Ngày 23/4/2026, tờ Granma - Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Cuba - cho biết, tính đến cuối năm 2025, Cuba đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc khôi phục Hệ thống Điện Quốc gia bất chấp sự gia tăng lệnh cấm vận của Mỹ, bao gồm cả việc tịch thu một tàu chở một triệu thùng nhiên liệu vào tháng 12 cùng năm.
Trong 2026, Cuba đang thực hiện loạt kế hoạch nhằm hướng đến mục tiêu dài hạn đạt được chủ quyền năng lượng hoàn toàn năm 2050.
"Cuba đã thực hiện một chiến lược toàn diện: Hơn 1.000 Megawatt (MW) đã được khôi phục trong sản xuất điện phân tán (phát điện quy mô nhỏ, thường bằng năng lượng tái tạo), sản lượng khí đốt quốc gia được tăng lên, các tổ máy nhiệt điện quan trọng được sửa chữa và tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo đã tăng từ 3% lên 10% trong một năm" - Granma trích lời Bộ trưởng Năng lượng và Mỏ Cuba, ông Vicente de la O Levy.
Bộ trưởng Bộ Năng lượng và Mỏ của Cuba, ông Vicente de la O Levy, trong một lần phát biểu tại cuộc họp báo năm 2024 ở Havana, Cuba. Ảnh: EFE/Ernesto Mastrascusa
Ông cho biết thêm, những tác động vẫn còn tiếp diễn và năm 2026 sẽ tập trung vào việc củng cố những thành tựu đã đạt được; giới thiệu các hệ thống lưu trữ năng lượng mới...
Hồi sinh từ điểm xuất phát gần như bằng 0
Theo ông Vicente de la O Levy, cuối năm 2024, Cuba rơi vào tình huống tưởng như không lối thoát: Trong tổng số gần 3.000 MW công suất điện phân tán đã lắp đặt, chỉ có vỏn vẹn 350 MW thực sự khả dụng — do thiếu linh kiện và nguồn tài chính.
Kết quả: Một năm sau, con số đó đã vượt 1.000 MW. Tỷ lệ năng lượng tái tạo tăng gấp 3 lần trong 12 tháng. Đó là tốc độ mà nhiều quốc gia có đủ nguồn lực hơn cũng chưa chắc đạt được.
Bước nhảy vọt này không chỉ là con số thống kê. Khi một trận bão lớn tàn phá các tỉnh Granma, Guantánamo, Holguín và Las Tunas — khiến những vùng này bị cắt đứt hoàn toàn khỏi lưới điện quốc gia — chính nguồn điện phân tán được khôi phục đó đã giúp hàng triệu người dân trụ qua thảm họa.
Quá trình chuyển đổi năng lượng Cuba đang diễn ra trên nhiều mặt trận. Nếu tính tổng cả khu vực tư nhân, doanh nghiệp nhà nước và các cơ quan chính phủ, Cuba hiện đang tiến gần đến mốc 15% năng lượng tái tạo — tương đương khoảng 1.700 MW từ phát điện sạch.
Năm 2026: Tiến từng bước. Chậm mà chắc
Chương trình của Chính phủ Cuba có 62 hành động chi tiết, được chia nhỏ theo từng tháng và đánh giá hàng tuần. Mục tiêu năm 2026 không chỉ là tăng trưởng mà còn là củng cố và duy trì những thành quả đã đạt được.
Một trong những bước đi chiến lược nhất là đẩy mạnh khai thác khí đốt trong nước. Ưu tiên hàng đầu là duy trì hoạt động của các nhà máy nhiệt điện bằng dầu thô Cuba, bởi vì nếu không có nhiên liệu đó, quốc đảo này sẽ bị mất điện hoàn toàn.
Cuba khoan thêm giếng mới, tăng sản lượng khí đốt nội địa và đạt công suất lắp đặt 370 MW — với mức vận hành ổn định trung bình 340 MW hoàn toàn bằng nhiên liệu tự sản xuất, không phụ thuộc nhập khẩu.
Về lĩnh vực năng lượng tái tạo, hiện nay, Cuba đã có 1.114 MW công suất phát điện phân tán. Với nguồn ngân sách hạn chế, Cuba lựa chọn cách phân bổ rất đáng chú ý: 15.000 thiết bị năng lượng mặt trời (dòng Ecoflow, được cải tiến để chỉ sạc bằng ánh sáng mặt trời) được phân phát ưu tiên cho giáo viên, bác sĩ và trẻ em phụ thuộc vào điện vì lý do y tế.
Trang trại điện gió La Herradura 1 (phía bắc tỉnh Las Tunas) có tổng cộng 22 tuabin gió.
Thêm 5.000 hệ thống năng lượng mặt trời được lắp đặt tại các phòng khám đa khoa, nhà hộ sinh, viện dưỡng lão và các cơ sở thiết yếu — đảm bảo những nơi quan trọng nhất không bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu điện.
Năm 2026, Chính phủ triển khai 4 địa điểm lưu trữ pin lớn với tổng công suất 200 MW — giải pháp then chốt để ổn định lưới điện mặt trời vốn phụ thuộc vào thời tiết. Ngoài ra, Trang trại điện gió La Herradura 1 cũng đã bắt đầu lắp đặt các trụ tháp.
Cuba còn đang khôi phục 7.827 tuabin gió, 409 nhà máy khí sinh học và hệ thống bơm nước mặt trời phục vụ chăn nuôi — những tài sản năng lượng phân tán đang bị bỏ phí mà không cần đầu tư xây mới.
Lộ trình đến năm 2050 của Cuba: Chủ quyền năng lượng hoàn toàn
Nói về kế hoạch từng bước hướng tới chủ quyền năng lượng toàn diện của quốc đảo Caribe, người đứng đầu Bộ Năng lượng và Mỏ Cuba nhấn mạnh 3 giai đoạn then chốt:
Giai đoạn đầu tiên là đạt 24% năng lượng tái tạo vào năm 2030.
Giai đoạn thứ hai là đạt 40% vào năm 2035, điều này sẽ cho phép chúng ta loại bỏ nhập khẩu nhiên liệu, tiết kiệm hơn 1 triệu tấn mỗi năm.
Giai đoạn thứ ba, vào năm 2050, là chủ quyền năng lượng hoàn toàn với 100% năng lượng tái tạo.
Cuba có tiềm năng rất lớn trong sinh khối rừng, thủy điện, năng lượng gió và thậm chí cả năng lượng thủy triều...
Câu chuyện năng lượng Cuba năm 2025 không phải là câu chuyện của một quốc gia khuất phục trước khó khăn — mà là câu chuyện của một hệ thống buộc phải sáng tạo khi không còn lựa chọn nào khác.
Từ việc khai thác khí đốt nội địa, phân phối thiết bị năng lượng mặt trời đến các nhóm dễ tổn thương, đến việc tích hợp lưu trữ pin vào lưới điện — mỗi bước đi đều được tính toán trong điều kiện nguồn lực tối thiểu.
Nguồn: Granma - Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Cuba
Trang Ly
