Theo Cổng thông tin điện tử Bộ Công an, thời gian gần đây xuất hiện nhiều thủ đoạn lừa đảo trong đó đối tượng tìm cách tiếp cận, thu thập thông tin cá nhân và hình ảnh căn cước của người dân.
Một số trường hợp giả danh cán bộ công an, cơ quan nhà nước hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ để tạo lòng tin, sau đó yêu cầu nạn nhân cung cấp ảnh căn cước, ảnh chân dung, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc mã xác thực.
Trong một vụ việc được Công an tỉnh Tuyên Quang cảnh báo hồi tháng 6, một phụ nữ nhận cuộc gọi từ người tự xưng là cán bộ Công an TP Hà Nội. Người này nói căn cước của bà đã bị người khác nhặt được và sử dụng vào một vụ án liên quan đến ma túy.
Để tạo áp lực, đối tượng yêu cầu nạn nhân phối hợp điều tra, đồng thời đề nghị chụp căn cước mới, ảnh chân dung và thẻ ngân hàng gửi qua Zalo. Người này còn yêu cầu nạn nhân giữ kín thông tin với những người xung quanh.
Nhờ người thân nghi ngờ và báo công an địa phương, vụ việc được xác định là thủ đoạn lừa đảo. Nạn nhân không thực hiện thêm các yêu cầu và tránh được nguy cơ mất tài sản.
Ảnh căn cước chứa nhiều dữ liệu quan trọng
Không chỉ được sử dụng để xác định danh tính, hình ảnh căn cước còn chứa nhiều thông tin cá nhân có giá trị đối với các hoạt động xác thực trực tuyến. Khi bị thu thập trái phép, những dữ liệu này có thể bị kết hợp với các thông tin khác để phục vụ hành vi giả mạo danh tính hoặc lừa đảo.
Bộ Công an từng ghi nhận các vụ việc trong đó thông tin cá nhân, đặc biệt là dữ liệu căn cước, bị thu thập và mua bán trái phép. Tháng 7/2026, Công an xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên, cho biết đã điều tra một nhóm đối tượng thu thập, mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng của học sinh. Quá trình điều tra cho thấy nhóm này thu thập nhiều thông tin cá nhân, trong đó có căn cước công dân, để phục vụ hoạt động mua bán dữ liệu.
Trên thực tế, nhiều người vẫn có thói quen gửi ảnh căn cước khi làm thủ tục thuê nhà, mua bán hàng hóa, đăng ký dịch vụ hoặc xác minh tài khoản trực tuyến. Nếu không kiểm tra rõ bên tiếp nhận và mục đích sử dụng, hình ảnh giấy tờ có thể được lưu trữ, chuyển tiếp hoặc sử dụng ngoài phạm vi mà người cung cấp ban đầu biết đến.
Cơ quan công an khuyến cáo người dân không cung cấp thông tin cá nhân, ảnh căn cước, ảnh chân dung, số tài khoản ngân hàng, mã OTP hay các dữ liệu sinh trắc học cho người lạ liên hệ qua điện thoại, tin nhắn, Zalo, email hoặc mạng xã hội.
Không gửi ảnh căn cước chỉ vì một yêu cầu trên mạng
Một điểm đáng chú ý là từ ngày 1/1/2026, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 có quy định liên quan đến việc sử dụng hình ảnh giấy tờ tùy thân để xác thực tài khoản trên các dịch vụ mạng xã hội. Theo thông tin được Công an tỉnh Tây Ninh đăng tải, khoản 2 Điều 29 Luật 91/2025/QH15 quy định tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ mạng xã hội, truyền thông trực tuyến không được yêu cầu người dùng cung cấp hình ảnh, video chứa toàn bộ hoặc một phần giấy tờ tùy thân làm yếu tố xác thực tài khoản.
Điều này cũng cho thấy người dùng cần thận trọng trước những thông báo xuất hiện trên mạng với nội dung yêu cầu "xác minh danh tính", "mở khóa tài khoản" hoặc "cập nhật thông tin" bằng cách gửi ảnh căn cước.
Các yêu cầu đến từ tài khoản lạ, số điện thoại không xác định hoặc đường link không rõ nguồn gốc càng cần được kiểm tra trước khi thực hiện. Cơ quan công an tại nhiều địa phương cũng liên tục cảnh báo về thủ đoạn giả danh cán bộ để yêu cầu người dân cung cấp ảnh căn cước, thông tin ngân hàng hoặc cài đặt ứng dụng nhằm chiếm đoạt dữ liệu và tài sản.
Trong trường hợp cần cung cấp giấy tờ cho một giao dịch hợp pháp, người dân nên xác định rõ đơn vị tiếp nhận, mục đích sử dụng và phạm vi thông tin cần thiết. Việc gửi ảnh giấy tờ qua các ứng dụng nhắn tin cũng không nên thực hiện một cách tùy tiện khi chưa xác minh người nhận.
Cơ quan công an khuyến cáo người dân đặc biệt cảnh giác với những cuộc gọi hoặc tin nhắn tạo cảm giác khẩn cấp, đe dọa hoặc yêu cầu giữ bí mật. Đây là những dấu hiệu thường xuất hiện trong các kịch bản lừa đảo nhằm khiến nạn nhân mất bình tĩnh và làm theo hướng dẫn của đối tượng.
Trong bối cảnh nhiều thủ tục hành chính và giao dịch chuyển sang môi trường số, căn cước ngày càng gắn với nhiều hoạt động xác thực danh tính. Vì vậy, bảo vệ hình ảnh và thông tin trên giấy tờ tùy thân cũng là một phần quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ dữ liệu cá nhân bị khai thác trái phép.
Theo Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an, Cổng TTĐT Công an Tỉnh Điện Biên
Huỳnh Duy
