Doanh thu quý III của Anthropic tăng 45% so với quý trước, mức mà hầu hết doanh nghiệp công nghệ đều mơ ước. Thế nhưng với Phố Wall, con số này lại là tín hiệu đáng lo. Theo Reuters, sau Ngày nhà đầu tư của Anthropic, một số nhà đầu tư bắt đầu bàn chuyện hạ định giá kỳ vọng khi niêm yết (IPO) từ 2 nghìn tỷ USD xuống khoảng 1,5 nghìn tỷ USD, tức giảm 500 tỷ USD, tương đương 25%.
Nguyên nhân nằm ở tốc độ tăng trưởng. Quý I, Anthropic ghi nhận doanh thu 4,7 tỷ USD, sang quý II vọt lên 11,6 tỷ USD, tăng gần 147%. Quý III, doanh thu chỉ tăng thêm 5,2 tỷ USD, kéo tốc độ tăng xuống còn 45%. Công ty vẫn đạt lợi nhuận điều chỉnh quý thứ hai liên tiếp, nhưng vài tháng trước, nhu cầu Claude Code còn đẩy doanh thu tăng vọt.
Kỳ vọng của Phố Wall được dựng trên đà tăng ấy. Các ngân hàng đầu tư từng bàn kín mức 2 nghìn tỷ USD, tức định giá tăng gấp đôi trong chưa đầy nửa năm kể từ vòng gọi vốn tháng 5, và vượt SpaceX, công ty niêm yết hồi tháng 6 với 1,77 nghìn tỷ USD.
Reuters phỏng vấn bốn người am hiểu vụ việc, trong đó ba người cho biết đã có nhà đầu tư nói tới mức 1,5 nghìn tỷ USD. Ông Jared Carmel, đối tác quản lý của Manhattan Venture Partners, dự đoán Anthropic sẽ niêm yết ở mức 1,4 đến 1,5 nghìn tỷ USD.
Dù giảm, mức đó vẫn rất cao. Nếu nhân bốn doanh thu quý III để quy ra cả năm, định giá 2 nghìn tỷ USD tương đương khoảng 30 lần doanh thu, còn 1,5 nghìn tỷ USD vẫn khoảng 22 lần. Để so sánh, TSMC vừa báo lợi nhuận ròng quý III khoảng 23,6 tỷ USD, tăng gần 69% so với cùng kỳ, nhiều hơn doanh thu cùng kỳ của Anthropic gần 7 tỷ USD, trong khi vốn hóa của TSMC chỉ khoảng 2,14 nghìn tỷ USD.
Vì sao đà tăng chậm lại? Dữ liệu của nền tảng tài chính doanh nghiệp Ramp cho thấy một phần câu trả lời. Từ đầu tháng 7 đến cuối tháng 9, lượng token Anthropic tiêu thụ trong mẫu của Ramp tăng khoảng 90%, nhưng chi tiêu của khách hàng chỉ tăng 19%, trong khi giá token tổng hợp của Anthropic và OpenAI đều giảm mạnh từ đầu năm. Tháng 9, 55,9% doanh nghiệp trong mẫu đã trả tiền cho AI, trong đó 43,8% mua dịch vụ của Anthropic, chỉ tăng 0,25 điểm phần trăm so với tháng 8.
Rủi ro còn nằm ở chính các khách hàng. Theo hồ sơ IPO, năm 2025 hai khách hàng lớn nhất của Anthropic mỗi bên đóng góp 12% doanh thu, tổng cộng 24%, và nhiều khách lớn không bị ràng buộc bởi hợp đồng dài hạn nên có thể giảm hoặc ngừng mua bất cứ lúc nào.
Một số dấu hiệu đã bắt đầu xuất hiện: Microsoft hạ hơn một phần ba kỳ vọng chi tiêu thường niên cho việc dùng Claude nội bộ (trước đó dự kiến ít nhất 1 tỷ USD), còn số nhân viên Meta dùng Claude Code nội bộ giảm từ khoảng 60.000 đầu năm xuống khoảng 30.000. Theo The Information, Anthropic cũng ước tính 5% đến 7% doanh thu trước đây đến từ các công ty dùng Claude để chưng cất mô hình, và đang siết loại hình này nên khoản đó dự kiến giảm tiếp.
Ở phía chi phí, hồ sơ IPO cho thấy khoảng 80% cam kết chi cho sức mạnh tính toán và hạ tầng trong 10 năm tới không thể hủy, hoặc phải trả theo hợp đồng bất kể dùng bao nhiêu. Để có tiền, theo Financial Times ngày 16/10, Anthropic đang thúc đẩy kế hoạch tài trợ mua chip mã Project North Star để mua và thuê TPU của Google, trong đó Blackstone dự kiến tham gia khoản nợ thứ cấp với lợi suất kỳ vọng trên 10%.
Trong khi đó, KBRA xếp hạng Anthropic ở mức BB+ hồi tháng 6, bậc cao nhất của nhóm dưới mức đầu tư và chỉ cách một bậc. Nghĩa là dù định giá cổ phiếu cao đến đâu, công ty vẫn phải chứng minh khả năng trả nợ với bên cho vay.
Ngoài sức ép tài chính, vấn đề an toàn và quản trị cũng đè lên kế hoạch niêm yết. Theo Axios, ngày 14/10, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) gửi yêu cầu điều tra dân sự tới Anthropic và OpenAI, văn bản dài hơn 50 trang, hỏi về sự cố an toàn AI, biện pháp bảo vệ, chính sách quyền riêng tư và tài liệu tiếp thị.
Cuộc điều tra của FTC mới ở giai đoạn thu thập chứng cứ, thư ngỏ cũng không có hiệu lực pháp lý để chặn niêm yết, nhưng cả hai có thể tăng áp lực thẩm định với nhà đầu tư tổ chức và ảnh hưởng mức định giá họ sẵn sàng chấp nhận.
Cùng ngày, Kiểm toán viên thành phố New York Mark Levine gửi thư ngỏ cho CEO Dario Amodei, đề nghị hoãn IPO để ưu tiên rủi ro an toàn AI, quản trị doanh nghiệp và tốc độ phát triển công nghệ. Ông Levine nghi vấn vì sao Anthropic vội niêm yết khi chính ông Amodei, trong bài viết ngày 12/9, kêu gọi cả ngành chậm lại.
Như vậy, các tín hiệu từ cổ phiếu hạ tầng AI và thị trường IPO cho thấy môi trường đầu tư đã đổi khác, dù chưa đủ để kết luận cho cả ngành. Anthropic vẫn là một trong những thương vụ IPO được chờ đợi nhất, chỉ là mức giá người mua chịu trả có thể thấp hơn kỳ vọng ban đầu.
Nguyễn Hải
