Granma (Cơ quan ngôn luận Đảng cộng sản Cuba) ngày 24/5 thông tin, Trung tâm Nghiên cứu Dầu khí Cuba (CEINPET) vừa phát triển thành công công nghệ Termoconversión — một quy trình nhiệt chuyển hóa cho phép cải thiện căn bản các đặc tính của dầu thô nặng và siêu nặng.
Bí thư Thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba, ông Miguel Díaz-Canel Bermúdez. Nguồn: ACN/Ảnh tư liệu
"Đất nước chúng ta đã phá vỡ một nguyên tắc, một quan niệm sai lầm rằng dầu thô Cuba không thể tinh chế vì có mật độ và độ nhớt cao, và rằng nó chỉ có thể dùng trực tiếp trong một số nhà máy nhiệt điện. CEINPET vừa chứng minh điều ngược lại" - Bí thư Thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba, ông Miguel Díaz-Canel Bermúdez, nhấn mạnh tại phiên họp tháng Tư/2026 của Hội đồng Đổi mới Quốc gia (CNI).
Tháo gỡ "nút thắt" cho kho báu quốc gia Cuba
Vành đai dầu khí phía Bắc (NOB) là xương sống của sản lượng năng lượng Cuba, đóng góp hơn 99% tổng sản lượng dầu của cả nước. Trải rộng trên diện tích khoảng 750 km vuông, NOB là nguồn cung cấp dầu thô nặng ổn định trong hơn năm thập kỷ. NOB đóng vai trò quan trọng trong việc vận hành các nhà máy điện Cuba với sản lượng khoảng 45.000 thùng dầu và 2,7 triệu mét khối khí đốt mỗi ngày, chứng tỏ giá trị bền vững của nó.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) năm 2025 ước tính trữ lượng tài nguyên có thể khai thác về mặt kỹ thuật là 4.098 triệu thùng dầu và 375,7 tỷ mét khối khí đốt tại NOB.
Tuy nhiên, dầu thô Cuba lâu bị xem là "vấn đề nan giải" của ngành năng lượng nước này: Mật độ cao, độ nhớt lớn, hàm lượng lưu huỳnh nặng, ba đặc tính đó khiến loại dầu này gần như không thể xử lý bằng các quy trình lọc hóa thông thường.
Kết quả là dầu thô Cuba hầu như chỉ được đưa thẳng vào các nhà máy nhiệt điện — đốt trực tiếp để phát điện, không qua tinh chế, không tạo ra xăng, diesel hay các sản phẩm dầu mỏ có giá trị cao hơn.
Điều này cho thấy "Ở Cuba, chúng ta có khả năng về khoa học, đổi mới và giải quyết các vấn đề phức tạp từ góc độ khoa học và đổi mới", ông Miguel Díaz-Canel Bermúdez nói thêm. Ảnh: Estudios Revolución/Granma
Với công nghệ "Made in Cuba" mang tên Termoconversión (nhiệt chuyển hóa) của Trung tâm Nghiên cứu Dầu khí Cuba (CEINPET), thuộc Liên hiệp Cuba Petróleo (CUPET), dầu thô Cuba hứa hẹn được tinh chế sang loại cao cấp hơn.
Nguyên lý hoạt động: Thay vì cố gắng pha trộn dầu thô với Naphtha nhập khẩu để giảm độ nhớt — điều Cuba không còn làm được do bị cắt nguồn cung — công nghệ Termoconversión mới dùng nhiệt có kiểm soát để phá vỡ các hợp chất phức tạp nhất trong dầu thô, từ đó giảm độ nhớt mà không cần bất kỳ chất pha loãng nào từ bên ngoài.
Kỹ sư Irenaldo Pérez Cardoso, Phó Giám đốc CUPET, cho biết công nghệ này đã được CEINPET nghiên cứu trong nhiều năm. Bước tiếp theo là xây dựng nhà máy thí điểm tại Nhà máy lọc dầu Sergio Soto ở Cabaiguán, tỉnh Sancti Spíritus — nơi có đủ cơ sở hạ tầng về nước, hơi nước, điện và đặc biệt là đội ngũ kỹ thuật đã xử lý loại dầu thô này từ năm 2010.
Tự sản xuất Naphtha
Song song với công nghệ tinh chế dầu thô Termoconversión, các kỹ sư Cuba còn tìm ra giải pháp khác cho bài toán thiếu Naphtha — loại dung môi nhập khẩu vốn được dùng để pha loãng dầu thô trong quá trình khai thác và vận chuyển, nhưng đã cạn kiệt do lệnh cấm vận năng lượng.
Ảnh minh họa.
Thay vì chờ nhập khẩu, các chuyên gia đưa một loại dầu thô nội địa có độ nhớt thấp hơn vào nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz tại Santiago de Cuba để thử nghiệm tinh chế.
Kết quả của lần chạy thử đầu tiên vượt kỳ vọng:
Sản xuất được diesel thương mại — chất lượng không đạt mức diesel đặc biệt nhưng đủ tiêu chuẩn thương mại, dùng thay thế trong các quy trình khoan dầu.
Sản xuất được Naphtha dùng làm dung môi giảm độ nhớt — lô hàng đầu tiên cung cấp đủ nguyên liệu cho 15 ngày sản xuất dầu khí tại Varadero.
Sản xuất được nhiên liệu công nghiệp — đang được đánh giá để dùng trong nhà máy điện và ngành công nghiệp khai thác nickel.
Tự chủ hoàn toàn bằng tài nguyên Cuba
Đây mới là bước tham vọng nhất của Cuba. Giai đoạn tiếp theo của CEINPET hướng đến phát triển xúc tác từ laterite (đất giàu sắt và nhôm) — một loại khoáng sản nội địa — để giảm hàm lượng lưu huỳnh trong dầu thô, giải quyết thách thức kỹ thuật lớn thứ hai của dầu mỏ Cuba mà không cần bất kỳ nguyên liệu nhập khẩu nào.
Nói cách khác, Cuba đang hướng đến quy trình tinh chế dầu thô từ tài nguyên Cuba, bằng công nghệ Cuba, cho người Cuba — một vòng khép kín hoàn toàn tự chủ.
"Các giải pháp năng lượng phải là của riêng Cuba chúng ta, mang tính chủ quyền, dựa trên khoa học và đổi mới, tận dụng cả các nguồn năng lượng tái tạo (năng lượng mặt trời, gió, sinh khối...) và dầu thô trong nước. Điều khiến tôi ngạc nhiên nhất không phải là kết quả khoa học mà là thực tế rằng nghiên cứu này đã tồn tại từ trước, chỉ chờ được kết nối đúng chỗ" - Ông Miguel Díaz-Canel Bermúdez nhấn mạnh tại phiên họp.
Nguồn: Granma
Trang Ly
