Tổng thống Mỹ tung chiến dịch kinh tế tàn phá nhất
Tổng thống Mỹ Donald Trump lại một lần nữa triển khai chiến lược xung đột với Iran theo cách quen thuộc: Bằng một lời đe dọa viết hoa toàn bộ.
Hôm thứ Tư (19/8), Tổng thống Trump tuyên bố sẽ tiến hành "CHIẾN DỊCH KINH TẾ TÀN PHÁ NHẤT TỪNG ĐƯỢC THỰC HIỆN ĐỐI VỚI BẤT KỲ QUỐC GIA NÀO" trong một bài đăng trên Truth Social, theo CNN.
Đây là diễn biến mới nhất trong một cuộc xung đột đã tạo ra vô số thay đổi chiến thuật và những lần đảo chiều.
Tổng thống Trump đã ngừng mọi cuộc đàm phán với Iran, và nhóm của ông đã thông báo với các đồng minh chính trị rằng ông đang chuyển sang một cuộc đối đầu tiêu hao kinh tế mà ông tin rằng sẽ phá hủy nền kinh tế Iran và buộc nước này phải đầu hàng.
“Hiện tại, tôi nghĩ tình hình rất tốt,” ông Trump nói về cuộc xung đột với Iran.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội sau đó, ông cam kết sẽ mạnh tay trấn áp bất kỳ quốc gia nào cho phép các tổ chức tài chính, doanh nghiệp, sân bay hoặc cơ quan chính phủ của mình cung cấp bất kỳ hình thức hỗ trợ nào cho Iran.
Ông viết: “Buôn lậu dầu mỏ, các đường dây hoán đổi, chuyển tiền mặt, các công ty đổi ngoại tệ, đăng ký tàu thuyền, các công ty bình phong — Tất cả cần phải dừng lại NGAY BÂY GIỜ.”
Nhiều nhà phân tích tỏ ra hoài nghi rằng Iran sẽ nhượng bộ trong cuộc đấu tranh sinh tồn với Mỹ. Xét cho cùng, nước này đã phải chịu đựng hàng thập kỷ những lệnh trừng phạt kinh tế khắc nghiệt nhất thế giới.
“Những người cho rằng Iran sẽ sụp đổ dưới áp lực, tôi nghĩ họ đã nhầm, bất chấp tình hình kinh tế hiện tại,” Daniel Citrinowicz, người từng phục vụ trong Cơ quan Tình báo Quốc phòng Israel, cho biết.
Citrinowicz nói với CNN rằng không có dấu hiệu nào cho thấy Iran đang nới lỏng chiến lược gây áp lực lên ông Trump thông qua thị trường quốc tế.
Ông này nói thêm rằng mặc dù áp lực kinh tế có thể gây ra những tổn thất nghiêm trọng cho Iran, “nhưng cuối cùng, tôi không thấy tính toán của Iran thay đổi vì áp lực này.”
Những điều ông Trump phải thay đổi
Để đạt được bất kỳ tiến triển nào, Tổng thống Trump không chỉ cần thay đổi cách tính toán ở Tehran.
Phá hủy nền kinh tế Iran sẽ mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Điều đó đòi hỏi sự kiên nhẫn chiến lược mà ông Trump hầu như không bao giờ thể hiện. Iran sẽ không đơn độc nếu nước này mạo hiểm đặt cược rằng tổng thống sẽ chán nản với kế hoạch mới của mình rất lâu trước khi nó mang lại kết quả.
Cách tiếp cận mới của ông Trump cũng có thể phụ thuộc vào một sự thay đổi về mặt ngoại giao.
Nhà Trắng đang đặt niềm tin rất lớn vào sức mạnh quân sự để thực thi lệnh phong tỏa đối với các tàu và cảng của Iran — điều được thể hiện rõ nhất qua bài đăng trên mạng xã hội tuần này, tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ mới của Mỹ. Nhưng một nỗ lực thực sự hiệu quả để cô lập Iran đòi hỏi một chiến dịch lớn, trải rộng khắp vùng Vịnh, châu Âu và châu Á.
Có những cách thức khả thi mà chính quyền có thể áp đặt những tổn thất thực sự lên Iran.
Chuyên gia cao cấp Ludovic Hood của Viện Hudson ủng hộ việc siết chặt nguồn thu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) ở cấp khu vực và quốc tế, đồng thời đề xuất một động thái mới chống lại mạng lưới ủy nhiệm khu vực của lực lượng này.
Trong một bài bình luận gần đây trên tờ Wall Street Journal, ông kêu gọi tăng cường quan hệ giữa Mỹ và chính phủ Baghdad và Beirut để thách thức quyền lực của Tehran trên khắp Trung Đông. Ông cũng khuyên Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nên tăng cường áp lực kinh tế lên Trung Quốc, một khách hàng lớn mua dầu của Iran.
Ông Hood lập luận rằng áp lực kinh tế kéo dài sẽ làm trầm trọng thêm lạm phát và tình trạng chảy vốn ra nước ngoài, gây ra khủng hoảng ngân hàng có thể làm suy yếu quyền lực của chế độ.
Một cuộc phong tỏa sẽ hiệu quả hơn nữa nếu Mỹ tranh thủ sự giúp đỡ của các đồng minh để phá vỡ mạng lưới các thỏa thuận kinh tế bí mật và các tuyến đường thương mại mà Tehran đã xây dựng để né tránh các lệnh trừng phạt.
Nhưng sự hợp tác như vậy khó có thể nằm trong khả năng của chính quyền. Chính sách ngoại giao của Washington đối với Iran, do các đặc phái viên của Tổng thống Trump là Jared Kushner và Steve Witkoff dẫn đầu, thường tỏ ra thiếu kinh nghiệm.
Và Tổng thống Mỹ đã làm mất lòng các đồng minh bằng cách phát động một cuộc chiến đe dọa đến an ninh quốc gia và kinh tế của họ — rồi lại chỉ trích họ vì không tham gia. Tuần này, ông ta đe dọa ném bom Oman vì lập trường của nước này trong các cuộc đàm phán với Iran nhằm mở lại eo biển.
Việc phong tỏa hoàn toàn nền kinh tế Iran sẽ đặt ra những lựa chọn khó khăn cho ông Trump. Ví dụ, một động thái có tác động mạnh mẽ là áp đặt lệnh trừng phạt lên các ngân hàng Trung Quốc liên quan đến các giao dịch bán dầu bất hợp pháp của Iran.
An An (Theo CNN)
