Hôm nay là mùng 9 tháng Chạp, nghĩa là chỉ còn 20 ngày nữa thôi, chúng ta sẽ bước sang năm mới Bính Ngọ. Thế nên không có gì khó hiểu khi nhiều người - đặc biệt là dân văn phòng, đang cố làm cho xong việc để sẵn sàng nghỉ Tết, và đương nhiên, cũng háo hức chờ lương tháng 1 và tiền thưởng Tết nữa. Đi làm cả năm, nếu gọi đây là “điều đáng mong chờ nhất”, có lẽ cũng chẳng sai.
Tuy nhiên đâu đó ngoài kia, vẫn có người đang hoang mang, lo lắng tột cùng khi nghĩ đến cái Tết đã rất gần mình. Tâm sự của cô gái trong câu chuyện dưới đây, tiếc thay, là 1 trường hợp như vậy: Đang nô nức sắm Tết thì nhận tin bị sa thải.
Hoài nghi dằn vặt bản thân vì đã làm chưa đủ tốt, hàng ngàn kịch bản “giá như” bật ra trong đầu, kèm theo đó là nỗi lo không biết thành thật với gia đình thế nào về tình trạng thất nghiệp của bản thân… Có lẽ đó là tâm trạng chung của những người nhận tin sa thải ngay gần Tết, chứ không riêng gì cô gái này.
Phía dưới phần bình luận, có người an ủi động viên, có người chia sẻ bản thân cũng trong cảnh tương tự, có người lại trấn an kèm lời nhắc nhở “nhớ đòi đủ quyền lợi của mình”.
Một người từng bị sa thải viết: “Đọc hết những gì em viết thì chị đoán em cũng còn trẻ, chắc mới đi làm và chưa có nhiều kinh nghiệm lẫn trải nghiệm. Việc bị sa thải sát Tết thế này thực ra cũng là không ai mong muốn, nhất là với người lần đầu trải qua, dằn vặt hay tự trách bản thân là chuyện khó tránh khỏi. Nhưng đây cũng chỉ là 1 giai đoạn trong cả sự nghiệp, cả hành trình đi làm của em thôi nên đừng quá khắt khe với bản thân. Thừa nhận mình còn non nớt và học hỏi, cố gắng thêm là đủ, không ai giỏi ngay khi vừa đi làm, đến người có 5-6 năm kinh nghiệm như chị vẫn còn hoảng hốt lần đầu bị sa thải đây. Cố gắng nghĩ tích cực, coi như nghỉ Tết sớm rồi qua Tết mình bắt đầu lại thôi”.
Một người động viên: “Lý do bị sa thải không hẳn là 100% lỗi của bạn đâu, chỉ đơn giản là công ty cắt giảm nhân sự thôi. Nó như kiểu 2 người đang yêu nhau mà nhau bữa trước bữa sau chia tay vậy đó. Càng phân tích càng rối mà chưa chắc những gì mình nghĩ đã đúng. Điều bạn cần làm bây giờ là chấp nhận nghỉ Tết sớm và tin rằng mình sẽ có khởi đầu mới ở 2026. À trong trường hợp bạn chưa khóc hoặc khóc chưa đã thì hãy mạnh dạn khóc thêm đi nha, khóc được là giải tỏa tâm lý tốt đó. Mình chắc chắn bạn sẽ gặp được nhiều điều tuyệt vời hơn phía sau”.
Một người khác thì nhắc: “Chúng ta có xu hướng luôn nói những điều có lợi cho mình, trong mọi mối quan hệ, sếp - nhân viên hay doanh nghiệp - người lao động, cũng thế. Sếp nói nhiều trong buổi thông báo nghỉ việc thì mình nghe, nhưng cũng đừng tin 100%, phải có sự chọn lọc, đặc biệt là nếu sa thải sát Tết mà không đảm bảo đủ lương, thưởng cũng như quyền lợi của người lao động, hôm trước báo hôm sau cho nghỉ luôn thì nên xem lại nhé”.
Một người đồng tình: “Đọc bài của bạn mà mình thấy nhói lòng, vì mình hiểu cảm giác nỗ lực hết mình nhưng kết quả nhận lại không như ý. Với góc nhìn của mình thì bạn là người có trách nhiệm khi nỗ lực hoàn thành dự án. Việc công ty đăng tuyển trước khi báo sa thải và sếp nói nặng lời đôi khi chỉ là cách họ hợp lý hóa việc cắt giảm nhân sự cuối năm thôi. Đừng để lời nói đó định nghĩa giá trị con người mình. Không ai đúng, không ai sai hoàn toàn trong câu chuyện sa thải, chỉ là không còn phù hợp nữa. Giờ có thể bạn thấy đó là điều sáo rỗng nhưng đi làm thêm vài năm nữa sẽ thấy đúng là như vậy đấy”.
