Trong bối cảnh thị trường lao động toàn cầu đang biến động mạnh mẽ dưới tác động của Trí tuệ nhân tạo (AI), Trường Đại học FPT tổ chức hội nghị chuyên sâu với chủ đề "FPTU Career Summit 2026: Forming the Future of Work". Diễn ra tại Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NIC), hội nghị đã mang đến góc nhìn toàn cảnh về tương lai việc làm và những chuẩn bị cần thiết cho thế hệ trẻ trong thời đại số.
Hội nghị quy tụ sự tham gia của lãnh đạo, cán bộ và giảng viên Trường Đại học FPT; các chuyên gia hàng đầu từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước như: Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NIC), TopCV Việt Nam, LG Electronics R&D Việt Nam, JETRO, K-Market, Dentsu Redder, FPT Software, Logivan và AI Việc; và hơn 1.200 sinh viên…
Phát biểu khai mạc, ông Phan Trường Lâm - Phó Giám đốc Trường Đại học FPT tại Hà Nội nhấn mạnh: "Trong bối cảnh công nghệ thay đổi chóng mặt, những kiến thức được học từ vài năm trước có thể đã không còn đủ đáp ứng yêu cầu hiện tại. Những kỹ năng từng được xem là quan trọng nhất nay có thể không còn giữ vị thế ưu tiên. Để đối mặt với những thách thức nghề nghiệp và kiến tạo một tương lai tươi sáng, sinh viên cần chủ động trang bị cho mình những kỹ năng mới, phương pháp mới và đặc biệt là một tư duy hoàn toàn mới."
Ông cũng nhấn mạnh việc chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho thế hệ trẻ không còn là câu chuyện riêng của nhà trường mà cần sự đồng hành chặt chẽ từ doanh nghiệp. Đó cũng chính là lý do mà Trường Đại học FPT tổ chức FPTU Career Summit 2026.
Sự dịch chuyển của thị trường lao động trong bối cảnh AI và cơ hội của Việt Nam
Tại hội nghị, các chuyên gia nhận định Việt Nam đang hội tụ đủ các yếu tố "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để trở thành điểm đầu tư hấp dẫn.
Ông Vũ Nhật Anh - Đồng sáng lập, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Điều hành Sản phẩm & Công nghệ tại TopCV Việt Nam mang đến bức tranh vĩ mô về thị trường lao động trong thế giới VUCA (Volatility – Uncertainty – Complexity – Ambiguity).
Ông nhận định: “Tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam luôn đứng trong top khu vực; riêng năm 2025, tốc độ tăng trưởng GDP Việt Nam cũng cao nhất trong nhóm ASEAN 6 với con số 8,02%. Và chính phủ Việt Nam cũng đang đặt ra các mục tiêu vô cùng thách thức là tăng trưởng GDP 2 con số, tức là tối thiểu 10% một năm. Trong giai đoạn từ 2026 - 2030 và đặc biệt kỳ vọng năm 2030, đóng góp của kinh tế số sẽ chiếm 30% tổng GDP”.
Ông cũng phân tích kinh tế số được hiểu không chỉ có sản xuất phần mềm, sản xuất chip, các ngành công nghệ cao mà còn bao gồm cả việc ứng dụng công nghệ và tất cả các lĩnh vực ngành nghề từ ngân hàng, giáo dục, thậm chí là nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản... Và 30% có nghĩa là cứ 10 đồng tạo ra trong nền kinh tế sẽ có 3 đồng tạo ra bởi khoa học công nghệ, AI, dữ liệu.
Với những điều kiện thuận lợi, Việt Nam đã và đang trở thành một điểm đến vô cùng hấp dẫn, thu hút làn sóng đầu tư FDI. Tại thời điểm 2025, tỷ lệ vốn FDI được giải ngân khoảng hơn 27 tỷ đô, tăng 9% so với năm 2024 và cũng cao nhất trong 5 năm gần đây. Việt Nam cũng được ghi nhận là có khả năng thích ứng rất nhanh với các công nghệ mới như AI, giúp các doanh nghiệp dễ dàng chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Nhiều tập đoàn lớn như Samsung, LG, Intel, Pandora và Lego đã chọn Việt Nam làm cứ điểm đầu tư chiến lược, mang theo không chỉ nguồn vốn mà cả công nghệ và quy trình sản xuất tiên tiến.
