Xem Sex Education, mỗi lần nhìn nhân vật Aimee Gibbs loay hoay trong những mối quan hệ học đường, tôi lại thấy nhói lòng trước sự ngây thơ đến tội nghiệp của cô bé. Aimee sinh ra trong một gia đình giàu có, sở hữu căn biệt thự rộng lớn với bể bơi riêng, nhưng cô chưa từng cảm nhận được giá trị thực sự của chính mình. Cô nàng luôn để bạn bè thoải mái đến nhà tiệc tùng, bừa bãi, lợi dụng điều kiện vật chất của mình để đổi lấy cảm giác được thuộc về một hội nhóm.
Bi kịch của Aimee là nỗi sợ bị bỏ rơi: sợ nếu mình không hào phóng, không chi tiền, không chiều chuộng theo ý người khác thì sẽ chẳng còn ai muốn chơi cùng. Nỗi khao khát được đón nhận ấy khiến cô gái nhỏ sẵn sàng trả giá bằng cả lòng tự trọng mà không hề hay biết.
Nhìn Aimee trên màn ảnh, tôi rùng mình nhớ lại biến cố từng xảy ra với đứa con gái nhỏ của mình cách đây chưa lâu. Một bài học đau đớn khiến tôi phải bàng hoàng nhìn nhận lại cách con bước ra thế giới xung quanh.
Cái bẫy ngọt ngào của cảm giác "được tán dương"
Con gái tôi từ nhỏ vốn là một đứa trẻ nhút nhát, ít nói và rất khó khăn trong việc kết bạn. Ở lớp, con thường lủi thủi một mình, giờ ra chơi chỉ ngồi đọc sách bên cửa sổ chứ ít khi hòa nhập được với các bạn cùng trang lứa. Nhìn con cô đơn, tôi vừa thương vừa lo lắng nhưng không biết làm cách nào để giúp con cởi mở hơn.
Bẵng đi một dạo, tôi thấy con bỗng nhiên thay đổi hẳn. Con hay cười, líu lo kể chuyện ở trường và hào hứng khoe dạo này hay được các bạn rủ đi trà sữa, ăn vặt sau giờ tan học. Thấy con bắt đầu có bạn bè ríu rít, lòng tôi như trút được một gánh nặng ngàn cân, thầm mừng vì con đã dần hòa nhập.
Thế nhưng, niềm vui ngắn chẳng tày gang thì một sự việc bàng hoàng xảy ra.
Tối hôm đó, chồng tôi để ví tiền trên bàn làm việc trong phòng ngủ. Lúc tôi tình cờ đi ngang qua cửa, tim tôi bỗng thắt lại khi thấy bóng lưng con gái đang lấm lét thò tay vào ví của bố, rút vội ra một tờ năm trăm nghìn rồi nhét nhanh vào túi áo khoác. Bắt quả tang hành động ấy tại trận, tôi chết điếng người, toàn thân run rẩy vì sốc. Đứa con gái hiền lành, chưa từng dám nói dối nửa lời của tôi, tại sao lại có thể làm ra hành vi trộm cắp tày trời như thế này?
Chiếc vé tình bạn mua bằng tiền túi
Kéo con vào phòng đóng chặt cửa lại, tôi cố giữ bình tĩnh để gặng hỏi nguồn cơn. Nhìn mẹ rơm rớm nước mắt, con bé sợ hãi òa khóc nức nở và thú nhận toàn bộ sự thật khiến tôi nghẹn đắng họng.
Mọi chuyện bắt đầu từ một buổi chiều cách đó một tháng. Khi tan học, có hai bạn cùng lớp ngỏ ý vay con ba mươi nghìn để mua kem trước cổng trường. Thấy số tiền nhỏ, lại muốn làm quen nên con hào phóng bảo: "Thôi tớ mời hai bạn luôn". Nhận được que kem miễn phí, hai người bạn kia lập tức ồ lên thích thú, tíu tít khen con tốt bụng, sành điệu và tuyệt vời.