Bị sa thải xong, nên nhìn nhận thế nào để bản thân tiến lên thay vì dậm chân tại chỗ?
Không ai muốn mình rơi vào tình cảnh bị sa thải - nhất là gần Tết, nhưng vấn đề lúc này không còn là “muốn hay không”, cũng chẳng phải là “giá như mình đã…”, bởi chuyện đã rồi mà. Thế nên thay vì dằn vặt bản thân, thiết nghĩ đây mới là 3 điều nên làm, để lấy lại tinh thần và bắt đầu một hành trình mới.
1 - Nhìn nhận công tâm từ 2 phía: Bản thân mình và công ty
Nhận tin bị sa thải, nếu cảm xúc chỉ dừng lại ở việc “mình kém quá” hay “công ty tệ quá”, điều đó đồng nghĩa với việc bạn đang từ chối tiếp thu một bài học đắt giá.
Thay vì nhận hết lỗi hoặc đổ tại cho ngoại cảnh, hãy bình tĩnh ngồi lại, tách bạch rõ: Điều gì đến từ phía công ty (cắt giảm, tái cấu trúc,...), và điều gì đến từ phía mình (kỹ năng chưa đủ mạnh, bản thân không phù hợp với môi trường/áp lực công việc,...).
Cách nhìn này giúp bạn lấy lại quyền kiểm soát. Khi xem sự việc là dữ liệu để phân tích, bạn sẽ bớt tự trách mù quáng và bắt đầu thấy các điểm cần nâng cấp. Người dậm chân tại chỗ là người chỉ ôm cảm giác bị tổn thương. Người tiến lên là người đối diện, rút ra bài học rồi điều chỉnh hướng đi.
2 - Coi đây là giai đoạn “nâng cấp bản thân có chủ đích”
Rất nhiều người sau khi mất việc rơi vào trạng thái trống rỗng đến kiệt quệ: Không dám gửi CV tìm việc vì tự ti “mình bị sa thải nên mình kém”, hoặc chờ đợi được “ai đó” giới thiệu công việc, chờ vận may,... Tất cả đều vô nghĩa như nhau bởi khoảng thời gian “thất nghiệp bị động” này chính là lúc mình nên hành động, từng bước nhỏ.
Thay vì “bất động”, hãy chủ động tìm kiếm cơ hội, chủ động phát triển bản thân, nâng cấp kỹ năng. Song song đó, hãy rà soát lại “câu chuyện nghề nghiệp” của mình: bạn giỏi nhất ở điểm nào, đã tạo ra kết quả cụ thể gì, muốn đi theo hướng nào tiếp theo. Khi bạn hiểu rõ mình có giá trị gì, chuyện tìm việc sẽ có mục đích, trọng tâm rõ ràng hơn.
Mất việc vì thế không chỉ là khoảng trống thu nhập, mà là khoảng lặng cần thiết để chỉnh lại hướng đi, tránh quay lại đúng kiểu công việc cũ rồi vài năm sau lại rơi vào vòng lặp cũ.
3 - Đừng "chọn đại" 1 công việc chỉ vì áp lực tiền bạc
Thực tế thì áp lực tiền nong là thứ dễ khiến người ta vội vàng nhận đại một công việc không phù hợp, chỉ để thoát khỏi cảm giác bất an. Vì vậy, sau khi bị sa thải, một việc rất quan trọng là ngồi xuống tính lại bức tranh tài chính cá nhân.
Mình có bao nhiêu tiền tiết kiệm, chi tiêu tối thiểu mỗi tháng là bao nhiêu, có khoản nào có thể cắt bớt tạm thời? Khi biết rõ mình có thể “trụ” được bao lâu, tâm lý sẽ vững hơn rất nhiều. Nếu cần, hãy chủ động tìm các nguồn thu ngắn hạn như freelance, làm part-time, nhận việc theo dự án… Không nhất thiết phải đúng ngành, miễn là lao động chân chính và giúp dòng tiền không bị đứt gãy.
Mục tiêu ở giai đoạn này không phải kiếm thật nhiều, mà duy trì khả năng kiếm tiền để trang trải cuộc sống, nhờ đó, bạn sẽ có thời gian tìm đúng công việc phù hợp thay vì chấp nhận 1 môi trường, 1 công việc “không đúng kỳ vọng” để rồi lại tiếp tục vòng lặp mỏi mệt.
Ngọc Linh