Ngoài phân tích về tiềm năng, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam, các chuyên gia cũng chỉ ra thách thức với thị trường lao động Việt Nam: không thiếu phần mềm, không thiếu công cụ AI nhưng đang thiếu trầm trọng người có thể thay đổi, sử dụng và làm chủ chúng trong công việc thực tiễn.
Theo khảo sát của TopCV, 68% doanh nghiệp sản xuất ghi nhận nhu cầu tuyển dụng tăng trưởng, trong đó 33% tăng đáng kể. Tuy nhiên, khảo sát Deloitte Global Human Capital Trends 2026 chỉ ra 66% nhà quản lý nhận định nhân sự mới chưa sẵn sàng đáp ứng yêu cầu công việc đang thay đổi nhanh, trong khi chỉ 27% doanh nghiệp tự đánh giá quản lý sự thay đổi hiệu quả. Riêng với khối FDI, con số nghiêm trọng hơn: chỉ có 9% doanh nghiệp FDI hài lòng với chất lượng lao động hiện tại, dù quy mô lao động trong khu vực này đã đạt khoảng 4,8 triệu người.
Ông Vũ Nhật Anh nêu rõ vấn đề: "85% lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng khả năng thích nghi của lực lượng lao động là yếu tố then chốt nhất. Vậy mà tất cả những gì sinh viên đang học ngày hôm nay, kinh nghiệm có được ngày hôm nay - rất có thể một vài năm sau đã không còn dùng được nữa." Đây chính là lý do phương thức cũ như GPA cao, gom chứng chỉ đang mất dần giá trị.
Ông cũng nhấn mạnh: "Khả năng học hỏi và thích nghi nhanh sẽ luôn là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất. Chúng ta là thế hệ sẽ đi cùng kỷ nguyên vươn mình."
Đồng tình quan điểm, bà Tô Thị Loan, Giám đốc Tuyển dụng tại Vinsmart Future, chia sẻ từ góc nhìn thực chiến của người làm tuyển dụng qua nhiều thế hệ doanh nghiệp công nghệ lớn tại Việt Nam. Bà chỉ ra khoảng cách lớn nhất giữa sinh viên và kỳ vọng doanh nghiệp không nằm ở kỹ thuật mà ở tư duy hệ thống và khả năng kể chuyện bằng dữ liệu cho người không cùng chuyên môn.
Nhìn lại hành trình tuyển dụng từ năm 2020-2004, bà Tô Thị Loan cho biết: "AI không lấy việc của bạn. “Người biết dùng AI” mới lấy việc của bạn."
Ông Bùi Ngọc Tú – Phó Giám đốc Tuyển dụng, Neweb Việt Nam (WNC) cũng cho biết các kỹ năng doanh nghiệp kỳ vọng ở thế hệ trẻ tập trung vào: giao tiếp đa văn hóa, làm việc nhóm xuyên quốc gia, xử lý vấn đề, quản lý thời gian và khả năng học tập kiến thức mới liên tục.
Người trẻ cần chuẩn bị gì cho tương lai?
Ông Wee Sung Yun – Tổng Giám đốc LG Electronics R&D Vietnam trong bài chia sẻ với chủ đề: “AI & The Future of Work: A Strategic on AI and the future of work in the digital era” nhấn mạnh, để hướng tới một thế giới nơi con người đang sống cùng các trợ lý AI - những người biết và có thể xử lý mọi thứ liên quan đến phần mềm, luật pháp, khoa học, lịch sử, triết học và nhiều lĩnh vực khác; con người cần có một tư duy cởi mở về vấn đề này.
Mỗi người cũng cần thay đổi trong cách làm việc và chuẩn bị những năng lực quan trọng từ tư duy “Tìm việc" hoặc "Sẵn sàng cho công việc" (Job Ready) sang "Thích ứng công việc với tư cách là người xây dựng hệ thống" (Job Adapt as System Builder); vai trò thay vì chỉ là người thực thi tác vụ hay người viết mã trở thành kiến trúc sư giải pháp và người làm chủ vấn đề.
Bà Trần Thị Bích Ngọc – Giám đốc Vận hành Sản phẩm, AIViec cũng khẳng định: “3 kỹ năng gần như xuất hiện 100% trong yêu cầu tuyển dụng hiện nay mà người trẻ cần chuẩn bị là: Giao tiếp, Giải quyết vấn đề và Kỹ năng tự học”.
