Cùng thời điểm học sinh, sinh viên trên cả nước chuẩn bị bước vào năm học mới, các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng tiếp tục gia tăng hoạt động, nhắm vào tân sinh viên vừa hoàn tất thủ tục nhập học.
Một trong những thủ đoạn đang được cảnh báo là giả danh cán bộ công an, cơ quan Bảo hiểm xã hội hoặc nhà trường để yêu cầu cập nhật thông tin bảo hiểm y tế (BHYT), sau đó dẫn dụ nạn nhân cài đặt ứng dụng giả mạo nhằm chiếm quyền điều khiển điện thoại và tài khoản ngân hàng.
Theo cảnh báo của Công an xã Ái Quốc, tỉnh Hưng Yên, các đối tượng thường chủ động thu thập thông tin cá nhân của tân sinh viên như họ tên, số điện thoại, trường học và số Căn cước công dân. Với những dữ liệu có được, chúng gọi điện trực tiếp cho nạn nhân, tự xưng là cán bộ Công an, cán bộ cơ quan Bảo hiểm xã hội hoặc nhân viên phòng quản lý học viên của nhà trường.
Để tạo lòng tin, đối tượng đưa ra những thông tin liên quan trực tiếp đến việc nhập học và tham gia BHYT. Chúng có thể thông báo dữ liệu BHYT của sinh viên bị sai, chưa được đồng bộ với hệ thống dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc ứng dụng VssID gặp lỗi. Sau đó, nạn nhân được yêu cầu nhanh chóng cập nhật thông tin để tránh ảnh hưởng đến quyền lợi khám, chữa bệnh trong năm học.
Khi nạn nhân bắt đầu lo lắng, các đối tượng chuyển sang bước tiếp theo. Chúng yêu cầu kết bạn qua Zalo, Messenger, Telegram hoặc một nền tảng mạng xã hội khác để “hướng dẫn” thực hiện thủ tục. Sau đó, một đường link được gửi đến điện thoại với yêu cầu truy cập hoặc tải ứng dụng để hoàn tất việc cập nhật thông tin.
Đây cũng là thời điểm nạn nhân có nguy cơ rơi vào bẫy công nghệ. Ứng dụng được thiết kế với giao diện giả mạo các nền tảng quen thuộc như VssID, VNeID hoặc Cổng dịch vụ công, khiến người dùng khó nhận biết bằng mắt thường. Trong quá trình cài đặt, ứng dụng có thể yêu cầu cấp quyền “Trợ năng” (Accessibility) trên điện thoại.
Nếu người dùng cấp quyền, phần mềm độc hại có thể tạo điều kiện để kẻ gian kiểm soát hoặc thao tác từ xa trên thiết bị. Từ đó, chúng có thể theo dõi tin nhắn, lấy mã OTP, thực hiện các thao tác trên ứng dụng ngân hàng và chuyển tiền khỏi tài khoản của nạn nhân.
Điểm đáng chú ý của thủ đoạn này là các đối tượng không chỉ dựa vào yếu tố công nghệ mà còn khai thác tâm lý lo lắng của tân sinh viên và phụ huynh trong giai đoạn nhập học. Những thông tin cá nhân mà chúng nắm được từ trước khiến cuộc gọi trở nên đáng tin hơn, trong khi yêu cầu “cập nhật ngay” tạo tâm lý thúc giục, khiến nạn nhân dễ bỏ qua các bước xác minh.
Công an xã Ái Quốc khuyến cáo người dân đặc biệt cảnh giác với các cuộc gọi từ số điện thoại lạ, nhất là khi người gọi tự xưng là cán bộ cơ quan Nhà nước, cơ quan Bảo hiểm xã hội hoặc nhà trường và yêu cầu cung cấp, cập nhật thông tin cá nhân.
Tân sinh viên và phụ huynh không nên truy cập các đường link được gửi từ nguồn không xác định, không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người lạ và tuyệt đối không cấp quyền “Trợ năng” cho những ứng dụng đáng ngờ. Các ứng dụng phục vụ thủ tục hành chính cần được tải từ các nguồn chính thức như CH Play hoặc App Store.
Khi nhận được yêu cầu liên quan đến hồ sơ nhập học, BHYT hoặc thông tin cá nhân, người dân nên chủ động liên hệ với Phòng Quản lý học viên, Phòng Đào tạo của nhà trường hoặc cơ quan Bảo hiểm xã hội để xác minh trước khi thực hiện bất kỳ thao tác nào.
Trong trường hợp nghi ngờ đã cài đặt ứng dụng giả mạo hoặc phát hiện dấu hiệu tài khoản ngân hàng bị truy cập trái phép, người dùng cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản, thẻ và các dịch vụ liên quan, đồng thời trình báo cơ quan Công an để được hướng dẫn xử lý.
Theo Cổng thông tin điện tử xã Ái Quốc, tỉnh Hưng Yên
Huỳnh Duy
