Iran bí mật ém quân gần Iran
Theo CNN, trong cuộc chiến với Iran, Israel đã bí mật triển khai các đơn vị quân sự và tình báo tinh nhuệ tới Azerbaijan như một phần trong mạng lưới các địa điểm bí mật trên khắp Trung Đông nhằm hỗ trợ các hoạt động chống lại Tehran.
Lực lượng này hoạt động tại nhiều địa điểm ở miền nam Azerbaijan, khu vực giáp biên giới phía bắc Iran và ở vị trí gần nhất chỉ cách thành phố Tabriz của Iran khoảng 100 km - một trong những mục tiêu từng bị Israel tấn công trong xung đột.
Các đơn vị đặc nhiệm cũng được triển khai tới đây để thực hiện nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo và vận hành máy bay không người lái, giúp Israel có vị trí thuận lợi để theo dõi khu vực phía bắc Iran trong suốt cuộc chiến.
Việc triển khai bí mật tại Azerbaijan là một phần trong mạng lưới hiện diện quân sự mà Israel duy trì trên khắp Trung Đông. Mạng lưới này giúp quân đội Israel mở rộng đáng kể phạm vi hoạt động.
Các địa điểm tại Azerbaijan nằm trong số nhiều căn cứ và vị trí quân sự bí mật của Israel tại nhiều quốc gia, bao gồm Iraq, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Somaliland. Ban đầu được xây dựng như những điểm hỗ trợ cứu hộ khẩn cấp, các cơ sở này dần mở rộng chức năng để trở thành các trung tâm quân sự và thu thập tình báo.
Theo các nguồn tin, mạng lưới triển khai này đã giúp Israel duy trì hiện diện dọc các hướng nam, tây và bắc của Iran trong suốt cuộc chiến, mở rộng phạm vi hoạt động quân sự thêm hàng trăm km vào sâu trong lãnh thổ Iran. Những vị trí tiền phương này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các đợt tấn công liên tiếp nhằm vào các mục tiêu trên khắp Iran.
Một nguồn tin cho biết chiến dịch tại Azerbaijan có sự tham gia của hàng chục quân nhân, bao gồm lực lượng đặc nhiệm Israel, đơn vị trực thăng chiến đấu và cứu hộ tinh nhuệ cùng các nhân viên Mossad.
Phản hồi thông tin trên, người phát ngôn Đại sứ quán Azerbaijan tại Mỹ tuyên bố: "Chúng tôi kiên quyết bác bỏ những cáo buộc vô căn cứ về việc sử dụng lãnh thổ Azerbaijan cho các hoạt động chống lại các nước thứ ba."
Sau khi bài viết được công bố, Cơ quan Phát triển Truyền thông Azerbaijan cũng lên tiếng cho rằng việc công bố thông tin này nhằm gây hoang mang cho cộng đồng quốc tế, làm suy yếu sự ổn định khu vực và quan hệ giữa các quốc gia. Cơ quan này khẳng định những cáo buộc như vậy là hành vi thao túng thông tin.
CNN cho biết đã liên hệ Văn phòng Thủ tướng Israel và Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) để đề nghị bình luận.
Trong khi đó, Somaliland - vùng lãnh thổ ly khai ở khu vực Sừng châu Phi - cũng được cho là cung cấp cho Israel thêm một vị trí quân sự, cho phép máy bay nước này dừng chân trên các chuyến bay đường dài tới Iran. Tháng 12, Israel trở thành quốc gia đầu tiên chính thức công nhận Somaliland, trong khi UAE duy trì sự hiện diện thương mại và quân sự đáng kể tại thành phố cảng Berbera.
Trong một giai đoạn của cuộc chiến với Iran, quân đội Israel cũng duy trì hai cơ sở bí mật tại Iraq nhằm hỗ trợ hậu cần và phục vụ các hoạt động tìm kiếm, cứu nạn khi cần thiết.
Israel cũng được cho là đã âm thầm triển khai hệ thống phòng không Iron Dome cùng binh sĩ vận hành tới UAE trong thời gian diễn ra cuộc chiến với Iran, bên cạnh các hệ thống phòng thủ khác.
Azerbaijan - đối tác chiến lược của Israel
Sự hiện diện quân sự tại Azerbaijan không chỉ giúp Israel có thêm địa điểm triển khai các nhiệm vụ cứu hộ phi công trong trường hợp khẩn cấp mà còn cung cấp các vị trí thuận lợi để theo dõi hoạt động của Iran.
Chưa đầy hai tuần sau, Ngoại trưởng Israel Gideon Saar đã tới Baku để gặp Tổng thống Azerbaijan và các quan chức cấp cao khác. Tháng 5/2025, Azerbaijan cũng bí mật tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp hiếm hoi giữa Israel và Syria.
Theo một nguồn tin, một trong những chiến dịch đáng chú ý được triển khai từ Azerbaijan là vụ ám sát Rahman Moghaddam ngày 4/3. Ông Moghaddam là người đứng đầu bộ phận tình báo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và bị Israel cáo buộc đứng sau kế hoạch ám sát Tổng thống Donald Trump vào năm 2024.
Ngày 6/3, Cơ quan An ninh Nhà nước Azerbaijan thông báo đã ngăn chặn âm mưu của IRGC nhằm tấn công các cơ sở hạ tầng trọng yếu cùng những mục tiêu liên quan đến Israel và người Do Thái. Vài tuần sau đó, Israel công khai thừa nhận đây là chiến dịch phối hợp giữa Mossad, quân đội Israel và cơ quan an ninh Shin Bet.
Israel và Azerbaijan duy trì quan hệ chặt chẽ dựa trên lợi ích thương mại và quân sự. Azerbaijan cung cấp phần lớn nguồn dầu mỏ cho Israel, trong khi Tel Aviv bán cho Baku nhiều loại vũ khí hiện đại, trong đó có những khí tài từng được sử dụng trong các cuộc xung đột tại Nagorno-Karabakh năm 2016 và cuộc chiến với Armenia năm 2020. Azerbaijan cũng là quốc gia đầu tiên ở nước ngoài mua hệ thống phòng không Iron Dome của Israel vào năm 2016.
Trước khi xung đột với Iran nổ ra, chuyên gia về Iran Gershon Kogan thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Begin-Sadat nhận định chiến lược của Israel tại Azerbaijan mang tính kín đáo, dựa trên hợp tác vũ khí, tình báo và sự phụ thuộc công nghệ dài hạn trong lĩnh vực an ninh.
Theo Joshua Kucera, nhà phân tích cấp cao của Crisis Group, mối quan hệ này còn mang lại cho Azerbaijan một nguồn lực ngoại giao quan trọng, giúp nước này tận dụng ảnh hưởng của Israel tại Washington.
"Azerbaijan ngày càng tìm cách khẳng định vị thế như một cường quốc khu vực, trong đó có vai trò cầu nối giữa Israel với các quốc gia Arab và nhiều đối tác khác trong những thời điểm nhất định", Kucera nhận định.
Ông cũng cho rằng nếu Israel thực sự hỗ trợ Azerbaijan đối phó các nỗ lực gây bất ổn từ IRGC thì đây là một hoạt động được giữ bí mật rất kỹ.
An An (Theo CNN)
