Tại một ngôi làng hẻo lánh của người Miêu ở miền tây nam Trung Quốc, chó không chỉ là vật nuôi mà còn được tôn vinh như những vị anh hùng cứu mạng con người.
Vào tháng 7 âm lịch hằng năm, người dân làng Giác Bang, huyện Kiềm Giang, tỉnh Quý Châu tổ chức lễ Thái Cẩu, còn gọi là “Lễ hội rước chó”. Đây là phong tục dân gian độc đáo, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp địa phương vào năm 2015.
Trong ngày hội, dân làng cùng lựa chọn một chú chó để tôn vinh. Theo truyền thống, con vật được chọn thường là chó cái lông trắng. Tuy nhiên, ngày nay, chó đực trưởng thành và giống chó bản địa Tây Tư cũng có thể được lựa chọn.
Chú chó được mặc trang phục truyền thống của người Miêu, đội chiếc mũ hình đầu hổ làm thủ công và đeo vòng cổ bằng bạc. Sau đó, con vật được đặt trên kiệu tre, rước qua làng trong tiếng tụng niệm của một thầy cúng thực hiện các nghi lễ cổ truyền.
Đoàn rước kết thúc tại khu vực đồng ruộng xung quanh làng. Tại đây, người dân cùng tham gia múa trống và té bùn vào nhau. Những hoạt động này mang ý nghĩa chia sẻ phúc lành, cầu mong thời tiết thuận hòa và mùa màng bội thu trong năm tới.
Truyền thuyết về loài chó cứu người
Nguồn gốc của lễ hội gắn với hai truyền thuyết được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Một bài dân ca cổ kể rằng, từ xa xưa, một đợt hạn hán nghiêm trọng từng đe dọa khiến mùa màng trong làng mất trắng. Trong giấc mơ, một vị thần xuất hiện trước một bô lão và chỉ dẫn rằng người dân có thể cầu mưa bằng cách thực hiện nghi lễ cùng một chú chó.
Tin theo lời chỉ dẫn, dân làng làm theo và cuối cùng mưa đã đổ xuống, giúp cây trồng phát triển trở lại.
Truyền thuyết thứ hai kể về hành trình sinh tồn của tổ tiên người Miêu tại vùng núi đá vôi ở Quý Châu. Trong câu chuyện này, một chú chó đã dẫn đường để con người tìm thấy nguồn nước ẩn giấu, giúp họ vượt qua khó khăn.
Địa hình karst đặc trưng của khu vực có nhiều hang động và khe nứt khiến nước trên bề mặt có thể nhanh chóng chảy xuống lòng đất. Vì vậy, việc tìm kiếm nguồn nước từng là thách thức lớn đối với những cộng đồng sinh sống tại đây.
Với người Miêu, chó vì thế trở thành loài vật gắn liền với sự sống, lòng biết ơn và mối quan hệ lâu dài giữa con người với thiên nhiên.
Lễ hội rước chó không chỉ nhằm tưởng nhớ những câu chuyện trong quá khứ mà còn là dịp truyền lại các giá trị văn hóa cho thế hệ trẻ. Thông qua những nghi thức được duy trì qua nhiều đời, người dân muốn nhắc nhở con cháu về lòng biết ơn, sự tôn trọng đối với mọi sinh vật và cách sống hài hòa với tự nhiên.
Nhờ phong tục này, làng Giác Bang còn được biết đến với tên gọi “Ngôi làng biết ơn” của Trung Quốc.
Lễ hội cũng có một phong tục giàu ý nghĩa khác. Những cô gái chưa lập gia đình sẽ địu chó con trên lưng, đi đến các hộ gia đình trong làng để xin gạo, được gọi là “gạo trăm nhà”.
Sau đó, một bậc cao niên có uy tín sẽ phân phát số gạo này cho trẻ nhỏ. Nghi thức được tin là mang lại phúc lành, giúp các em lớn lên khỏe mạnh.
Tín ngưỡng tôn trọng muôn loài trong văn hóa người Miêu
Việc tôn vinh chó là một phần trong quan niệm tín ngưỡng coi trọng thiên nhiên của người Miêu. Trong văn hóa của cộng đồng này, nhiều loài vật và hình tượng tự nhiên được gắn với nguồn gốc của con người, sự sống và những câu chuyện về lòng biết ơn.
Một trong những hình tượng tiêu biểu là “Mẹ Bướm” – nhân vật tổ tiên trong thần thoại của người Miêu. Theo truyền thuyết, Mẹ Bướm xuất hiện từ một cây phong và đẻ ra 12 quả trứng, từ đó sinh ra loài người cùng các loài động vật.
Chim trĩ vàng cũng giữ vị trí đặc biệt trong một số cộng đồng người Miêu. Theo truyền thuyết, loài chim này từng mang hạt kê đến, giúp tổ tiên thoát khỏi nạn đói nghiêm trọng. Để bày tỏ lòng biết ơn, người Miêu thuộc cộng đồng Trĩ Vàng sáng tạo một điệu múa truyền thống mô phỏng những chuyển động uyển chuyển của loài chim.
Những câu chuyện và nghi lễ như vậy cho thấy mối liên hệ giữa tín ngưỡng dân gian, ký ức cộng đồng và cách con người lý giải sự sinh tồn trong môi trường tự nhiên.
Ngày nay, lễ hội rước chó còn gợi ra những suy ngẫm về cách con người đối xử với động vật. Một người dùng mạng xã hội bình luận rằng việc lễ hội đề cao sự tôn trọng đối với loài vật là điều đáng xúc động, trong khi hoạt động buôn bán thịt chó vẫn tồn tại ở một số khu vực tại Trung Quốc.
Người này cho rằng sự tôn trọng sự sống cần được đặt lên trên những lợi ích thương mại. Qua nhiều thế hệ, lễ hội rước chó ở Quý Châu vẫn là dịp để người Miêu tưởng nhớ những câu chuyện về loài vật gắn bó với tổ tiên, đồng thời duy trì các giá trị văn hóa được cộng đồng gìn giữ. Đằng sau nghi thức rước một chú chó trên kiệu tre là thông điệp về lòng biết ơn, sự gắn kết giữa con người với muôn loài và ý thức sống hài hòa với thiên nhiên.
Giả Hủ
Theo SCMP