Cái cảm giác được bạn bè vây quanh, được ngưỡng mộ và xuýt xoa sau chuỗi ngày dài cô độc đã làm mờ mắt đứa trẻ non nớt. Con bé thấy việc "bao bạn" thật ngầu, thật oai. Thế là từ ba mươi nghìn tiền kem, con dần dà trở nên sĩ diện, liên tục chủ động chi tiền mua nước, trả tiền đồ ăn vặt mỗi khi đi cùng nhóm bạn. Bất cứ khi nào con mở ví rút tiền mời, đám bạn lại vỗ tay tán thưởng và rủ con đi chơi nhiều hơn.
Con gái tôi ngây thơ tin rằng đó chính là tình bạn đích thực, mà không hề nhận ra mình đang bị biến thành chiếc "máy rút tiền" di động của chúng bạn.
Chỉ sau nửa tháng, toàn bộ số tiền tiêu vặt tôi cho con trong cả tháng đã cạn sạch. Nhưng vì sợ nếu không còn tiền bao bạn, nhóm bạn kia sẽ lập tức quay lưng, xa lánh và bỏ rơi mình như trước, trong lúc túng quẫn, con đã nhắm mắt làm liều, lén lút trộm tiền của bố để tiếp tục duy trì chiếc mặt nạ hào phóng giả tạo ấy.
Dạy con thấu hiểu giá trị của sự chân thành
Đêm hôm đó, sau cơn giận dữ ban đầu, tôi ôm lấy đứa con gái đang co rúm người vì xấu hổ. Tôi phạt con nghiêm khắc vì hành vi trộm cắp, yêu cầu con phải hoàn trả đủ số tiền và viết bản kiểm điểm nhận lỗi trước bố. Nhưng quan trọng hơn cả hình phạt, tôi biết mình phải khẩn cấp uốn nắn lại nhận thức méo mó của con về hai chữ "tình bạn".
Tôi nhìn thẳng vào mắt con và nói từng lời thật dứt khoát:
"Một mối quan hệ mà con phải trả tiền thì người ta mới chịu đi cùng, đó không phải là bạn bè, đó là sự lợi dụng. Những lời khen ngợi con nhận được lúc con rút ví ra không phải dành cho con người con, mà là dành cho tờ tiền trong tay con. Nếu ngày mai con không còn một đồng nào, liệu những người bạn ấy có còn rủ con đi chơi nữa hay không?"
Tôi dạy con rằng, sự tử tế và lòng hào phóng chỉ thực sự có giá trị khi nó được đặt đúng chỗ và xuất phát từ sự tự nguyện, chứ không phải là công cụ để đổi lấy sự công nhận hay mua chuộc cảm giác an toàn. Giá trị của một con người nằm ở tính cách chân thật, sự ấm áp, biết lắng nghe và sẻ chia, chứ tuyệt đối không nằm ở chiếc ví dày hay việc chứng tỏ mình chịu chơi.
"Con không cần phải gồng mình trở thành một ai khác, càng không cần phải dùng tiền để van xin sự chú ý của người đời. Ai thực sự quý mến con, họ sẽ yêu chính sự hiền lành, mộc mạc của con, kể cả khi con chỉ cùng họ chia đôi một mẩu bánh mì khô khốc".
Sau cuộc nói chuyện đẫm nước mắt đêm ấy, con gái tôi như bừng tỉnh khỏi cơn mê muội. Con dũng cảm từ chối những lời rủ rê vòi vĩnh của nhóm bạn kia, chấp nhận việc bị họ lạnh nhạt một thời gian để tìm kiếm những người bạn thực sự trân trọng mình.
Nuôi dạy một đứa trẻ nhút nhát bước ra cuộc đời chưa bao giờ là điều dễ dàng. Nhưng tôi thầm cảm ơn vì mình đã kịp thời phát hiện ra sai lầm của con khi mọi chuyện mới chỉ bắt đầu, để giúp con hiểu rằng: chiếc áo khoác hào nhoáng mua bằng sự dối trá sẽ chỉ mang lại sự rẻ rúng, và một tình bạn chân chính thì vĩnh viễn không bao giờ có thể định giá bằng những tờ tiền.
Minh Châu
