bền bỉ và chiều sâu văn minh của Trung Quốc.
"Đây là một bối cảnh rất tốt để nói với Tổng thống Donald Trump và thế giới rằng Trung Quốc đang hiện diện và đã hiện diện ở đây hàng nghìn năm nay," Lars Ulrik Thom, nhà sử học sống tại Bắc Kinh và là người sáng lập công ty du lịch lịch sử Beijing Postcards, nhận định.
Về phía ông Trump, bối cảnh này lại mang ý nghĩa trực diện hơn: nông nghiệp sẽ là ưu tiên hàng đầu, khi nông dân Mỹ đang mong Trung Quốc tăng mua đậu nành, nông sản và thịt từ Mỹ.
Thông điệp từ địa điểm lịch sử Trung Quốc
Các địa điểm lịch sử từ lâu đã trở thành một phần trong chiến lược ngoại giao của Bắc Kinh.
Wang Di, tác giả kiêm giáo sư lịch sử tại Đại học Macau, cho rằng biểu tượng của Thiên Đàn dường như đã được xây dựng với nhiều lớp ý nghĩa khác nhau.
Theo quan niệm cổ xưa về “Thiên mệnh”, các nhà cai trị chỉ có được tính chính danh khi duy trì được trật tự và ổn định. Quyền lực chính trị, theo truyền thống Trung Hoa, bắt nguồn từ một trật tự đạo đức cao hơn — hay còn gọi là “ý trời”.
Các hoàng đế Trung Quốc cũng được xem là “Thiên tử”, đóng vai trò trung gian giữa trời và đất.
Ông Wang cho rằng Thiên Đàn đồng thời thể hiện lịch sử lâu đời của Trung Quốc, sự tự tin về văn hóa, hy vọng chung sống hòa bình và mức độ coi trọng mà Bắc Kinh dành cho chuyến thăm của ông Trump.
Trong chuyến thăm Bắc Kinh đầu tiên năm 2017, ông Tập từng tiếp đón ông Trump bên trong Tử Cấm Thành trong một sự kiện mà Bắc Kinh gọi là “chuyến thăm cấp nhà nước đặc biệt”.
Theo các nhà phân tích, việc lựa chọn những địa điểm như vậy hiếm khi mang tính ngẫu nhiên, mà thường là một phần trong tín hiệu ngoại giao rộng lớn hơn của Trung Quốc, phản ánh mức độ thân thiện, biểu tượng và tầm quan trọng chính trị khác nhau.
Không chỉ là một chuyến thăm xã giao
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh vẫn ở mức cao liên quan đến thuế quan, thương mại, hạn chế công nghệ, vấn đề Đài Loan và các điểm nóng địa chính trị khác như khủng hoảng Iran — những chủ đề được dự báo sẽ nổi bật trong các cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập.
Victor Gao, giáo sư chủ nhiệm tại Đại học Tô Châu và là phó chủ tịch Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa, cho rằng chuyến thăm phản ánh kỳ vọng về “hòa bình” và “phát triển chung”.
“Tôi nghĩ hy vọng của chúng ta rất đơn giản. Chúng ta hy vọng vào hòa bình và sự phát triển chung,” ông Gao nói.
Ông Gao, cựu nhà ngoại giao và phiên dịch viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, từng tháp tùng cố Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger tới Thiên Đàn năm 1985. Ông nhớ lại rằng Kissinger từng mô tả nơi đây là biểu tượng cho “một loại hài hòa giữa con người, đất và trời”.
Ông Gao cho biết ông hy vọng ông Trump sẽ dùng chuyến thăm lần này để hiểu sâu hơn về truyền thống và lịch sử Trung Quốc, đồng thời đi đến kết luận rằng “Trung Quốc và Mỹ hợp tác với nhau là con đường đúng đắn”.
Sun Chenghao, nghiên cứu viên cao cấp và là người đứng đầu chương trình Mỹ - EU tại Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế thuộc Đại học Thanh Hoa, lưu ý rằng các hoàng đế Trung Quốc xưa kia từng đến Thiên Đàn để cầu cho mùa màng bội thu.
Giờ đây, theo ông Sun, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể cũng đang tìm kiếm một kiểu “mùa gặt bội thu” khác.
“Những điều này bao gồm việc mua bán nông sản, ổn định kinh tế và giảm bớt căng thẳng trong quan hệ,” ông nói.
Thương mại và xuất khẩu nông sản — gồm đậu nành, ngũ cốc và thịt — được dự báo sẽ là chủ đề trọng tâm trong các cuộc thảo luận giữa ông Trump và ông Tập, khi tổng thống Mỹ đang chịu áp lực từ nông dân trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Theo ông Sun, việc chọn Thiên Đàn cũng gửi đi “một thông điệp về văn minh và lịch sử”, cho thấy Bắc Kinh nhìn nhận quan hệ Mỹ - Trung không phải là một giao dịch ngắn hạn, mà cần được đặt trong “khuôn khổ trật tự quốc tế và lịch sử lâu dài hơn”.
An An (Tổng hợp)
