Di sản nhiều đời, quyền thừa kế chồng chéo
Năm 2023, bà Dương ở huyện Tự Vĩnh, thành phố Lô Châu, Tứ Xuyên, qua đời vì bệnh. Bà để lại 5 sổ tiết kiệm tại ngân hàng với tổng số dư 221.811 NDT (hơn 835 triệu đồng).
Bà Dương không còn cha mẹ hay chồng, con ruột của bà cũng đã mất trước đó. Theo quy định của Bộ luật Dân sự Trung Quốc, trong trường hợp này, quyền thừa kế của người con đã mất sẽ chuyển sang cho thế hệ sau theo. Tuy nhiên, cháu ngoại của bà Dương cũng đã qua đời. Hệ quả là quyền thừa kế tiếp tục được chuyển sang đời sau nữa, tức những người chắt, trong đó có ông Lâm cùng 3 người khác.
Chính mối quan hệ thừa kế đặc biệt phức tạp này đã khiến vụ việc trở nên rối rắm. Khi ông Lâm và các đồng thừa kế mang giấy tờ tới ngân hàng để rút tiền, họ đã bị ngân hàng từ chối chi trả. Ngân hàng cho biết họ không thể xác định rõ người thừa kế hợp pháp trong vụ việc của bà Dương và lo ngại rủi ro pháp lý nếu chi tiền sai đối tượng.
Ngân hàng “giữ tiền”, người thân khởi kiện
Việc bị từ chối rút tiền đã đẩy gia đình ông Lâm vào thế khó. Với họ, đây là di sản hợp pháp để lại, song với ngân hàng, đây là khoản tiền “nhạy cảm”, chỉ có thể giải ngân khi đầy đủ căn cứ pháp lý rõ ràng.
Không đạt được thỏa thuận, ông Lâm và các đồng thừa kế đã khởi kiện ngân hàng ra TAND huyện Tự Vĩnh. Tại tòa, trọng tâm tranh luận xoay quanh hai vấn đề: Thứ nhất, ai là người thừa kế hợp pháp cuối cùng của bà Dương?
Thứ hai, ngân hàng có quyền từ chối chi trả trong trường hợp đã xác lập được chuỗi thừa kế hợp pháp hay không?
Sau khi xem xét hồ sơ, giấy chứng tử và quan hệ huyết thống qua nhiều thế hệ, tòa án địa phương xác định rõ quyền thừa kế của 3 người trên là hợp pháp, phù hợp với các điều khoản liên quan trong Bộ luật Dân sự Trung Quốc. Từ đó, tòa án đưa ra phán quyết buộc ngân hàng phải chi trả toàn bộ 221.811 NDT cho các nguyên đơn theo đúng quy định pháp luật Trung Quốc.
Vụ việc tại Tự Vĩnh không phải trường hợp hiếm. Theo Trung Quốc Tân Văn xã và Nhật báo Công nhân, nguyên nhân cốt lõi nằm ở xung đột giữa quyền thừa kế dân sự và quy trình kiểm soát rủi ro của ngân hàng. Ngân hàng lo ngại việc chi trả sai đối tượng sẽ dẫn tới kiện tụng hoặc trách nhiệm pháp lý, trong khi người dân lại cho rằng thủ tục quá rườm rà, thiếu nhân văn, nhất là khi người thừa kế đã lớn tuổi.
Từ các vụ án thực tế, tòa án và cơ quan pháp luật Trung Quốc thường chỉ ra 3 cách để thân nhân rút tiền gửi của người đã mất: Một là rút trực tiếp tại ngân hàng đối với khoản tiền nhỏ, trong hạn mức cho phép (thường từ 10.000 đến 50.000 NDT, tùy quy định từng ngân hàng);
Hai là thực hiện công chứng thừa kế, cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống; Ba là khởi kiện ra tòa án, sử dụng bản án có hiệu lực pháp luật làm căn cứ buộc ngân hàng chi trả.
Vụ án tại Tự Vĩnh thuộc trường hợp thứ ba, đồng thời cho thấy khi quan hệ thừa kế phức tạp, con đường tố tụng gần như là lựa chọn duy nhất.
Ánh Lê (Theo Luzhou Peace Network)