Ở phiên thảo luận, với góc độ một chuyên gia lĩnh vực công nghệ, ông Vũ Minh Phong - Giám đốc Chuyển đổi AIX, Đơn vị Chiến lược FPT Software Tp.HCM cho biết, đơn vị ông hiện đã tìm ra được mô hình nhân sự mong muốn là AI-Augmented Software Engineer - kỹ sư phần mềm tăng cường bởi AI.
Ông phân tích sự chuyển dịch từ mô hình phát triển phần mềm truyền thống sang mô hình lấy con người làm trung tâm (Human Centric Model), trong đó AI đảm nhận toàn bộ các hoạt động lặp lại và kỹ sư cần nắm vững ba vai trò: Initiate (chọn đúng phương pháp AI), Operate (vận hành và tối ưu) và Innovate (tiến hóa cùng các cập nhật AI mới).
Ông Vũ Phong giới thiệu khung 5 cấp độ năng lực của kỹ sư tăng cường AI – từ "Curious" (nhận thức cơ bản) đến "Champion" (định hình chiến lược AI cho 100+ kỹ sư) – như một lộ trình phát triển nghề nghiệp cụ thể cho sinh viên ngành công nghệ.
Bổ sung thêm về sự kết hợp của nhân sự và AI trong lĩnh vực Logistic, bà Phạm Khánh Linh - Nhà sáng lập & Giám đốc Điều hành Logivan Logistics & FreightPilot.AI cho biết: Trong ngành Logistics, con người vẫn đóng vai trò trung tâm vì tính chất chuỗi phức tạp và cần sự phối hợp, kết nối nhiều bên liên quan. AI không thay thế con người mà trở thành công cụ đắc lực để nâng cao năng suất.
Vì vậy, thay vì là người thực thi thủ công (manual), con người chuyển dịch thành “Người điều phối” (Coordinator). Những cá nhân thành công nhất là những người biết cách điều khiển nhiều AI agents cùng lúc để giải quyết các đầu việc phức tạp.
Sau cùng, mang đến con số đáng suy nghĩ về việc giảm số lượng 2/3 nhân sự sau khi ứng dụng AI nhưng doanh thu vẫn đạt 1000 tỷ không đổi, ông Nguyễn Duy Thông - Đồng sáng lập & Giám đốc Điều hành Dentsu Redder cũng nhắn gửi “3 chữ S” đến các bạn sinh viên:
“Chữ S đầu tiên là “Sense”: Các bạn hãy dùng tất cả những giác quan của con người để cảm nhận cuộc sống này, tận hưởng buổi chạy bộ vào sáng sớm, nhậu với chúng bạn ở quán bia hơi vỉa hè vào ban đêm, hãy đi vào những ngõ nhỏ, phố nhỏ của Hà Nội cổ kính để hiểu nhịp sống đang diễn ra như thế nào.
Chữ S thứ 2 là “Seek”: Các bạn hãy tìm kiếm, đào sâu vào gốc rễ để biết mình sinh ra ở đâu, vùng đất nào, lý giải tại sao chúng ta lại phải quây quần bên nhau trong ngày Tết, tại sao bà con, gia đình trong chòm xóm cùng quây quần trên một mâm cỗ để thấy mình khác biệt với những nước trên thế giới như thế nào; để giữ được những nét đẹp văn hóa Việt Nam khi đi ra toàn cầu.
Và chữ S thứ 3 là “Soul”: Linh hồn là thứ mà AI không thể thay thế được, hãy luôn chuẩn bị một tâm hồn đẹp bằng cách rèn giũa 2 chữ S trước đó để trở thành một người “chất”, có nội hàm, trở thành một người thú vị sử dụng AI thay vì chỉ là người thuần túy sử dụng AI”.
Thông qua chia sẻ từ các chuyên gia và những phiên thảo luận chuyên sâu, hơn 1.200 sinh viên đã có thêm những góc nhìn thực tiễn từ các vị khách mời đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau như tuyển dụng, logistic, công nghệ, marketing, bán lẻ… về vai trò của AI cũng như năng lực mà thế hệ trẻ cần chuẩn bị để thích nghi và phát triển trong thời đại mới.
Ánh Lê
