Từ lâu, thịt chua đã là món ăn truyền thống của đồng bào Mường ở huyện Thanh Sơn (Phú Thọ). Giữa núi rừng trùng điệp, người Mường xưa sáng tạo nên cách ủ thịt lợn cùng thính rang, gói trong ống nứa để lên men tự nhiên.
Nhờ phương pháp chế biến độc đáo ấy, thịt giữ được độ tươi, vị ngọt và hương thơm đặc trưng. Theo thời gian, món ăn không chỉ đơn thuần là thực phẩm mà còn trở thành biểu tượng của sự khéo léo, cần cù và tinh thần gắn kết cộng đồng.
Thịt chua hiện diện trong bữa cơm thường ngày, trong các dịp lễ hội và cả những ngày cúng tổ tiên – như một cách nhắc nhớ về cội nguồn. Vị ngậy của thịt, hương thơm của thính rang, độ giòn sần sật của bì lợn hòa quyện cùng lá sung, lá mơ, lá đinh lăng… tạo nên hương vị riêng biệt khó trộn lẫn. Khi chấm cùng tương ớt cay nồng, món ăn càng dậy vị, trở thành lựa chọn quen thuộc trên mâm nhậu hay trong những bữa sum họp gia đình.
Tuy nhiên, trước nhịp sống hiện đại, không ít công thức gia truyền có nguy cơ mai một. Làm thế nào để bảo tồn đặc sản truyền thống nhưng vẫn đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và thị hiếu thị trường là bài toán đặt ra cho nhiều doanh nghiệp địa phương.
Nổi bật trong số đó là Set quà Con Cui - Lọt Top 47 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia năm 2025 (đợt 1) – mức xếp hạng cao nhất dành cho sản phẩm tiêu biểu mang tầm vóc quốc gia.
Đây được xem là dấu mốc quan trọng, góp phần khẳng định vị thế của đặc sản Phú Thọ trên bản đồ ẩm thực Việt Nam.
Thịt chua Con Cui ra đời như một cách gìn giữ tinh hoa ẩm thực Mường trong diện mạo mới. "Con Cui" là cách người Mường gọi thân thương con lợn – nguyên liệu chính làm nên món thịt chua. Tên gọi mộc mạc ấy gợi nhắc về những giá trị giản dị nhưng bền bỉ của văn hóa bản địa.
Sản phẩm được phát triển bởi Công ty Cổ phần Lita Foods – đơn vị sở hữu thương hiệu Trường Foods. Doanh nghiệp đầu tư nhà máy sản xuất theo tiêu chuẩn ISO 22000:2018 về an toàn thực phẩm quốc tế. 100% nguyên liệu thịt đầu vào là thịt heo sạch đạt chuẩn VietGAP. Quy trình lên men tự nhiên, không sử dụng chất bảo quản, nhằm giữ trọn hương vị nguyên bản của thịt chua Thanh Sơn.
Bên cạnh chất lượng sản phẩm, hệ thống phân phối rộng khắp cũng là yếu tố giúp thịt chua đất Tổ vươn xa. Tính đến tháng 10/2024, sản phẩm đã có mặt tại hơn 10.000 điểm bán lẻ trên toàn quốc, xuất hiện tại nhiều hệ thống phân phối lớn. Con số này cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của một đặc sản địa phương khi được đầu tư bài bản.
Việc sản phẩm Con Cui đạt chứng nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia không chỉ là thành tích của riêng doanh nghiệp mà còn là niềm tự hào của ẩm thực Phú Thọ. Từ món ăn dân dã của đồng bào Mường, thịt chua hôm nay đã trở thành sản phẩm quà tặng được nhiều người lựa chọn mỗi dịp Tết đến, xuân về.
Hành trình ấy cho thấy, khi truyền thống được gìn giữ và nâng tầm bằng tư duy hiện đại, đặc sản vùng miền hoàn toàn có thể chinh phục thị trường rộng lớn, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy di sản ẩm thực dân tộc trong đời sống đương đại.
Ảnh và tư liệu: Công ty Cổ phần Lita Foods.
Ngọc Minh
