Quy định phân loại xe pickup được áp dụng theo Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT ngày 15/11/2024 của Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) quy định về phân loại phương tiện giao thông đường bộ và dấu hiệu nhận biết xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường, đang được người dân quan tâm.
Theo đó, ô tô pickup (cabin đơn hoặc cabin kép) được phân thành 2 loại: Ô tô con pickup (thuộc loại ô tô chở người đến 8 chỗ ngồi không kể chỗ của người lái xe, mục 2 phụ lục I Thông tư 53); và ô tô tải pickup (thuộc loại ô tô tải thông dụng, mục 3, 4 phụ lục IV Thông tư 53).
Nhiều ý kiến thắc mắc, xe pickup được phân thành hai loại gồm ô tô con pickup và ô tô tải pickup, dựa trên các tiêu chí kỹ thuật. Tuy nhiên, phần lớn các mẫu xe có thiết kế tương đồng, nhưng lại bị phân loại khác nhau, dẫn đến sự khác biệt lớn về quyền lưu thông.
Bên cạnh đó, người dân cũng đặt câu hỏi liệu có thể chuyển đổi phương tiện từ ô tô tải pickup sang ô tô con pickup hay không. Lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam có lý giải về vấn đề này.
Cục Đăng kiểm lý giải về phân loại xe bán tải
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, cho biết, tiêu chí cốt lõi để phân biệt ô tô con pickup và ô tô tải pickup hiện nay căn cứ vào kết cấu xe, tỷ lệ giữa tổng khối lượng người được cho phép chở và tổng khối lượng hàng hóa cho phép chở, cùng diện tích hữu ích của thùng hàng. Các tiêu chí này được quy định tại Phụ lục I, IV và XI Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT.
Cụ thể, ô tô tải pickup được xác định khi diện tích hữu ích sàn thùng hàng (Fh) không nhỏ hơn 1m2, tính theo công thức: Fh = Lh x Bh. Trong đó, Lh là chiều dài hữu ích bên trong khoang chở hàng (xác định theo mục 7.18.2 của TCVN 7340:2003), Bh là chiều rộng hữu ích.
Đồng thời, tỷ lệ giữa tổng khối lượng hàng hóa cho phép chở (mh) và tổng khối lượng người cho phép chở (mng) phải đáp ứng quy định; trong đó mng được tính 65kg/người nhân với số người cho phép chở, kể cả người lái.
Tiêu chí phân loại này không phải quy định mới, đã được xây dựng từ năm 2003 trong TCVN 7271:2003 và được sửa đổi, bổ sung các năm 2007, 2010. Từ đó đến nay, tiêu chuẩn này được dẫn chiếu trong nhiều văn bản pháp luật, làm căn cứ cho hoạt động nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp và lưu hành xe.
Quy định tại Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT về cơ bản kế thừa các nội dung nêu trên và đang là căn cứ áp dụng các chính sách liên quan đến nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp, kiểm định, cải tạo ô tô pickup cũng như phương tiện cơ giới đường bộ.
Khi cấp giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (GCN), cơ quan đăng kiểm đã ghi rõ loại phương tiện là ô tô tải pickup hoặc ô tô con pickup. Người mua xe có thể nhận biết thông qua GCN và giá bán, do ô tô con pickup chịu mức thuế cao hơn nên giá cao hơn ô tô tải pickup.
Ngoài ra, ô tô tải pickup có niên hạn sử dụng 25 năm kể từ năm sản xuất, trong khi ô tô con pickup không bị áp dụng quy định này.
Đáng chú ý, trong hệ thống văn bản pháp luật và giấy chứng nhận không có khái niệm “xe bán tải”. Khi cấp GCN, cơ quan chức năng chỉ ghi rõ là "ô tô tải pickup" hoặc "ô tô con pickup". Người dân khi mua xe chỉ cần căn cứ vào thông tin này để xác định loại phương tiện.
Lãnh đạo Cục Đăng kiểm cho biết, ôtô con pickup thuộc nhóm ô tô chở người, còn ô tô tải pickup thuộc nhóm ô tô chở hàng nên người dân không được phép chuyển đổi từ ô tô tải pickup sang ô tô con pickup do thuộc một trong các hành vi nghiêm cấm được quy định tại khoản 10, Điều 9, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (cụ thể là: cấm cải tạo xe ô tô loại khác thành xe ô tô chở người, trừ cải tạo thành xe ô tô chở người phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh).
Theo quy định hiện hành, tiêu chí phân loại giữa ô tô con pickup và ô tô tải pickup căn cứ vào kết cấu xe; tỷ lệ giữa khối lượng người và hàng hóa; diện tích hữu ích của thùng chở hàng. Không có tiêu chí phân loại theo tải trọng trên hoặc dưới 950kg.
Để một mẫu ô tô con pickup hoặc ô tô tải pickup được đưa ra thị trường, phải trải qua quá trình thử nghiệm, đánh giá chất lượng của nhà sản xuất và được chứng nhận trong sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu. Ngoài ra, hai loại xe này còn chịu chính sách thuế khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán. Vì vậy, nhà sản xuất không thể dễ dàng “hạ tải” trên giấy tờ để chuyển đổi từ ô tô tải pickup sang ô tô con pickup.
“Về cơ bản, các tiêu chí kỹ thuật là định hướng cho nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc cung cấp sản phẩm ra thị trường. Tuy nhiên, các yếu tố như niên hạn sử dụng đối với ô tô tải pickup, chính sách thuế và quy định lưu thông sẽ ảnh hưởng đến lựa chọn của người dùng. Nhu cầu thị trường là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp xây dựng kế hoạch sản xuất, nhập khẩu phù hợp”, ông An nói.
Sở Xây dựng đang tiếp nhận ý kiến của các hãng xe
Liên quan đến việc một số hãng sản xuất xe bán tải có văn bản kiến nghị về chủ trương trên của TP Hà Nội, đại diện Sở cho biết cơ quan này đang tiếp nhận và xem xét các ý kiến, đề xuất từ phía doanh nghiệp.
"Chúng tôi tiếp nhận thông tin từ các doanh nghiệp, xem ý kiến của các đơn vị trên để tổng hợp và cũng nghiên cứu, xem xét các đề xuất này", lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội chia sẻ trên báo Tuổi Trẻ.
Được biết, nếu chiếu theo thông tư hướng dẫn trên, phần lớn các mẫu xe bán tải phổ biến trên thị trường như Ford Ranger, Mitsubishi Triton, Toyota Hilux, Isuzu D-Max, Mazda BT-50, Nissan Navara đều được đăng ký là "xe tải pick-up cabin kép", thuộc nhóm xe tải thông dụng.
Như vậy, các dòng xe bán tải này thuộc phạm vi điều chỉnh của quyết định 01/2026. Cụ thể, xe tải thông dụng có khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm (6h-9h và 16h-19h30).
Trong khi đó, xe có khối lượng toàn bộ từ 2 tấn trở lên chỉ được lưu thông trong khung giờ từ 21h đến 6h sáng hôm sau.
Theo thông tư 39/2024 của Bộ Giao thông vận tải (cũ), khối lượng toàn bộ bao gồm trọng lượng xe, người và hàng hóa. Với cách tính này, đa số xe bán tải phổ thông hiện nay đều có khối lượng toàn bộ trên 2 tấn, đồng nghĩa chỉ được phép lưu thông trong khung giờ từ 21h đến 6h.
Nguyễn Phượng (Tổng hợp)
