Trong nhiều năm, các chuyên gia hoạch định tài chính thường khuyến nghị một nguyên tắc đơn giản giúp người mua ô tô tránh vay quá nhiều và biến chiếc xe thành gánh nặng tài chính. Đó là công thức 20-4-10, tập trung vào 3 yếu tố gồm số tiền trả trước, thời hạn vay và tỷ lệ chi phí dành cho việc sở hữu ô tô so với thu nhập.
Công thức 20-4-10 khi mua ô tô là gì?
Công thức 20-4-10 được hiểu là người mua nên trả trước ít nhất 20% giá trị chiếc xe, khoản vay nên được thanh toán trong thời gian không quá 4 năm và tổng chi phí liên quan đến việc sở hữu, sử dụng ô tô không nên vượt quá 10% thu nhập. Đây được xem là nguyên tắc giúp người mua cân đối giữa khả năng tài chính hiện tại và chi phí phải gánh trong nhiều năm sau khi mua xe.
Trong đó, mức trả trước 20% giúp giảm số tiền phải vay ngay từ đầu, từ đó hạn chế khoản lãi phải trả và giảm nguy cơ khoản nợ còn lại cao hơn giá trị thực tế của chiếc xe. Điều này đặc biệt đáng lưu ý bởi ô tô thường mất giá theo thời gian. Khoản trả trước càng lớn thì số tiền vay càng thấp, đồng nghĩa với việc người mua có thêm dư địa tài chính trong trường hợp giá trị xe giảm nhanh.
Yếu tố thứ hai thời hạn vay tối đa 4 năm, tương đương 48 tháng. Thời gian vay ngắn giúp người mua nhanh chóng hoàn tất khoản nợ và hạn chế tổng tiền lãi. Đổi lại, số tiền phải trả hàng tháng sẽ cao hơn so với những khoản vay kéo dài 5-7 năm.
Cuối cùng, tổng chi phí dành cho ô tô không vượt quá 10% thu nhập. Khoản chi này không chỉ bao gồm tiền trả góp mà còn có bảo hiểm, nhiên liệu, bảo dưỡng và sửa chữa. Nói cách khác, việc một chiếc xe có mức trả góp hàng tháng vừa túi tiền chưa đồng nghĩa với việc người mua thực sự đủ khả năng sở hữu nó.
Chẳng hạn, với một chiếc ô tô đã qua sử dụng có giá trung bình khoảng 26.342 USD (khoảng 659 triệu đồng), nếu người mua trả trước 20%, tiền trả góp hàng tháng có thể vào khoảng 505 USD (khoảng 12,6 triệu đồng), chưa tính các chi phí khác. Khi cộng thêm khoảng 190 USD (4,75 triệu đồng) tiền bảo hiểm, 201 USD (5 triệu đồng) tiền nhiên liệu và 100 USD (2,5 triệu đồng) cho bảo dưỡng, sửa chữa, tổng chi phí có thể lên tới gần 996 USD/tháng (khoảng 24,9 triệu đồng).
Theo nguyên tắc 10%, một hộ gia đình phải có thu nhập khoảng 120.000 USD/năm (khoảng 3 tỷ đồng/năm) nếu muốn khoản chi gần 996 USD/tháng này nằm trong giới hạn được khuyến nghị.
Nên làm gì nếu công thức 20-4-10 không hiệu quả?
Nếu không thể đáp ứng đầy đủ công thức 20-4-10, điều quan trọng không phải là cố kéo dài thời hạn vay chỉ để đưa khoản trả góp hàng tháng xuống mức dễ chịu hơn. Một khoản vay 72 hoặc 84 tháng có thể khiến tiền trả mỗi tháng thấp hơn, nhưng đồng thời người mua phải chịu lãi trong thời gian dài hơn và có nguy cơ vẫn còn nợ chiếc xe khi giá trị xe đã giảm đáng kể.
Thay vì chỉ nhìn vào con số trả góp hàng tháng, người mua nên tính toàn bộ chi phí dành cho ô tô và đặt nó trong ngân sách tổng thể của gia đình. Theo các chuyên gia tài chính, nếu mức 10% quá khó thực hiện, việc dành khoảng 12-15% thu nhập trước thuế cho chi phí đi lại có thể là một mục tiêu thực tế hơn đối với một số hộ gia đình. Tuy nhiên, điều quan trọng là khoản chi này không được khiến những nhu cầu thiết yếu khác hoặc khoản tiết kiệm bị ảnh hưởng quá mức.
Một cách khác để giảm áp lực tài chính là hạ ngân sách mua xe thay vì kéo dài thời hạn vay. Người mua có thể cân nhắc những mẫu ô tô đã qua sử dụng khoảng 3-5 năm. Nhóm xe này thường có mức giá dễ tiếp cận hơn xe mới, trong khi vẫn có thể sở hữu các trang bị an toàn và công nghệ tương đối hiện đại. Đồng thời, việc chọn một mẫu xe có độ tin cậy cao cũng giúp hạn chế nguy cơ phát sinh chi phí sửa chữa lớn.
Về bản chất, công thức 20-4-10 không chỉ nhằm xác định một chiếc ô tô có giá bao nhiêu là phù hợp. Quan trọng hơn, đây là cách để người mua nhìn toàn diện vào chi phí sở hữu xe, thay vì chỉ quan tâm đến khoản tiền phải trả mỗi tháng. Khi không thể đáp ứng hoàn toàn quy tắc, việc điều chỉnh giá xe, tăng tiền trả trước hoặc kiểm soát tổng chi phí sử dụng thường là những lựa chọn đáng cân nhắc hơn so với việc kéo dài khoản nợ quá lâu.
(Nguồn: CNBC)
Ngọc Linh
