Thổ Nhĩ Kỳ vẫn loay hoay với S-400
Tờ Semafor đưa tin về kịch bản tiêu hủy S-400 trong bối cảnh Ankara đã tính đến phương án bán lại cho Hàn Quốc, Qatar, UAE và Ai Cập; trong khi viễn cảnh tồi tệ nhất — trả lại cho Nga — có thể tiếp thêm hỏa lực cho đối phương.
Năm 2019, Thổ Nhĩ Kỳ đã bị loại khỏi chương trình tiêm kích F-35, thời điểm mà quốc gia này thậm chí đã hoàn tất thanh toán cho 6 chiếc máy bay. Nguyên nhân xuất phát từ việc Thổ Nhĩ Kỳ quyết định mua 4 tiểu đoàn tổ hợp tên lửa phòng không S-400 của Nga cùng cơ số tên lửa đi kèm vào năm 2017, với tổng trị giá hợp đồng lên tới 2,5 tỷ USD.
Tuy nhiên thời gian gần đây, Thổ Nhĩ Kỳ đang nỗ lực tìm cách "trút bỏ" các hệ thống này nhằm quay trở lại chương trình F-35 và sở hữu dòng tiêm kích thế hệ thứ 5, trong bối cảnh dòng máy bay nội địa KAAN của họ vẫn chưa sẵn sàng và hiện phải cất cánh bằng động cơ của tiêm kích thế hệ thứ 4.
Các cuộc đàm phán giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ liên quan đến cấp phép mua 40 tiêm kích F-35 cùng 40 chiếc F-16 đã khởi động từ mùa thu năm 2025. Mẫu chốt trong điều kiện mà Mỹ đưa ra tại bàn đàm phán rõ ràng là Thổ Nhĩ Kỳ phải loại bỏ hoàn toàn các tổ hợp S-400.
Kể từ thời điểm đó, đã xuất hiện nhiều kịch bản khác nhau về "đầu ra" cho các dàn S-400 của Thổ Nhĩ Kỳ. Cụ thể, từng có thông tin rò rỉ về khả năng chuyển nhượng lại các hệ thống này cho Hàn Quốc, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) hoặc Ai Cập.
Bên cạnh đó, một kịch bản vô cùng tiêu cực cũng được tính tới là bán ngược S-400 về cho Nga. Phương án này có thể giúp gia tăng sức mạnh cho quân đội của Nga, hoặc số khí tài này sẽ tiếp tục được xuất khẩu sang một bên thứ ba, chẳng hạn như Ấn Độ.
Mới đây nhất, tờ báo Semafor đưa tin Thổ Nhĩ Kỳ có thể chọn giải pháp tiêu hủy toàn bộ các dàn S-400 nếu cuối cùng không thể tìm được đối tác thu mua, qua đó mở đường nhận được cái gật đầu từ Washington để mua các tiêm kích của Mỹ.
Kịch bản tiêu hủy có xảy ra?
Đánh giá về thông tin này, chuyên trang Defense Express nhận định kịch bản trên có vẻ thiếu thực tế. Thổ Nhĩ Kỳ khó lòng chấp nhận "ném qua cửa sổ" toàn bộ số S-400 mới đưa vào vận hành chưa đầy 7 năm, nhất là khi họ từng phải bỏ ra khoản ngân sách khổng lồ 2,5 tỷ USD cách đây 9 năm.
Phương án có khả năng xảy ra cao hơn là bán lại 4 tiểu đoàn S-400 này cho một quốc gia khác, thậm chí với mức giá mang tính tượng trưng. Tuy nhiên, bên mua bắt buộc phải là quốc gia đang duy trì quan hệ tốt đẹp với Nga, tiếp tục thu mua vũ khí Nga và hoàn toàn không có kế hoạch mua F-35 trong tương lai — bởi quốc gia đó chắc chắn sẽ phải đối mặt với các lệnh trừng phạt tương tự như những gì Thổ Nhĩ Kỳ từng hứng chịu.
Dẫu vậy, đây cũng chỉ là những nhận định mang tính giả định. Hiện tại, tiến trình đàm phán giữa Ankara và Washington vẫn chưa được tiết lộ cụ thể, và mọi nỗ lực nhằm tống khứ S-400 được biết đến cho đến nay mới dừng lại ở mức độ tin đồn. Do đó, chưa thể loại trừ bất kỳ kịch bản nào ở thời điểm này, kể cả phương án tiêu hủy hoàn toàn các dàn S-400 của Thổ Nhĩ Kỳ.
Quốc Vinh (Theo Defense Express)
