Dù vậy, thay vì xem đây là một thất bại cay đắng, chị Hường cho rằng đó là học phí cho hành trình khởi nghiệp nhiều kỷ niệm và bài học của mình cùng các cộng sự.
Khởi đầu từ niềm yêu thích và thực tế khắc nghiệt hơn dự tính
Ý tưởng mở nhà sách đến từ niềm yêu thích chung của chị và các cộng sự đối với sách, văn phòng phẩm và đồ dùng học tập.
Trước khi bắt đầu, cả nhóm đã dành nhiều thời gian khảo sát thị trường, nghiên cứu mật độ dân cư, nhu cầu mua sắm cũng như đánh giá các vị trí gần trường học từ cấp tiểu học đến đại học. “Chúng tôi nhận thấy khu vực đó có khá nhiều trường học và lượng học sinh, sinh viên đông nên cũng tin rằng mô hình sẽ có cơ hội phát triển”, chị kể. Sau quá trình chuẩn bị, chị quyết định đầu tư mặt bằng, nhập hàng và chính thức vận hành nhà sách với mong muốn xây dựng một địa điểm mua sắm quen thuộc cho người dân địa phương, nhất là các bạn học sinh, sinh viên đang theo học ở các ngôi trường lân cận.
Theo chị Hường, điều khiến chị áp lực nhất không phải là những khoản chi phí phát sinh mà là khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế diễn ra. Lượng khách hàng đến cửa hàng thấp hơn nhiều so với dự tính ban đầu. Trong khi đó, chi phí thuê mặt bằng, nhập hàng, nhân sự và các khoản vận hành vẫn liên tục tăng theo thời gian. “Chúng tôi đã chuẩn bị tâm lý về chi phí, nhưng điều khó khăn nhất là doanh thu thực tế không đạt được như kỳ vọng”, chị chia sẻ.
Bên cạnh đó, sự bùng nổ của thương mại điện tử, giao hàng online ngày càng trở nên thuận tiện cũng tạo ra áp lực lớn đối với các cửa hàng bán lẻ truyền thống. Người tiêu dùng ngày càng quen với việc mua văn phòng phẩm, sách và đồ dùng học tập trên các sàn online, nơi có nhiều chương trình giảm giá, quà tặng khuyến mãi và giao hàng tận nơi miễn phí. Theo chị, đây là một trong những nguyên nhân khiến biên lợi nhuận của nhà sách ngày càng bị thu hẹp.
Khoản lỗ 500 triệu đồng và những bài học không có trong sách vở
Sau 2 năm duy trì hoạt động, chị và các cộng sự quyết định đóng cửa nhà sách. Tổng số tiền thua lỗ khoảng 500 triệu đồng.
Nhìn lại chặng đường vừa qua, chị Hường thừa nhận đó là con số không hề nhỏ. Tuy nhiên, điều đọng lại nhiều nhất không phải là số tiền đã mất. “Tôi xem đó là học phí cho một hành trình khởi nghiệp thực tế”, chị nói.
Theo chị, quá trình vận hành giúp bản thân nhận ra nhiều hạn chế trong việc đánh giá thị trường, lựa chọn mặt bằng, phân tích hành vi khách hàng và dự đoán những biến động của môi trường kinh doanh. “Nếu chỉ nhìn vào con số thua lỗ thì có lẽ chưa đủ. Điều giá trị hơn là những kinh nghiệm thực tế mà tôi tích lũy được trong suốt quá trình vận hành”, chị thành thật chia sẻ.
Từ quản lý hàng hóa, chăm sóc khách hàng, xây dựng chương trình marketing cho đến việc kiểm soát dòng tiền, tất cả đều là những trải nghiệm mà chị cho rằng khó có thể học được chỉ qua sách vở hay các khóa học lý thuyết.
Khi được hỏi điều gì khiến mình tiếc nuối nhất, chị Hường cho biết đó không phải khoản lỗ 500 triệu đồng. “Điều tôi tiếc nuối nhất là mình thực sự yêu thích lĩnh vực này nhưng không thể tiếp tục theo đuổi lâu hơn”.
Trong suốt thời gian hoạt động, nhà sách không chỉ là nơi kinh doanh mà còn là không gian mang lại nhiều trải nghiệm tích cực. Những vị khách quen thuộc, những phụ huynh đưa con đến mua đồ dùng học tập hay bầu không khí gắn liền với tri thức là những điều chị vẫn nhớ nhất.
“Đó là nguồn năng lượng rất tích cực mà không phải mô hình kinh doanh nào cũng có được”, chị chia sẻ.
Thông báo đóng cửa nhà sách là một trong những quyết định khó khăn nhất đối với chị và các cộng sự. “Bất kỳ ai cũng sẽ cảm thấy buồn khi phải khép lại một điều mình đã dành nhiều tâm huyết trong thời gian dài”, chị nói.
Tuy nhiên, thay vì kết thúc trong tiếc nuối, nhóm quyết định tổ chức chương trình thanh lý hàng hóa với mức giá ưu đãi và chuẩn bị những phần quà nhỏ dành cho khách hàng thân thiết. “Tôi xem đó như một lời cảm ơn và một cách đẹp để khép lại hành trình này”.
Sau trải nghiệm vừa qua, chị nhận thấy mô hình nhà sách truyền thống đang đối mặt với nhiều thách thức khi hành vi tiêu dùng thay đổi nhanh chóng. Vì vậy, nếu tiếp tục kinh doanh trong tương lai, chị sẽ ưu tiên các mô hình tinh gọn hơn, tận dụng tốt nền tảng trực tuyến và tối ưu chi phí vận hành.
Khoản lỗ 500 triệu đồng có thể là dấu chấm hết cho một dự án, nhưng với chị Hường, đó cũng là điểm khởi đầu cho những bài học mà bản thân sẽ mang theo trên những hành trình tiếp theo. “Những gì học được từ nhà sách chắc chắn sẽ không lãng phí”.
Minh Ngọc
